ชีวิตมนุษย์หรือคนเราเมื่อเกิดมาลืมตาดูโลกมีชีวิตอยู่รอด ร่างกายสมประกอบมีสติสัมปชัญญะ มีสมองในการคิดค้นวางแผนชีวิตแก้ปัญหาชีวิต ครอบครัวประเทศชาติให้มีความเจริญรุ่งเรือง สร้างคุณูปการให้ทั้งกับตนเองและสังคมได้มีความเป็นอยู่อย่างสงบเรียบร้อย สังคมส่วนหนึ่งให้การยอมรับเคารพนับถือว่าเขาคนนั้นได้เกิดมาและสร้างสรรค์คุณความดีตลอดชีวิตถือว่ามิได้เสียชาติเกิดมาแล้ว วันหนึ่งร่างกายของเขาเมื่อหมดลมหายใจไปก็จักได้รับการสรรเสริญชื่นชมเสมือนที่เราท่านเคยพบเห็นกันมาในสังคมโลกอดีตและปัจจุบัน
มนุษย์เราทั้งโลกมีต้นทุนของชีวิต การดำเนินของชีวิตรวมถึงเป้าหมายของชีวิตที่มีความแตกต่างกันไป คนเราถูกตั้งคำถามมาตั้งแต่ครั้งบรรพกาลนานมาแล้วที่ว่า เราท่านเกิดมาทำไม อยู่ไปเพื่ออะไร อะไรคือเป้าหมายที่แท้จริงของชีวิต ชีวิตที่ดีควรเป็นชีวิตเช่นไร และสิ่งใดคือความตายที่สุขสงบอย่างแท้จริงของชีวิต
ข้อมูลหรือข่าวการตัดสินใจในการตายของตนเองทั้งในเมืองไทยเราและต่างชาติในรอบปีหนึ่ง มีผู้ประสงค์ในวิธีการดังกล่าวมีเป็นจำนวนมาก ข้อเท็จจริงหนึ่งที่เราท่านได้พบเห็นเชิงประจักษ์ก็คือ การตัดสินใจในการฆ่าตนเองตายด้วยวิธีการต่างๆ อาทิ ทำร้ายตนเองให้ถึงแก่ความตายด้วยการผูกคอตาย ยิงตัวตาย กระโดดน้ำตาย รมควันตาย กินยาฆ่าตัวตาย รวมถึงวิธีการทำให้ตายด้วยวิธีอื่นๆ มิอาจจะรวมถึงการฆ่าผู้อื่นให้ถึงแก่ความตายไปพร้อมกับตนเองด้วย ข่าวดังกล่าวเมื่อถูกนำเสนอในสื่อต่างๆ เราท่านรับรู้ข้อมูลก็นำมาซึ่งความสลดหดหู่และนำมาซึ่งความเศร้าโศกเสียใจ ความสูญเสียของบุคคลผู้ใกล้ชิดโดยเฉพาะครอบครัวของผู้ตาย อะไร สิ่งใดที่เขาตัดสินใจในการกระทำดังกล่าว…
การุณยฆาต (Euthanasia) คือการกระทำที่เจตนาจงใจที่จะยุติชีวิตของบุคคลเพื่อช่วยบรรเทาความทุกข์ทรมานหรือความเจ็บปวด ยุติการรักษา หรือการกระทำให้ผู้อื่นเสียชีวิตด้วยเจตนาโดยวิธีการที่ไม่รุนแรงซึ่งจะได้รับการช่วยเหลือจากแพทย์ โดยมี 2 ประเภท คือ 1) Active Euthanasia กระทำโดยให้สารหรือวัตถุใดๆ เร่งให้ผู้ป่วยถึงแก่ความตาย และ 2) Passive Euthanasia เชิงรับได้แก่การยุติการรักษาให้แก่ผู้ป่วย วิธีการเหล่านี้มีการปฏิบัติการในสถานพยาบาลหลายแห่ง
ในเร็ววันมานี้ได้มีหนุ่มคนไทยรายหนึ่ง ก๊อป เรียนจบการศึกษาจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีความสามารถในเครื่องดนตรีหลายประเภท อาทิ กู่เจิง ฮาร์พ กีตาร์ เขาเป็นหนึ่งในสมาชิกวงออเคสตรา Nontri Ocherstra Wind ได้ป่วยด้วยโรคเนื้องอกในสมองมานานกว่าสิบปี ช่วงวันเวลาที่ผ่านมาได้มีการผ่าตัดสมองมา 3 ครั้งแล้ว ก่อนหน้านี้เขาได้ทำงานในบริษัทของญี่ปุ่นแห่งหนึ่งเมื่ออายุ 28 ปี บริษัทได้ส่งเขาไปฝึกงานที่ประเทศญี่ปุ่นแล้วก็ขอให้รับตำแหน่งต่อจากคนญี่ปุ่น หลังจากนั้นเขาก็มีอาการชาที่ศีรษะ ชาจากหลังไปสู่ปลายมือปลายเท้า ตามองไม่เห็น ได้ทำการรักษาจนแพทย์พบว่ามีเนื้องอกบริเวณสมองส่วนท้ายทอยทำให้เนื้องอกกดทับแกนสมอง เขาได้รับการผ่าตัดครั้งแรกพบว่าเกิดการปวดเจ็บและทรมาน หลังจากนั้นไม่นานก็ต้องเข้าผ่าตัดเนื่องด้วยมีการติดเชื้อในสมอง แพทย์ต้องเจาะเพื่อดูดน้ำในไขสันหลัง ทำให้เกิดระบมช้ำทั้งร่างกาย ความป่วยไข้ทำให้เขาไม่สามารถทุ่มเทงานให้กับบริษัทได้ในที่สุดบริษัทก็ได้เลิกจ้างโดยไม่แจ้งให้ทราบล่วงหน้า การป่วยที่มีความทุกข์ทรมานของเขาถูกร้องขอจากแพทย์ในเมืองไทยเราขอให้แพทย์ได้กระทำการุณยฆาต แต่แพทย์ก็ได้ปฏิเสธเนื่องด้วยเมืองไทยเรายังไม่มีกฎหมายดังกล่าว…
ในที่สุดเขาก็ตัดสินไปกระทำการุณยฆาตที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ข้อความตอนหนึ่งของเขาก่อนที่ชีวิตจะหมดลมหายใจ “หลังจากจบโพสต์นี้ ผมจะรับยาและจากไปอย่างถาวร ที่ผมมาทำการุณยฆาตนี้เพราะไม่อยากให้ป๊ากับแม่ต้องคอยมาดูแลผม หากในการผ่าตัดครั้งต่อไป มันทำให้ผมต้องเป็นอัมพาตหรือเจ้าชายนิทรา ผมรู้สึกมีความสุขมาก ในตอนนี้ทั้งกับตัวเองที่จะไม่ต้องเจ็บปวดทรมานอีก ป๊ากับแม่จะต้องไม่ลำบากที่ต้องมาดูแลคนที่นอนเป็นผัก ในเวลาที่ป๊ากับแม่ควรจะต้องอยู่อย่างสบายกายแล้ว ลาก่อนครับป๊า ลาก่อนครับคุณแม่ ก๊อป…” (Komchadluk.net)
เมืองไทยเรารัฐบาล คสช. (คณะรักษาความสงบแห่งชาติ) ที่นำโดย พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ที่มีสภานิติบัญญัติแห่งชาติได้ออกกฎหมายของบ้านเมืองนับร้อยฉบับในวันเวลาที่ผ่านมา แต่ก็ไม่สามารถออกกฎหมายในเรื่องการุณยฆาตได้ อาจจะเนื่องด้วยอ่อนไหวต่อความรู้สึกและขัดต่อศีลธรรมอันดีงามของประเทศ แต่ในข้อเท็จจริงชีวิตของทั้งคนไทยเราและชาวต่างชาติ มีทั้งการฆ่าตัวตายและถูกกระทำให้ตายอยู่ในรายวันที่เราท่านรับรู้จากสื่อประเภทต่างๆ ในรอบเดือนปี อะไรสิ่งใดคือมาตรฐานการมีชีวิตอยู่อย่างแท้จริง…
ก่อนหน้านี้ไม่นานนักก็มีนักวิทยาศาสตร์ชาวออสเตรเลีย ดร.เดวิด กูดดัล อายุ 104 ปี ได้ไปใช้สิทธิในการทำการุณยฆาตที่คลินิกแห่งหนึ่งของเมืองบาเซิล ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เนื่องด้วยมีความคิดที่ว่าความเสื่อมโทรมของร่างกายทำให้การดำเนินชีวิตที่ไม่มีความสุขและไม่ต้องการรอวันเวลาให้ชีวิตหมดอายุขัย ก่อนวันเวลาที่เขาจะยุติชีวิต เขาได้เปิดแถลงข่าวและเชิญสื่อมวลชนที่เข้ารับฟังกันจนเต็มห้อง ตอนหนึ่งเขากล่าวว่า “ด้วยวัยของผม หรือคนที่อายุอ่อนกว่าเล็กน้อย ต่างก็ต้องการอิสระในการเลือกที่จะตายในเวลาเหมาะสม รู้สึกประหลาดใจที่มีสื่อต่างชาติเข้ามาเต็มห้อง ขอโอกาสนี้แสดงความขอบคุณในความช่วยเหลือของมืออาชีพแพทย์ ที่ช่วยให้ความต้องการของเขาเป็นจริงในความเอื้ออารีของสวิตเซอร์แลนด์ ที่ช่วยให้เขาปิดฉากชีวิตได้อย่างสวยงาม ผมดีใจที่มีโอกาสตาย แต่อยากได้โอกาสนั้นในออสเตรเลียมากกว่า…” ก่อนวันที่เขาสมัครใจกระทำการุณยฆาตเขาได้ไปท่องเที่ยวในสวนพฤกษศาสตร์ในมหาวิทยาลัยบาเซิลกับเหลนของเขา อาหารมื้อสุดท้ายเป็นปลากับมันฝรั่งทอด และชีสเค้ก ก่อนที่เขาจะหมดลมหายใจไป ได้มีการเปิดเพลงซิมโฟนี หมายเลข 9 ของบีโธเฟน พร้อมด้วยสมาชิกของครอบครัวที่อยู่รอบๆ ตัวของเขา หลังจากเขาเสียชีวิตแล้วร่างกายของเขาก็จะถูกฌาปนกิจในประเทศสวิตเซอร์แลนด์และนำเถ้ากระดูกกลับไปยังบ้านเกิดในประเทศออสเตรเลีย…
ประเทศที่มีกฎหมายรับรองให้การกระทำการุณยฆาตเป็นการกระทำที่ชอบด้วยกฎหมายในโลกของเรามีไม่มากนัก อาทิ ประเทศเนเธอร์แลนด์ ได้มีกฎหมายดังกล่าวมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2539 นับเป็นประเทศแรกของโลกที่พบว่าสถิติการตาย 9.1% ของการตายทั้งหมดต่อปีมาจากการุณยฆาตในการสมัครใจตาย 2,300 ราย ตายเพราะแพทย์ดำเนินการ 400 ราย และ 1,040 ราย ถูกการุณยฆาตโดยผู้ป่วยไม่มีส่วนรับรู้และให้ความยินยอม กฎหมายยังให้สิทธิในผู้ป่วยที่อายุ 12-16 ปีในสิทธิดังกล่าวโดยต้องมีพ่อแม่หรือญาติต้องให้การยินยอม…
นอกจากนั้นก็มีประเทศเบลเยียม ที่กฎหมายรับรองให้เภสัชกรและแพทย์สามารถจำหน่ายและใช้อุปกรณ์การทำการุณยฆาตได้ซึ่งเรียกว่า “การุณยฆาตสำเร็จรูป” และประเทศอินเดีย ญี่ปุ่น ลักเซมเบิร์ก แคนาดา โคลอมเบีย สหรัฐอเมริกาในรัฐโอเรกอน วอชิงตัน มอนตานา เวอร์มอนต์ และแคลิเฟอร์เนีย
สำหรับเมืองไทยเรายังไม่มีกฎหมายดังกล่าว หากมีการกระทำการุณยฆาตถือว่าเป็นการกระทำฐานฆ่าผู้อื่นโดยเจตนาตามมาตรา 288, 299 แล้วแต่กรณีซึ่งต้องระวางโทษประหารชีวิต จำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกตั้งแต่ 15 ปีถึง 20 ปี
สําหรับ พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 มาตรา 12 บุคคลมีสิทธิทำหนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์จะรับบริการสาธารณสุขที่เป็นไปเพียงเพื่อยืดการตายในวาระสุดท้ายของชีวิตตน หรือเพื่อยุติการทรมานจากการเจ็บป่วยได้ การดำเนินการตามหนังสือแสดงเจตนาตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง เมื่อผู้ประกอบวิชาชีพด้านสาธารณสุขได้ปฏิบัติตามเจตนาของบุคคลตามวรรคหนึ่งแล้ว มิให้ถือว่าการกระทำนั้นเป็นความผิดและให้พ้นจากความรับผิดทั้งปวง…
ข้อถกเถียงทั้งการุณยฆาตและข้อบังคับตามมาตรา 12 ก็คือ การุณยฆาต เป็นการแสดงเจตนา หรือเจตจำนงต้องการฆ่าตัวตายของผู้ที่มีสติสัมปชัญญะเป็นอย่างดี แพทย์ใช้วิธีการฉีดยาเข้าไปในร่างกายทำให้เสียชีวิตโดยไม่ทรมาน สำหรับมาตรา 12 ผู้ป่วยแสดงเจตจำนงจากไปเพื่อไม่ให้แพทย์ใช้เครื่องมืออุปกรณ์ทางการแพทย์ให้การช่วยเหลือ เมื่อถึงวิกฤตของชีวิตก็จะหมดลมหายใจไปตามธรรมชาติ ซึ่งกฎหมายมีผลบังคับใช้กับทุกคนที่มีส่วนเกี่ยวข้อง…
ในคำสอนของศาสนา สำหรับศาสนาที่นับถือพระผู้เป็นเจ้าอาทิ คริสต์ อิสลาม ก็มีความเชื่อว่าพระเจ้าได้ให้ชีวิตกับทุกๆ ชีวิตที่เกิดมาในโลกนี้ การดำเนินไปของชีวิตจะเป็นไปเช่นไรก็เป็นพระประสงค์ของพระผู้เป็นเจ้า อาจจะรวมถึงการตัดสินชีวิตหลังความตายของคนว่าจะอยู่ในสภาพเช่นไร สำหรับศาสนาพุทธเชื่อว่า การได้เกิดมาเป็นคนหรือมนุษย์เป็นสิ่งที่ต้องมีเหตุปัจจัยเกื้อหนุนที่หลากหลาย การเกิดมามีร่างกายสมบูรณ์ สติปัญญาดี ได้รับการศึกษาที่ดี มีงานทำที่มีเกียรติและศักดิ์ศรี ได้รับคำชื่นชมสรรเสริญ ไม่มีโรคเจ็บป่วย ไม่มีความพิการของร่างกาย มีทรัพย์สมบัติที่ทำงานหามาได้ด้วยสุจริต ถือว่าเป็นความโชคดีของชีวิตแล้ว การฆ่าตัวตายไม่ว่าด้วยบริบทใดถือว่าเป็นการกระทำที่เป็นบาป ต้องได้รับการชดใช้ผลของการกระทำนั้นๆ
คนไทยเราและคนทั่วโลกส่วนหนึ่งมีแนวคิดที่ว่า สิทธิในร่างกายถือว่าเป็นสิทธิอันชอบทำของตนเอง ที่จะตัดสินใจกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งในร่างกายของตนได้โดยมิได้สร้างความรำคาญหรือเดือดร้อนให้แก่สังคม สิทธิดังกล่าวดูเสมือนที่อาจจะสร้างความไม่สบายใจให้แก่ผู้คนรอบข้างได้หรืออาจจะเป็นสิ่งที่ขัดต่อจารีตประเพณี วัฒนธรรม หรือศีลธรรมอันดีของประเทศไปได้ การตัดสินใจในการกระทำการุณยฆาตของผู้กระทำ สิ่งหนึ่งที่มิได้ปรากฏต่อสังคมมากนักก็คือคำถามที่ว่า เขาคิดว่าหลังการตายแล้วจะไปสู่นรกของพระผู้เป็นเจ้า หรือศาสนาที่มิได้นับถือพระผู้เป็นเจ้าที่ต้องทุกข์ยากลำบากทรมานรวมอยู่ด้วยหรือไม่…
สังคมของผู้คนในโลกเราทุกวันนี้ส่วนหนึ่งมีคนเป็นจำนวนมากมิได้ให้การยอมรับนับถือศาสนา เขาเหล่านั้นมีชีวิตอยู่ได้โดยศาสนามิได้มีความจำเป็นกับเขามากนัก ศาสนาอาจจะถูกมองในหลากหลายบริบทในความคิด ความเชื่อ และความรู้ของเขาเหล่านั้น
หลายคนประกาศตัวตนชัดเจนว่าตนเองเป็นบุคคลที่ไม่มีศาสนา ซึ่งก็มีอยู่ในประชากรทั่วโลกในขณะนี้ การกระทำอัตวินิบาตกรรม การุณยฆาต การทำแท้ง ประหารชีวิต ทดลองด้วยอาวุธชีวภาพ การตายในสงคราม หรือการกระทำให้ตนเองได้สิ้นสุดของชีวิตเป็นสิ่งที่ถูกต้องและชอบธรรมของเขา เราท่านอาจจะมีแนวคิดที่แตกต่าง สิ่งใดคือมาตรฐานทางศีลธรรม และกฎหมายก็ยังคงวนเวียนอยู่ในวิถีชีวิตแห่งความเป็นจริง
ท่านพุทธทาส แห่งสวนโมกขพลาราม อ.ไชยา จ.สุราษฎร์ธานี คำสอนหนึ่งของท่านก็คือ ตายก่อนตาย โดยมีเจตนาถึงสัจธรรมหรือธรรมชาติหนึ่งของทุกชีวิตที่ว่า การเกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป เป็นเรื่องปกติธรรมของสรรพสิ่งทั้งปวงที่มีมาตั้งแต่อดีตกาลและในอนาคตก็จักเป็นไปเช่นนั้น การมีชีวิตที่ไม่ประมาท มีสติ รู้เท่าทันในปัจจุบัน ว่า ทุกๆ ชีวิตก็เป็นเช่นนั้นเอง เป็นคำสอนของท่านพุทธทาส แม้กระทั่งทุกวันนี้บรรยากาศของสวนโมกขพลารามก็ยังมีผู้คนทั้งคนไทยเราและต่างชาติต่างก็ให้ความสนใจที่จะศึกษาความเป็นไปของชีวิต…
ชีวิตของเราท่านทั้งหลายรอบๆ ตัวเราต่างได้พบเห็นถึงการตาย ความตายของผู้คน สัตว์ มนุษย์ที่มีในทุกวันเวลา ชั่วโมง ความตายของเขาเหล่านั้นไม่ว่าจักด้วยเหตุใดลักษณะการตายหนึ่งก็คือการหยุดการทำหน้าที่ทุกอย่างในร่างกาย คำถามที่หลากหลายที่ว่า ชีวิตหลังการตายเป็นเช่นไร ความตายที่เป็นสุขก็ยังคงเป็นทั้งคำถามและคำตอบของเราท่านทั้งหลาย คงจักต้องแสวงหาต่อไปขณะที่มีลมหายใจนั้นแล…
เฉลิมพล พลมุข
