จวบจนคืนวันพฤหัสบดีที่ 5 พฤศจิกายน (เวลาประเทศไทย) แม้การนับบัตรการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐ เหลือเพียง 6 รัฐที่ยังไม่เรียบร้อย แต่ค่อนข้างชัดเจนว่า โจ ไบเดน พรรคเดโมแครต มีคะแนนนำ โดนัลด์ ทรัมป์ โอกาสที่จะได้รับเลือกใกล้เข้ามาทุกขณะ
หากทรัมป์ต้องการชัยชนะ ก็ต้องเริ่มนับบัตรกันใหม่และฟ้องคดี
โดนัลด์ ทรัมป์ กล่าวหาการเลือกตั้งมีการทุจริตอย่างต่อเนื่อง แต่ก็ไม่สามารถนำหลักฐานมานำสืบได้ การจะเอาชนะทางกระบวนการยุติธรรมจึงกระทำมิได้
หากในที่สุดไบเดนชนะการเลือกตั้ง ได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดี การที่จะสะสางปัญหาความยุ่งเหยิงที่เกิดขึ้นในสมัยทรัมป์ ก็มิใช่เรื่องง่าย
ลำพังเรื่องการระบาดไวรัสโคโรนา ก็มีผู้ติดเชื้อรายวันนับแสนราย
ในความเป็นจริงไม่ว่าผู้ใดจะเป็นเจ้าของทำเนียบขาว การที่จะสกัดการระบาดของไวรัส ถือเป็นภาระที่หนักหน่วง กอปรกับเวลา 4 ปีที่ผ่านมา สังคมอเมริกันแตกแยก ทัศนคติทางการเมืองแบ่งแยกเป็นสองขั้ว รัฐบาลสมัยหน้าจะมีความสามารถหรือไม่ในประการที่สร้างความสามัคคีปรองดองระหว่างคนอเมริกันเพื่อร่วมต่อต้านการระบาดของไวรัส ตลอดจนปัญหาการบริหาร
ล้วนเป็นประเด็นที่คนสนใจ
โดนัลด์ ทรัมป์ เป็นผู้แรกเริ่มที่ใช้สารสนเทศที่เรียกว่า การเมืองหลังความจริง (Post-truth politics) ทฤษฎีสมคบคิด (Conspiracy theory) คุณภาพการเมืองตกต่ำสุดเป็นประวัติกาล
อันการเมืองหลังความจริงนั้น หมายความว่า การทำงานการเมืองด้วยการพูดเท็จ ละเลยความจริง หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือ การพูดจาพลิกพลิ้วชิวหา หุนหันพลันแล่น
ในที่สุด บรรลุผลการสร้างความเท็จให้เป็นจริง
ล้วนเป็นปัญหาใหญ่ ใหญ่ที่รัฐบาลสมัยหน้าจะแก้ปัญหาอย่างไร เพื่อหลีกเลี่ยง
สภาพ Ungovernable สหรัฐ
ถือเป็นการทดสอบครั้งใหญ่สำหรับรัฐบาลสมัยหน้า
ตามเวลาประเทศไทยที่อ้างถึงข้างต้น โจ ไบเดนได้ 253 คะแนนจากคณะผู้เลือกตั้ง ในขณะที่โดนัลด์ ทรัมป์ได้ 214 โอกาสที่ไบเดนเข้านั่งทำเนียบขาวจึงค่อนข้างสูง
คะแนนทั้งสองคนทิ้งห่างไม่ถึง 1 จุด จึงยังไม่ตัดประเด็นร้องให้นับบัตรใหม่
กติกาการเลือกตั้งอนุญาตให้โดนัลด์ ทรัมป์ ร้องขอให้ทำการนับบัตรใหม่ได้
ย้อนมองอดีตปี 2000 เกิดความขัดแย้งประเด็นการนับบัตรที่รัฐฟลอริดา อัล กอร์ ผู้ท้าชิงพรรคเดโมแครตได้คะแนนน้อยกว่าประธานาธิบดีจอร์จ ดับเบิลยู บุช เพียง 1 พันกว่าคะแนน หลังการนับบัตรอีกครั้ง อัล กอร์ ก็ไม่สามารถพลิกฟื้นสถานการณ์ได้
มีข่าวว่า โดนัลด์ ทรัมป์ นอกจากร้องขอให้ทำการนับบัตรอีกครั้ง และยังจะฟ้องคดี ตลอดจนประเด็นที่เขาเห็นว่าคะแนนที่โจ ไบเดน ได้มาโดยมิชอบ ก็ให้ตัดออกไป แล้วเพิ่มให้แก่ตน
คณะทำงานของทรัมป์ได้ยื่นคำร้องต่อศาลที่รัฐจอร์เจีย มิชิแกน และเพนซิลเวเนีย โดยขออำนาจศาลให้ระงับการนับบัตรชั่วคราว ซึ่งกล่าวหาว่ามีการทุจริต อาทิ
1 หน่วยเลือกตั้งมีคะแนนเพิ่มขึ้นเกินแสนกะทันหันอย่างมีพิรุธ
1 ขัดขวางสมาชิกพรรครีพับลิกันที่ทำหน้าที่ควบคุมการลงคะแนน
ล้วนปราศจากหลักฐานการทุจริตมาสนับสนุนข้อกล่าวหา
ส่วนศูนย์กลางการเลือกตั้งได้ปฏิเสธทุกข้อกล่าวหา
ทั้งนี้ น่าจะเกิดจากพฤติกรรมการเมืองหลังความจริง ทฤษฎีสมคบคิด ตลอดจนการ กล่าวหาว่าทุจริตของทรัมป์นั้น
ล้วนเป็นจินตนาการ
ทว่า กระบวนการยุติธรรมของศาลยึดถือข้อเท็จจริงเป็นหลัก
อัยการสหพันธรัฐนาม Caroline Polisi ชี้ว่า การที่คณะของโดนัลด์ ทรัมป์ ฟ้องร้องคดีต่อศาลที่ Swing states รวม 3 รัฐนั้น ล้วนปราศจากหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์
ฉะนั้น หากทรัมป์ยังจะเตะถ่วงให้ยืดเยื้อต่อไป ก็มิอาจจะพลิกฟื้นสถานการณ์ได้
ท ว่า พฤติกรรมแห่งการเมืองหลังความจริงของทรัมป์ อันมีต่อผู้สนับสนุนที่ไม่กล้าเผชิญกับความเป็นจริงนั้น ได้ประโยชน์อย่างยิ่ง
ผู้ใช้สิทธิที่สนับสนุนทรัมป์ส่วนใหญ่ เพราะเชื่อข่าวลือสื่อออนไลน์ว่า มีการทุจริตหน้าหน่วยเลือกตั้งแห่งหนึ่งที่รัฐแอริโซนา จึงพร้อมกันพกปืนคุมเชิงอยู่ที่หน้าหน่วย
การกล่าวหาเลือกตั้งทุจริต เป็นการปลุกระดมที่ร้ายแรง ล่อแหลม และอ่อนไหวยิ่ง
ถัดจากวันเลือกตั้ง 1 วัน คะแนนของไบเดนและทรัมป์เป็นประเด็นที่คนสนใจมาก พร้อมๆ กับตัวเลขการติดเชื้อของไวรัสทำลายสถิติรายวัน 1 แสนรายต่อวันไปแล้ว
ดังนั้น ไม่ว่าผู้ใดคือประธานาธิบดีสมัยหน้า ก็ต้องทำการสกัดการระบาด
การเลือกตั้งครั้งนี้ ประเด็นไวรัสระบาดและเศรษฐกิจคือปัจจัยสำคัญในการพิจารณาเลือกตั้งผู้นำของผู้ใช้สิทธิ
คนส่วนใหญ่กังวลกับปัญหาโรคระบาด จึงได้ลงคะแนนทางไปรษณีย์ ถ้าในที่สุดทรัมป์แพ้ที่คะแนนส่งทางไปรษณีย์ ก็คือ แพ้ที่แก้ปัญหาไวรัสระบาดล้มเหลวสิ้นเชิง
มาตรการของทรัมป์คือ เศรษฐกิจมาก่อนการต้านโรคระบาด นอกจากนั่งรอวัคซีน ยังมองไม่เห็นมีวิธีอื่นใด ในขณะที่ไบเดนได้เสนอมาตรการอย่างเป็นระบบอันเกี่ยวกับการตรวจโรคและรักษาพยาบาล อีกทั้งยืนยันจะมีการร่วมมือกับองค์การอนามัยโลก ประเทศจีนและประเทศอื่นทำการต่อต้านโรคระบาดไวรัส
ทว่า ปัจจุบันสังคมอเมริกันแตกแยก ถ้าให้ไบเดนได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดี เขาจะมีความสามารถสร้างความสามัคคีในสังคมอเมริกันได้หรือไม่
ยังเป็นความกังวลของอเมริกันชน
นอกจากนี้ ปัญหาทัศนคติการเมืองแตกแยกเป็นสองขั้ว กรณีเสมือนน้ำแข็งหนาสามฟุตมิใช่หนาววันเดียว บวกกับพฤติกรรมของทรัมป์ ทำให้ปัญหารุนแรงยิ่งขึ้น
เวลา 4 ปีที่ทรัมป์อยู่ในตำแหน่ง สิ่งที่เหลือไว้คือ การเมืองหลังความจริง ตลอดจนสังคมอเมริกันแบ่งค่ายแยกขั้ว
ตั้งแต่เรื่องที่จัดการคนอพยพที่อยู่อย่างผิดกฎหมาย เชิดชูคนผิวขาว ตลอดจนการต่อต้านโรคระบาดไวรัส ไม่มีเรื่องใดที่มิใช่เป็นการแบ่งแยกสังคมอเมริกัน
ทรัมป์ไม่ให้ความสนใจแก่การระบาด โดยปัดความผิดไปให้แก่ประเทศจีน ไม่ส่งเสริมให้ประชาชนสวมหน้ากากอนามัยอย่างจริงจัง ประกาศต่อต้านหลักการวิทยาศาสตร์
อย่างไรก็ตาม การทำประชานิยมฝ่ายขวานั้น ทางการเมืองได้ผลดียิ่ง ผู้สนับสนุนทรัมป์จึงไม่เชื่อหน้ากากอนามัย ไม่เชื่อผู้เชี่ยวชาญโรคติดต่อนาม Anthony Fauci เชื่อเพียงอย่างเดียวคือ
โดนัลด์ ทรัมป์ กอบกู้ประเทศ
คนอเมริกันส่วนใหญ่ยอมเปลี่ยนประธานาธิบดีก็เพราะอยากมีอนาคตที่ดีกว่า
ทว่า ผู้ใช้สิทธิที่เชื่อโดนัลด์ ทรัมป์ ก็ยังมีอย่างล้นหลาม
การเลือกตั้งสมัยนี้ โจ ไบเดน ได้คะแนนได้ 72 ล้าน ถือเป็นจำนวนสูงสุดในประวัติศาสตร์อเมริกัน
ในขณะที่โดนัลด์ ทรัมป์ ได้ 68 ล้าน ถ้าหากแพ้เลือกตั้งก็ถือว่าเป็นผู้พ่ายแพ้ที่มีคะแนนมากที่สุด ซึ่งคะแนนที่ได้เพียงรองจากปี 2008 ของโอบามาที่ชนะเลือกตั้ง
ถ้าหากโจ ไบเดน ได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดี ก็ต้องรีบแก้ปัญหาที่รออยู่ข้างหน้าคือ โรคระบาด ทว่าสังคมแตกแยกแบ่งค่ายแยกขั้ว ถ้าผู้สนับ
สนุนทรัมป์ไม่ให้ความร่วมมือ
ความสำเร็จก็เกิดขึ้นยาก
ฉะนั้น งานด่วนสำหรับประธานาธิบดีสมัยหน้าคือ แก้ไขปัญหาสังคมที่แตกแยก สร้างความเชื่อมั่นทางการเมือง หากมิฉะนั้น สภาพ Ungovernable ของประเทศ ก็ยังดำรงคงอยู่
ศ.ชยานันต์ ศุกลวณิช
