สถานีคิดเลขที่ 12 : ข้อเสนอ‘ลดโกง’
ประเด็นเรื่องการทุจริตคอร์รัปชั่นกลับมาเป็นวาระอีกครั้ง
เมื่อดัชนีชี้วัดการทุจริตของไทยออกมาไม่ดีเท่าเก่า
สัปดาห์ที่แล้ว หนังสือพิมพ์มติชนจัดสัมมนารูปแบบเวอร์ชวล คอนเฟอเรนซ์ หัวข้อ “เบรกทรู ไทยแลนด์ 2021”
อาจารย์ธานี ชัยวัฒน์ จากเศรษฐศาสตร์ จุฬาฯ หนึ่งในวิทยากรได้โฟกัสเรื่องทุจริตและความเหลื่อมล้ำ
นำเสนอผลการทดลองพฤติกรรมกลุ่มตัวอย่าง ค้นหาพฤติกรรมการทุจริตและเหลื่อมล้ำ
เริ่มจากแบ่งหน้าที่ผู้เข้าร่วมทดลองเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 4 คน
ใน 4 คน มี 1 คนเป็น “ผู้ปกครอง” อีก 3 คนเป็น “ผู้ถูกปกครอง”
ผู้ปกครองมีหน้าที่กระจายเหรียญ 100 เหรียญ ให้แก่ผู้ถูกปกครองและตัวเอง คนละ 25 เหรียญเท่าๆ กัน
กำหนดให้ผู้ปกครองแจกเหรียญ 10 ครั้ง
ผลการทดลองพบว่า การแจกครั้งแรกผู้ปกครองยังแบ่งให้ผู้อื่น 25 เหรียญ แต่เมื่อแบ่งเหรียญในรอบที่สอง ที่สาม ที่สี่ ไปถึงสิบ
พบว่า ผู้ปกครองเริ่มแบ่งเหรียญให้ผู้ถูกปกครองน้อยลง
สรุปว่า ยิ่งผู้ปกครองมีอำนาจนานเท่าไหร่ก็ยิ่งไม่ตรงไปตรงมามากขึ้น
ทั้งผู้ปกครองที่เป็นคนมีเหรียญมาก หรือคนรวย และผู้ปกครองที่เป็นคนมีเหรียญน้อย หรือคนจน
เมื่อมีอำนาจยาวนานก็มีพฤติกรรมไปในทางเดียวกัน
ยิ่งอยู่ในอำนาจนาน ยิ่งคอร์รัปชั่นเพิ่มขึ้น
ต่อมามีการเพิ่มความไม่เป็นธรรมเข้าไปในการทดลอง ผลที่ออกมาคือ ยิ่งมีความไม่เป็นธรรม ยิ่งทำให้พฤติกรรมทุจริตรุนแรง
ทั้งคนรวยและคนจนก็มีแนวโน้มเช่นนี้ แม้ว่าเหตุผลจะต่างกัน
คนรวยให้เหตุผลว่า โกงเพราะกลัวจน ส่วนคนจนให้เหตุผลว่า โกงเพราะไม่ได้รับความเป็นธรรม
ท้ายสุดของการทดลอง ได้ลดความไม่เป็นธรรมด้วยปัจจัยต่างๆ
ผลที่เกิดขึ้นพบว่า แม้จะมีการทุจริต แต่พฤติกรรมการทุจริตลดลงอย่างเห็นได้ชัด
ดังนั้น ข้อเสนอในการลดพฤติกรรมโกง คือ หนึ่ง ทำให้สังคมเป็นธรรม
และสอง ต้องสลับบทบาทการอยู่ในอำนาจ
การสลับบทบาทการอยู่ในอำนาจ ทำให้ผู้ปกครองเมื่อกลายเป็นผู้ถูกปกครอง จะเข้าใจหัวอกผู้ปกครอง
ขณะเดียวกัน ผู้ที่ถูกปกครองที่มีโอกาสเป็นผู้ปกครอง จะเข้าใจหัวอกผู้ถูกปกครอง
การสลับกันดำรงตำแหน่ง ยังทำให้เกิดการตรวจสอบ
ยิ่งหากไม่รู้ว่าใครจะเป็นผู้มีอำนาจคนต่อไป คนที่อยู่ในอำนาจปัจจุบันยิ่งต้องเลี่ยงการทุจริต
เมื่อระบบเป็นธรรม เมื่ออยู่ในอำนาจเป็นวาระ เมื่อเกิดความโปร่งใสตรวจสอบได้
การทุจริตจะลดลง
งานสัมมนา “เบรกทรู ไทยแลนด์ 2021” มีข้อเสนอในด้านอื่นอีก หลายคนคงได้ฟังกันแล้ว
วันที่ 4 กุมภาพันธ์นี้ หนังสือพิมพ์มติชนจัดสัมมนาขึ้นอีกครั้งในรูปแบบไลฟ์ สตรีมมิ่ง
ชื่อ “พลิกสูตรวัคซีนสู้โควิด พลิกวิกฤตเศรษฐกิจไทย”
รับชมได้ทางเฟซบุ๊กในเครือมติชน ระหว่างเวลา 09.00-12.00 น.
มี นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข เปิดงานและปาฐกถาฯ นายอาคม เติมพิทยาไพสิฐ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ปาฐกถาพิเศษ
และวงเสวนา โดย นายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน นายสาธิต ปิตุเตชะ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข และ นพ.นคร เปรมศรี ผอ.สถาบันวัคซีนแห่งชาติ
คราวนี้จะเห็นทิศทางการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย
โปรดติดตาม
นฤตย์ เสกธีระ
[email protected]
