‘อาหาร’ หนึ่งในปัจจัย 4 ที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์ ในแต่ละวันร่างกายของเราจะได้รับพลังงานจากอาหารที่รับประทานเข้าไป ใช้ในการเจริญเติบโต ซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ ช่วยให้อวัยวะต่างๆ ทำงาน และสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างปกติ เป็นเหตุผลที่ทุกชีวิตสมควรได้รับอาหารอย่างเหมาะสมและเพียงพอ
สิ่งสำคัญที่ควรตระหนักนอกเหนือจากการบริโภคอาหารเพื่อการดำรงชีวิตในแต่ละวัน คือ ประโยชน์และโทษที่ได้รับจากอาหารชนิดต่างๆ การเลือกบริโภคอาหารที่ดีต่อสุขภาพ และหลีกเลี่ยงอาหารที่ทำลายสุขภาพ จึงเป็นเรื่องจำเป็นอย่างยิ่ง
ด้วยพฤติกรรมการบริโภคของคนในปัจจุบัน ที่มักเลือกอาหารตามความชอบ ให้ความสุขกับการกิน จนอาจนำไปสู่ความเสี่ยงในการเกิดโรคต่างๆ มากมาย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส. จึงร่วมกับ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์, ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) และภาคีเครือข่าย จัดเสวนา “Food For Better Life กินดี me สุข” เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม ที่ผ่านมา เพื่อให้ประชาชนเกิดความตระหนักถึงการบริโภคอาหารที่มีคุณภาพ ปลอดภัย เหมาะสมตามหลักโภชนาการ
ดร.นพ.ไพโรจน์ เสาน่วม ผู้ช่วยผู้จัดการกองทุน สสส. และรักษาการผู้อำนวยการสำนักสร้างเสริมวิถีชีวิตสุขภาวะ สสส. เล่าถึงที่มาและความสำคัญของงานเสวนาครั้งนี้ว่า เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองเนื่องในวันอาหารโลก หรือ World Food Day ซึ่งตรงกับวันที่ 16 ตุลาคม ของทุกปี สสส. และภาคีเครือข่าย ให้ความสำคัญกับระบบอาหารเป็นอย่างยิ่ง และได้มีการเชื่อมโยงการทำงานในเรื่องนี้กับหลายภาคส่วน ทั้งฝั่งเกษตรกร ผู้จัดการด้านตลาด และผู้บริโภค
ทั้งยังเล่าถึงประเด็นที่น่าสนใจเกี่ยวกับความพร้อมในระบบอาหารของประเทศไทย ท่ามกลางวิกฤตโควิด-19 ที่ผ่านมาว่า
“ช่วงโควิด-19 ประเทศไทยรอดพ้นวิกฤตนี้มาได้ ด้วยเรามีระบบอาหารที่ยั่งยืนและมั่นคงมาก ถ้าเทียบกับอีกหลายประเทศ เกิดจากต้นทุนของประเทศเราที่ดีมาก ต้องขับเคลื่อนกันต่อ เราไม่อยากเห็นภาพที่ประชาชนไม่มีอาหารบริโภค บ้านเรามีต้นทุนที่ดีจึงอยากจุดประกายให้ความสำคัญ แต่จะทำยังไงให้ดีมากขึ้นกว่านี้ได้ ทั้งในฝั่งผู้ผลิต จุดกระจายอาหาร และกินแล้วสุขภาพต้องดี”
บทบาทด้านการเกษตรและระบบอาหารของประเทศไทยนั้น ระพีภัทร์ จันทรศรีวงศ์ อธิบดีกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ให้ข้อมูลว่า ก่อนการประชุม APEC ที่จะเกิดขึ้นในเดือนพฤศจิกายนนี้ มีการประชุมต่อเนื่องมาตั้งแต่ต้นปี หนึ่งในนั้นคือการประชุมรัฐมนตรีเกษตรและอาหารของ APEC แน่นอนที่สุดว่าสิ่งที่หารือกัน คือ เรื่องความมั่นคงอาหารและระบบอาหาร โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องของความปลอดภัย สุขอนามัยในการบริโภค
นโยบายหลักที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ให้ความสำคัญ คือ การยึดนโยบาย 3S ได้แก่ Safety ความปลอดภัย Security ความมั่นคงทางอาหาร และ Sustainability ความยั่งยืน นับเป็นนโยบายที่ตอบโจทย์อย่างยิ่งสำหรับประเทศไทยซึ่งเป็นผู้ผลิตอาหารหลัก จึงจำเป็นจะต้องผลิตอาหารที่ปลอดภัย มีคุณภาพ นำไปสู่การบริโภค และการจัดการที่ยั่งยืน นอกจากนี้ การเตรียมความพร้อมเรื่องเทคโนโลยีด้านการเกษตร ก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน
“เราต้องมามองว่า ถ้าเราเน้นเรื่องเทคโนโลยีที่สำคัญๆ มาจับกับการพัฒนาด้านการเกษตร ให้มีลักษณะทำน้อย ได้มาก หรือใช้ในการพัฒนาเกษตรกรรุ่นใหม่ เกษตรอัจฉริยะ เหล่านี้จะเป็นโอกาสในการสร้างให้ประเทศไทยมีความพร้อมเรื่องระบบอาหารและความมั่นคงอาหาร”
เพื่อไปสู่เป้าหมายความมั่นคงและความยั่งยืนทางอาหาร อธิบดีกรมวิชาการเกษตร เล่าต่อว่า กรมวิชาการเกษตรเน้นเรื่องสุขอนามัย โดยเฉพาะการใช้ชีวภัณฑ์ หรือเกษตรอินทรีย์ ตลอดห่วงโซ่ของการผลิตอาหาร ลด-เลิกการใช้สารเคมี ใช้เทคโนโลยีด้านการเกษตรเข้ามาช่วย เพื่อนำไปสู่สุขภาวะที่ดีของผู้ใช้ พี่น้องเกษตรกร และผู้บริโภค
พร้อมฝากทิ้งท้ายว่า ทุกคนต้องร่วมใจกัน เห็นความสำคัญในเรื่องของความปลอดภัยอาหาร ระบบความมั่นคงอาหาร คนไทยต้องอุดหนุนของไทย คนไทยต้องบริโภคของที่ปลอดภัย
“สสส. จะเป็นองค์กรหลักในการสร้างและกระตุ้นให้รู้สึกถึงความปลอดภัยในการบริโภคอาหาร เมื่อเรามีความรู้สึกเช่นเดียวกันทั้งประเทศ มั่นใจว่าแรงขับเคลื่อนเล็กๆ นี้จะเป็นแรงขับเคลื่อนที่ยิ่งใหญ่ นำไปสู่ความสำเร็จเรื่องความปลอดภัยอาหาร และนำไปสู่สุขภาพที่ดีต่อไปในอนาคต”
ด้าน ดร.สุปิยา เจริญศิริวัฒน์ หัวหน้าห้องปฏิบัติการวิจัยติดตามสุขภาพและรูปแบบการดําเนินชีวิต เนคเทค กำลังสำคัญในการพัฒนานวัตกรรมการจัดการระบบอาหาร อธิบายว่า เนคเทคจะดูแลเรื่องนวัตกรรมและเทคโนโลยี ใช้เทคโนโลยีมาตอบโจทย์ เช่น สร้างแพลตฟอร์มในการเชื่อมโยงทุกคนที่อยู่ในห่วงโซ่อาหารเข้าด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็นผู้ผลิต หรือผู้ที่ต้องการอาหาร
การดำเนินงานที่ผ่านมา ได้เข้ามาดูแลเรื่องอาหารกลางวันของเด็ก พัฒนาแพลตฟอร์มที่มีชื่อว่า Thai School Lunch เป็นระบบที่ช่วยให้โรงเรียนสามารถจัดอาหารกลางวันที่มีคุณภาพให้เด็กนักเรียนได้ พร้อมเชื่อมโยงผลผลิตจากเครือข่ายเกษตรกรในพื้นที่ชุมชน มาสู่การทำอาหารกลางวันที่มีคุณภาพ ปลอดภัย และเหมาะสมตามหลักโภชนาการ
และเพื่อรับกับสังคมผู้สูงอายุในประเทศไทย เนคเทคได้ปรับแพลตฟอร์มดังกล่าว มาใช้ในการจัดเมนูอาหารให้ผู้สูงอายุด้วย เริ่มที่บ้านพักคนชรา บ้านบางแค และจ่อขยายผลไปทั่วประเทศ นอกจากนี้ ยังจัดทำแอปพลิเคชัน Food Choice เครื่องมือช่วยเลือกซื้อสินค้าที่ดีต่อสุขภาพ สำหรับประชาชนทุกคนอีกด้วย
ปฏิเสธไม่ได้ว่าระบบอาหารครอบคลุมการดำรงอยู่ของทุกชีวิต การสร้างระบบอาหารที่มีประสิทธิภาพเป็นสิ่งที่ต้องตระหนักและร่วมผลักดัน เริ่มต้นง่ายๆ ที่ตัวเรา เพียงเลือกบริโภคอาหารที่ส่งผลดีต่อสุขภาพ สสส. สนับสนุนให้ประชาชนบริโภคอาหารที่มีคุณภาพ ตามหลักโภชนาการ พร้อมเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนการสร้างความมั่นคงทางอาหารอย่างยั่งยืน
