ประเทศล้มเหลวรุ่นใหม่
8 ปีที่ผันผ่าน สหรัฐตกอยู่ในสภาพประเทศล้มเหลวรุ่นใหม่ องค์กรปกครองขาดความชอบธรรม ความขัดแย้งภายในรุนแรง ไม่มีความปลอดภัยในชีวิต ยาเสพติดระบาดแพร่หลาย คดีฆาตกรรมล้นเมือง ถนนหนทางเต็มไปด้วยคนไร้ที่พักอาศัย การควบคุมผู้อพยพเข้าเมืองผิดกฎหมายล้มเหลว อัตราการเสียชีวิตของทารกแรกเกิดสูง รถไฟผิดเวลา สองพรรคการเมืองใหญ่หันหลังให้กัน ต่างคนต่างเดิน สงครามกลางเมืองคงไม่อยู่ไกลนัก
ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์ปี 2024 สองในนั้นคือนักวิชาการมหาวิทยาลัยแมสซาชูเซตส์
ชื่อ Prof. Daron Acemoglu และ Prof. Simon Johnson ซึ่งเป็นนักวิจัยเกี่ยวกับระบบการปกครอง
เมื่อ 12 ปีก่อนได้ประพันธ์หนังสือชื่อ “เหตุใดประเทศจึงล้มเหลว” (Why Nations Fail) ซึ่งระบุว่า กลุ่มหนึ่งของประเทศโลกที่สาม มีจำนวนสินทรัพย์ไม่ชัดเจน ละอ่อนหลักนิติธรรม มองในด้านเศรษฐศาสตร์ มีแต่รูปแบบ “ขูดรีด” ไร้ซึ่งการ “ผ่อนปรน” จึงเป็นเหตุให้ขาดความสามารถในการสร้างสิ่งแปลกใหม่
แต่เนื่องจากหนังสือดังกล่าวไม่สามารถอธิบายถึงความเจริญรุ่งเรืองของประเทศจีน อีกทั้งมองข้ามเหตุการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นของประเทศล้มเหลวรุ่นใหม่ เพราะ 8 ปีของสหรัฐกำลังเดินถอยหลัง ตกอยู่ในสถานะประเทศล้มเหลวรุ่นใหม่ นับวันได้รับความสนใจและกังวลของสังคม กังวลว่าภัยพิบัติจากในสู่นอก กระทบประเทศอื่น นักการเมืองก็ได้แต่บิดเบือนข้อเท็จจริง ก่อสงครามภายนอกเพื่อกลบเกลื่อนความขัดแย้งภายใน
ปฏิเสธมิได้ว่า สหรัฐคือประเทศล้มเหลวรุ่นใหม่ที่เกิดจากความแตกแยกภายใน อันไร้ซึ่งพื้นฐานของประเทศที่ทันสมัย เพราะความไม่ชอบธรรมขององค์กรบริหาร
จึงปรากฏมีผู้ลงคะแนนประมาณกึ่งหนึ่งเห็นว่าไม่สามารถเป็นผู้แทนของพวกเขา กล่าวคือใช้กระบวนการนอกระบอบมาทำการล้มล้างระบบปัจจุบัน เหตุการณ์วันที่ 6 มกราคม 2021 คืออุทาหรณ์ การที่ผู้สนับสนุนทรัมป์บุกรุกรัฐสภา เพราะเกิดจากทรัมป์กล่าวหาไบเดนใช้อำนาจ “ทุจริตเลือกตั้ง”
เนื่องจากการเมืองสองพรรคใหญ่ศรศิลป์ไม่กินกัน จึงเป็นเหตุให้เกิดความแตกแยก ในทางตรงกันข้าม ถ้าการเลือกตั้งครั้งนี้ โดนัลด์ ทรัมป์ได้รับเลือก อาจมีแนวโน้มสูงที่พรรคเดโมแครตจะต้องลงถนน โดยใช้อำนาจนอกระบบมาทำการประท้วง จึงมีนักวิเคราะห์กังวลว่า หลังการเลือกตั้งอาจเกิดสงครามกลางเมืองครั้งที่สอง เพราะสังคมมิอาจปฏิเสธด้วยพยานหลักฐานที่ประจักษ์ว่าสหรัฐคือประเทศล้มเหลวรุ่นใหม่
ปี 2023 อันตรายจากยาเสพติดเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง มีผู้เสพติดเสียชีวิต 1.1 แสนคน
เนื่องจากยาเสพติดเป็นสาเหตุทำให้กระเพาะปัสสาวะอักเสบ จึงไม่สามารถควบคุมการขับถ่าย ผู้ติดยาส่วนหนึ่งเดินไปปลดทุกข์ไปทั้งหนักและเบา ภายใต้ร่มเงาของเดโมแครต พยายามบิดเบือนคดียาเสพติดให้พ้นจาก “คดีอาญา” ดังนั้น ในสายตาของคนหนุ่มสาว การเสพยาจึงถือเป็นเรื่องที่ทันสมัย ผู้ใดไม่เสพคือคนตกรุ่น
ปี 2023 คนเสียชีวิตเพราะอาวุธปืนสูงถึง 4 หมื่นกว่าคน กฎหมายควบคุมอาวุธปืนก็ยังไม่ผ่านสภา จึงเป็นปัญหา ดังนั้น จึงมีนักเรียนที่ป่วยทางจิตจำนวนมากได้ใช้อาวุธปืนฆาตกรรมผู้ที่บริสุทธิ์ในวิทยาเขต
วันนี้ในเมืองใหญ่ศิวิไลซ์ของสหรัฐหลายเมือง ถนนหนทางเต็มไปด้วยคนไร้ที่พักอาศัย และกางเต็นท์
นอนข้างถนนประมาณ 6.5 แสนคน ส่วนหนึ่งในนั้นเป็นผู้อพยพผิดกฎหมายและเสพยา
ปี 2024 ณ เดือนกันยายน เกิดคดีข่มขืนกระทำชำเราประมาณ 1.2 พันราย
ที่สำคัญที่สุดคือ ความบกพร่องในการควบคุมผู้อพยพ อันเป็นดัชนีชี้วัดเป็นประเทศล้มเหลวสมบูรณ์ เวลา 4 ปีของรัฐบาลไบเดน มีผู้อพยพผิดกฎหมายเกินกว่า 10 ล้านคน จึงไม่แปลกที่กลายเป็นเป้าให้รีพับลิกันโจมตีว่าเป็นแผนสมคบคิดในการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการเลือกตั้ง เพื่อให้เดโมแครตบริหารต่อไป แต่เหตุผลฟังไม่ขึ้น เพราะผู้อพยพเข้าเมือง อยู่อย่างผิดกฎหมาย ย่อมไม่มีสิทธิในการลงคะแนนเลือกตั้ง
ย่อมเป็นที่ประจักษ์ สหรัฐคือประเทศล้มเหลวรุ่นใหม่ คุณภาพชีวิตถดถอย สังคมแตกแยก ระบบการเมืองป่าเถื่อนครองเมือง อุดมการณ์สุดขั้ว ความขัดแย้งภายในรุนแรง ส่วนปัญหาที่เกิดขึ้นตามความเป็นจริงก็แก้ไขมิได้ งานการบริหารถอยหลัง ระบบยุติธรรมกลายเป็นอาวุธทางการเมือง
ย้อนพินิจความล้มเหลวของสหรัฐ ความจริงเริ่มขึ้นตั้งแต่ปี 2017 ซึ่งเป็นสมัยที่โดนัลด์ ทรัมป์เป็นประธานาธิบดี พฤติกรรมจระเข้ขวางคลอง เป็นเหตุให้ฝ่ายซ้ายของเดโมแครตโต้กลับ เกิดการต่อสู้ดุเดือด สุดท้ายกลายเป็นการเมืองครอบงำฝ่ายบริหาร
ตามประเพณีมาแต่เก่าก่อน ประเทศที่ล้มเหลวจะอยู่ในโลกที่ 3 แต่วันนี้ประเทศที่ใหญ่ที่สุดในโลกกลับกลายเป็นประเทศล้มเหลว จึงมีแนวโน้มสูงที่จะส่งผลกระทบถึงโลกภายนอกในทางลบ นี่คือวิกฤตของโลกปัจจุบัน และก็เป็นวิกฤตก่อนการเลือกตั้งของสหรัฐที่สังคมให้ความสนใจ
ศ.ชยานันต์ ศุกลวณิช
