คุณภาพชีวิตที่ดีหนึ่งของมนุษย์หรือคนนอกจากปัจจัยสี่ในการดำรงชีวิต ทั้งมีอาหารการกินที่ดี มีบ้านที่อยู่อาศัยที่ปลอดภัยและมีความสุข ในยามป่วยไข้มีโรงพยาบาล ระบบสาธารณสุขที่ดี การมีเสื้อผ้า เครื่องนุ่งห่มที่มีคุณภาพ นอกจากนั้นสิ่งดำรงชีวิตในเหตุปัจจัยอื่นๆ ก็มีความสำคัญทั้งการบริหารจัดการของรัฐ นโยบายของรัฐบาลตามหลักรัฐธรรมนูญก็มีความสำคัญยิ่ง
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) เป็นองค์การมหาชนที่ได้จัดตั้งตาม พ.ร.บ.หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2545 มีหน้าที่ส่งเสริมสนับสนุนให้เกิดระบบบริการสุขภาพที่ดี เก็บรวบรวมวิเคราะห์ข้อมูลการบริการสาธารณสุข จัดให้มีทะเบียนผู้รับบริการหน่วยบริการและเครือข่าย จ่ายค่าใช้จ่ายให้แก่หน่วยบริการ รวมถึงการก่อตั้งสิทธิ และทำนิติกรรมสัญญาหรือข้อตกลงใดๆ เกี่ยวกับทรัพย์สิน กำกับดูแลหน่วยบริการตามมาตรา 26 โดยมีวิสัยทัศน์ (Vision) คือ “ทุกคนที่อาศัยอยู่บนแผ่นดินไทยได้รับความคุ้มครองหลักประกันสุขภาพอย่างถ้วนหน้าด้วยความมั่นใจ”
สิทธิหนึ่งที่ประชาชนชาวบ้านรับรู้กันเป็นอย่างดีก็คือ “บัตรทอง” หรือ “30 บาทรักษาทุกโรค” เป็นสิทธิที่รัฐบาลจัดให้แก่คนไทยทุกคนเพื่อเข้าถึงบริการสาธารณสุขอย่างทั่วถึงเท่าเทียม โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลจากระบบอื่น อาทิ ประกันสังคมและสวัสดิการข้าราชการ สำหรับสิทธิบัตรทอง 30 บาท ครอบคลุมการรักษาโรคทั่วไป โรคเรื้อรัง อาทิ เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ โรคไต โรคเอดส์ โรคร้ายแรง เช่น มะเร็ง การผ่าตัดหัวใจ การให้ยาละลายลิ่มเลือด บริการส่งเสริมสุขภาพ สิทธิแห่งการเข้ารับการรักษาทั้งผู้ป่วยนอก ผู้ป่วยใน บริการทันตกรรม ฝากครรภ์ การคลอดบุตร ฉีดวัคซีน ตรวจคัดกรองโรค รวมถึงบริการแพทย์ฉุกเฉิน การส่งยาถึงบ้านและแพทย์ออนไลน์…
เร็ววันมานี้ ผู้เขียนได้รับเชิญจาก สปสช.ให้เข้าร่วมประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อสนับสนุนการจัดบริการขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยบริการองค์กรภาคประชาชน ตามมาตรา 3 ที่ครอบคลุมทั้งในเรื่องเทคนิคการแพทย์ กายภาพบำบัด แพทย์แผนไทย การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม บริการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิต รังสีรักษา ผ่าตัดหัวใจ การทำหัตถการรักษาโรคหลอดเลือดโคโรนารีผ่านสายสวน บริการเอชไอวีโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในชุมชน มิตรภาพบำบัดและสถานชีวาภิบาล
การประชุมเชิงปฏิบัติการดังกล่าวมีองค์กรภาคเอกชนที่เข้าร่วมมีทั้งคนพิการ ผู้ติดเชื้อ HIV+ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ผู้สูงอายุ เด็กเยาวชน เกษตรกร กลุ่มสตรี กลุ่มชุมชนแออัด กลุ่มชาติพันธุ์ ผู้ใช้แรงงาน เครือข่ายต้านยาเสพติดและเครือข่ายการดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care) สิ่งหนึ่งที่ผู้เขียนและผู้เข้าร่วมประชุมพบเห็นและตั้งข้อสังเกตด้วยความห่วงใยก็คือ คนพิการด้านร่างกายและการเคลื่อนไหวการมองเห็น การได้ยิน ด้านออทิสติก ด้านสติปัญญา โดยเฉพาะคนพิการที่ต้องใช้รถวีลแชร์ไฟฟ้าช่วยในการเดินทางไปในสถานที่ต่างๆ ด้วยความจำเป็นของชีวิตยังคงถูกตั้งคำถามทั้งคุณภาพ ราคาที่เขาเหล่านั้นสามารถเข้าถึงได้ยังคงเป็นอุปสรรคสำหรับชีวิตหรือไม่…
ข้อมูลหนึ่งในเดือนมิถุนายน 2568 ของ สปสช. ที่เป็นหน่วยบริการในความรับผิดชอบทั้งประเทศก็คือ บริการฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการทั้งการเคลื่อนไหว ตาบอด นวดฟื้นฟูเด็กพิการ จิตเวช ออทิสติก การได้ยิน สติปัญญามีในจำนวน 38 แห่ง บริการด้าน HIV ทั้ง CSO (Chief Scientific Officer) คณะกรรมการพัฒนาระบบบริการสุขภาพ) และศูนย์องค์รวม มี 48 แห่ง บริการดูแลประคับประคองและระยะสุดท้ายของชีวิต ทั้งองค์กรพุทธ คริสต์ อปท. พม. รวม 49 แห่ง หน่วยบริการสายด่วนตั้งครรภ์ไม่พร้อม 1 แห่ง บริการมิตรภาพบำบัด มีทั้งเครือข่ายไร้กล่องเสียง ผู้ป่วยมะเร็งเต้านม ลำไส้ เบาหวาน โรคไตและเครือข่ายเด็กเยาวชน บริการอนามัยเจริญพันธุ์ บริการฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด เครือข่าย Harm Reduction และบริการสุนัขบำบัด แมวบำบัด ควายบำบัด…
สภาพปัญหาด้านสุขภาวะของคนไทยเราในภาพรวมทั้งประเทศหนึ่งที่เราท่านพบเห็นเชิงประจักษ์ก็คือ จำนวนผู้ป่วยประเภทต่างๆ รอเข้าพบแพทย์เพื่อการดูแลรักษาความเจ็บป่วยในโรงพยาบาลมีจำนวนมากทั้งช่วงเช้าและบ่าย ความเครียดและเหนื่อยล้าของทีมบริการทางการแพทย์นำไปสู่การใช้อารมณ์ในบางกรณี มิอาจจักรวมถึงผู้ป่วยและญาติให้ความรุนแรงทำร้ายร่างกายบุคลากรทางการแพทย์ ข้อเท็จจริงหนึ่งก็คือไม่ค่อยมีคดีความฟ้องร้องของบุคลากรทางการแพทย์ต่อผู้ป่วยและญาติที่ทำร้ายร่างกาย ส่วนหนึ่งอาจจะถูกมองว่าเขาเหล่านั้นมีการป่วยไข้ทั้งร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม ครอบครัวและระบบเศรษฐกิจ เราท่านมีท่าทีเช่นไรกับภาวะดังกล่าว…
ผู้เขียนอาจจักรวมถึงท่านผู้อ่านหลายท่านอาจจะสนใจในสภาพของปัญหาผู้ติดยาเสพติดในเมืองไทยเราที่เป็นปรากฏการณ์ของสังคมไทยเรามาไม่ต่ำกว่าสองหรือสามทศวรรษก็คือปัญหายาบ้า ผงขาวหรือยาเสพติดประเภทอื่นที่ผิดกฎหมาย การค้าขายจำหน่าย เครือข่าย คดีความในชั้นพนักงานสอบสวน ศาล อัยการ สถานพินิจ เรือนจำ เขาเหล่านั้นบางรายพ้นโทษแล้วเข้าสู่สังคมหลายรายไม่สามารถเลิกการเสพยาเสพติดได้ วังวนเข้าสู่พฤติกรรมเดิม ครอบครัว สังคมได้รับความเดือดร้อน สปสช.มีเครือข่ายเพื่อฟื้นฟูเพื่อช่วยเหลือคุณภาพชีวิตเขาเหล่านั้นให้เป็นคนดีของสังคมอยู่ในเมืองไทยเรามีมากกว่า 52 แห่ง ผู้เขียนตั้งข้อสังเกตว่าเขาเหล่านั้นผ่านการฟื้นฟูบำบัดแล้วมีงานวิจัยระดับประเทศเพื่อนำเสนอถึงความสำเร็จดังกล่าวแล้วหรือไม่ อย่างไร…
ข้อเท็จจริงหนึ่งที่เราท่านรับรู้ก็คือกระบวนการ องค์กร หน่วยงาน บุคคลผู้อยู่เบื้องหลังของเครือข่ายยาเสพติดก็คือเจ้าหน้าที่ของรัฐ ข้าราชการบางคน ดังปรากฏอยู่ในสื่อหลังจากเขาเหล่านั้นถูกจับกุมดำเนินคดีในทางกฎหมาย กระบวนการใช้กฎหมายบังคับแต่ละขั้นตอนมีความศักดิ์สิทธิ์ ตรงไปตรงมาที่อยู่ในคำถามของประชาชนชาวบ้านที่เขาได้รับความเดือดร้อนโดยตรงหรือไม่…
ข้อกฎหมายและการบังคับใช้ รวมถึงบทลงโทษร้ายแรงหรือเด็ดขาดที่เกี่ยวเนื่องกับยาเสพติดที่เป็นอันตรายต่อคนทั้งประเทศทั้งเด็กเยาวชน คนวัยทำงาน ทุกกลุ่มคนสำหรับบางประเทศบ้านใกล้เรือนนอนของเมืองไทยเรา มีความเด็ดขาด เอาจริงจังถึงประหารชีวิตก็มีในหลายๆ ประเทศ คำถามหนึ่งก็คือ ผู้ติดยาเสพติดในเมืองไทยเราเมื่อเข้าสู่กระบวนการทางกฎหมาย เข้าสู่เรือนจำ เมื่อเขาเหล่านั้นออกจากเรือนจำแล้ว กลับมีเครือข่าย วิธีการที่แนบเนียนมืออาชีพเรื่องยาเสพติด จนกระทั่งก่อปัญหากับสังคมที่ซ้ำบ่อย ใคร หน่วยงานรัฐใดจักแก้ไขอย่างเด็ดขาดเพื่อให้ปัญหายาเสพติดได้หมดไปจากแผ่นดินไทยอย่างถาวร
ระบบงานที่ท้าทายหนึ่งของ สปสช.ก็คือ พฤติกรรมของสุขภาพทั้งโรค NCDs สิทธิแห่งการเข้าถึงการรักษา สังคมผู้สูงอายุ การบริการที่เกินความจำเป็น ความยากจนและความเหลื่อมล้ำ ระบบเศรษฐกิจที่ชะลอตัว ระบบเทคโนโลยีที่ก้าวกระโดด ปัญหาสุขภาพที่เปลี่ยนไปทั้งมลภาวะและอุณหภูมิของโลกที่เปลี่ยนไปมิอาจจักรวมปัญหาความขัดแย้งด้านชายแดนระหว่างประเทศและปัญหาการเมืองไทยที่เป็นเสมือนสิ่งที่กลืนไม่เข้าคายไม่ออก เราท่านคนไทยทั้งประเทศยังคงฝากชะตากรรมไว้ผู้นำประเทศอย่างหลีกเลี่ยงมิได้
ความจริงหนึ่งของมนุษย์ก็คือเกิดมาแล้ว ต้องเจ็บป่วยไข้ไม่สบาย แก่ชราเป็นผู้สูงอายุ และการตายเป็นธรรมชาติหรือสัจธรรมหนึ่งของชีวิต หากชีวิตคนสามารถกำหนดได้หรือเลือกได้ก็คงจะเลือกแก่ชราอย่างมีคุณภาพ เจ็บป่วยและตายอย่างมีความสุข อะไรสิ่งใดคือการตายดี…
เฉลิมพล พลมุข
