“การผังเมือง” หมายความว่า การวาง จัดทำ และการดำเนินการให้เป็นไปตามผังเมือง ในระดับต่าง ๆ สำหรับเป็นกรอบชี้นำการพัฒนาทางด้านกายภาพในระดับประเทศ ระดับภาค ระดับจังหวัด ระดับเมือง ระดับชนบท และพื้นที่เฉพาะควบคู่กับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เพื่อการพัฒนาเมือง บริเวณที่เกี่ยวข้องหรือชนบทให้มีหรือทำให้ดียิ่งขึ้นซึ่งสุขลักษณะ ความสะดวกสบาย ความเป็นระเบียบ ความสวยงามการใช้ประโยชน์ในทรัพย์สิน การคมนาคมและการขนส่ง ความปลอดภัยของประชาชน สวัสดิภาพของสังคม การป้องกันภัยพิบัติ และการป้องกัน ความขัดแย้งในการใช้ประโยชน์ที่ดิน เพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจ สังคมและสภาพแวดล้อม เพื่อดำรงรักษา หรือบูรณะสถานที่และวัตถุที่มีประโยชน์ หรือคุณค่าในทางศิลปกรรม สถาปัตยกรรม ประวัติศาสตร์หรือโบราณคดี หรือบำรุงรักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ภูมิประเทศที่งดงามหรือมีคุณค่าในทางธรรมชาติ
ประเภทผังเมือง แบ่งเป็น 2 กลุ่ม 5 ประเภท
- ผังนโยบายการใช้ประโยชน์พื้นที่ ซึ่งแบ่งเป็น 3 ประเภท
– ผังนโยบายระดับประเทศ
– ผังนโยบายระดับภาค
– ผังนโยบายระดับจังหวัด
ผังนโยบายระดับประเทศผังนโยบายระดับภาค ภาคตะวันออกผังนโยบายระดับจังหวัด จังหวัดเชียงราย
- ผังกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดิน แบ่งเป็น 2 ประเภท
– ผังเมืองรวม
– ผังเมืองเฉพาะ
ผังเมืองรวมเมืองสมุทรสงคราม ผังพื้นที่เฉพาะชุมชนเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร การมีส่วนร่วมของประชาชนในการวางผังเมือง
- ให้ข้อมูลสภาพพื้นที่ ปัญหา อุปสรรค ข้อจำกัด ศักยภาพและความต้องการของชุมชน
- ให้ข้อคิดเห็น ข้อเสนอแนะในการวางผังเมือง
- ร่วมคิด ร่วมตัดสินใจในการกำหนดแนวทางการพัฒนาชุมชนของตน
- ให้ความร่วมมือในการเข้าร่วมประชุม และประชาสัมพันธ์ สื่อสารต่อไปยังประชาชน กรณีที่เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือผู้นำชุมชน
- ปฏิบัติตามผังเมืองที่ได้กำหนดไว้
ประชาชนได้อะไรจากพระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ.2562
ประชาชนมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางและแนวทางการพัฒนาเชิงพื้นที่ในด้านการใช้ประโยชน์ที่ดิน ที่โล่ง การคมนาคมและการขนส่ง การสาธารณูปโภค สาธารณูปการ และบริการสาธารณะ และการจัดการทรัพยากรทางธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้ด้วยตนเอง และเข้าถึงกระบวนการวางผังได้มากขึ้น ทราบถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับประชาชน ชุมชน หรือสิ่งแวดล้อม และปรึกษาหารือกับประชาชนเพื่อหามาตรการหรือแนวทางการเยียวยาในการลดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นดังกล่าว โดยผ่านการประชุมรับฟังความคิดเห็น การปรึกษาหารือ และการมีส่วนร่วมของประชาชน
ประชาชนได้รับความสะดวกรวดเร็วขึ้น ในการดำเนินการวาง จัดทำ และปรับปรุงผังเมืองรวม หรือการขอแก้ไขผังเมืองรวมเฉพาะบริเวณหรือเฉพาะส่วนหนึ่งส่วนใด เพื่อให้ทันและเหมาะสมกับสภาพการณ์และสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปหรือเพื่อประโยชน์สาธารณะ จากการปรับรูปแบบการใช้บังคับและขั้นตอนการปรับปรุง
การประกาศบังคับใช้
พ.ร.บ.การผังเมือง พ.ศ.2562 ได้ปรับประเภทของการใช้บังคับผังในระดับต่าง ๆ เพื่อให้ประกาศใช้บังคับได้เร็วขึ้น โดยในกรณีผังนโยบายระดับประเทศ และผังนโยบายระดับภาคให้ประกาศใช้บังคับ โดยออกเป็นประกาศคณะกรรมการนโยบายการผังเมืองแห่งชาติ ผังนโยบายระดับจังหวัดให้ประกาศใช้บังคับโดยออกเป็นประกาศคณะกรรมการผังเมือง กรมโยธาธิการและผังเมืองเป็นผู้วางและจัดทำผังให้ประกาศใช้บังคับ โดยออกเป็นประกาศกระทรวงมหาดไทย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นผู้วางและจัดทำผังให้ประกาศใช้บังคับโดยออกเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่น การวางและจัดทำผังเมืองเฉพาะให้ตราเป็นพระราชบัญญัติหรือพระราชกฤษฎีกาแล้วแต่กรณี
ที่สำคัญ พ.ร.บ.การผังเมือง พ.ศ.2562 ยังได้กระจายอำนาจในการวางและจัดทำผังเมือง ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีอิสระในการวางและจัดทำผังเมือง ทำให้การจัดทำผังเมืองรวมเร็วขึ้น เหมาะสมกับพื้นที่ และเป็นไปตามความต้องการของประชาชนมากขึ้นอีกด้วย
กระบวนการวางและจัดทำผังเมืองรวม ตามพระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ.2562 กรณีดำเนินการโดยกรมโยธาธิการและผังเมือง
- การสำรวจ กำหนดเขตผังเมืองรวม วิเคราะห์ และแจ้งให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทราบก่อน เริ่มดำเนินการวางและจัดทำผังเมืองรวม รวมถึงรับฟังความคิดเห็นของประชาชนในการวางและจัดทำผังเมืองรวมก่อนจัดทำร่างผังเมืองรวม
2.การประชุมกรมโยธาธิการและผังเมือง เพื่อพิจารณาให้ความเห็นตามหลักวิชาการผังเมือง
3.การประชุมรับฟังความคิดเห็นของประชาชนและประชุมคณะกรรมการที่ปรึกษาผังเมืองรวม ในการวางและจัดทำผังเมืองรวม ภายหลังจัดทำร่างผังเมืองรวม
4.การประชุมคณะกรรมการผังเมือง
5.การปิดประกาศร่างผังเมืองรวมเป็นวลาไม่น้อยกว่าเก้าสิบวันเพื่อให้ผู้มีส่วนได้เสียยื่นคำร้อง
6.การรวบรวม ตรวจสอบ และพิจารณา รวมถึงแจ้งผลการพิจารณาคำร้อง
7.การจัดทำร่างประกาศกระทรวงมหาดไทยเสนอกระทรวงมหาดไทยเพื่อให้คณะกรรมการพิจารณา
8.การเสนอคณะรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบ และประกาศในราชกิจจานุเบกษา
ที่มา : ประกาศคณะกรรมการผังเมือง เรื่อง การวางและจัดทำผังเมืองรวม พ.ศ.2566
หมายเหตุ
1.ประชาชนหรือผู้มีส่วนได้เสียเข้าร่วมแสดงความคิดเห็นในการประชุมรับฟังความคิดเห็น (ในขั้นตอนที่ 3)
หรือยื่นหนังสือแสดงความคิดเห็นภายในระยะเวลาที่กำหนด จึงมีสิทธิ์ยื่นคำร้อง (ในขั้นตอนที่ 5) ได้
2.หากประชาชนหรือผู้มีส่วนได้เสียไม่ได้ยื่นหนังสือแสดงความคิดเห็นในระยะเวลาที่กำหนด (ในขั้นตอนที่ 3)
จะมีสิทธิ์ยื่นคำร้อง (ในขั้นตอนที่ 5)ได้ เฉพาะในส่วนข้อกำหนดที่เป็นไปเพื่อประโยชน์สาธารณะเท่านั้น
