ในยุคที่ภูมิทัศน์สื่อเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและไม่หยุดนิ่ง ผนวกกับสมรภูมิข่าวสารเต็มไปด้วยการแข่งขันอันดุเดือด สิ่งที่ทำให้งานข่าวหนึ่งชิ้นยังคงได้รับความไว้วางใจ ไม่ใช่เพียงความรวดเร็ว แต่คือความลึกของเนื้อหาและความรับผิดชอบต่อสังคม รวมถึงความมุ่งมั่นในการทำหน้าที่เป็นเข็มทิศให้แก่สังคม ความตั้งใจในการยกระดับมาตรฐานงานสื่อนี้ ได้รับการยืนยันผ่านความสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรมบนเวทีประกาศผล ‘รางวัลนาฏราช ครั้งที่ 17’ เมื่อวันที่ 17 พฤษภาคมที่ผ่านมา ณ สเฟียร์ ฮอลล์ ศูนย์การค้าเอ็มสเฟียร์
ท่ามกลางบรรยากาศแห่งเกียรติยศ องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือ ไทยพีบีเอส คว้า 5 รางวัลใหญ่มาครองอย่างสง่างาม โดยหนึ่งในรางวัลไฮไลต์ที่สะท้อนถึงมาตรฐานการทำหน้าที่สื่อได้อย่างคมชัดที่สุด คือ รางวัลรายการข่าวยอดเยี่ยม จากรายการ ‘ทันโลก กับ Thai PBS’ รายการข่าวเชิงวิเคราะห์สถานการณ์ต่างประเทศที่สามารถเชื่อมโยงสถานการณ์โลก เศรษฐกิจ การเมืองระหว่างประเทศ และวิถีชีวิต ให้ผู้ชมเห็นผลกระทบที่เกิดขึ้นจริงกับชีวิตของคนไทย
เบื้องหลังความสำเร็จดังกล่าวไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ หากแต่เป็นผลลัพธ์ของกระบวนการทำงานที่ถูกออกแบบมาอย่างเป็นระบบ ‘มติชน’ จึงชวนเจาะลึกแนวคิดและวิธีทำงานของทีมข่าว ผ่านบทสนทนากับ เก้า–พงศธัช สุขพงษ์ ผู้ดำเนินรายการทันโลก กับ Thai PBS และบรรณาธิการข่าว Thai PBS World ร่วมด้วย กรีน–จิราวัฒน์ มาสุข โปรดิวเซอร์ชำนาญการ Thai PBS World เพื่อร่วมสำรวจแนวคิดและวิธีทำงานเบื้องหลังการนำเสนอข่าวโลก และมองไปข้างหน้าถึงทิศทางของสื่อสาธารณะไทยบนเวทีสากล
หมุดหมายใหม่ของ ‘ข่าวต่างประเทศ’ ในสังคมไทย
การคว้ารางวัลรายการข่าวยอดเยี่ยมในครั้งนี้ พงศธัช สะท้อนมุมมองว่า เป็นสัญญาณเชิงบวกที่แสดงให้เห็นถึงการเปิดรับ รวมทั้งให้ความสำคัญกับเนื้อหาต่างประเทศอย่างมีนัยสำคัญ จากเดิมที่คนในแวดวงสื่อมักมองว่าข่าวสารข้ามทวีปเป็นคอนเทนต์ที่ ‘ขายยาก’ บนหน้าจอไทย ทว่าในความเป็นจริง ทุกความเคลื่อนไหวบนเวทีโลกล้วนส่งแรงกระเพื่อมเชื่อมโยงถึงวิถีชีวิต และปากท้องของคนไทยอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้อีกต่อไป
พงศธัช สุขพงษ์ บรรณาธิการข่าว Thai PBS World และผู้ดำเนินรายการทันโลก กับ Thai PBS
ขณะเดียวกัน อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ทำให้รายการประสบความสำเร็จ คือการออกแบบจังหวะการเล่าเรื่องให้สมดุลระหว่างความเข้มข้นและความเข้าใจง่าย โดยเริ่มจากประเด็นข่าวใหญ่ที่ทั่วโลกจับตา ก่อนต่อยอดสู่สกู๊ปสั้นที่ช่วยอธิบายประเด็นร้อนให้กระชับและติดตามได้ง่าย รวมถึงปิดท้ายรายการด้วยคอลัมน์แนว Soft Landing หรือเนื้อหาที่ช่วยผ่อนจังหวะอารมณ์ของผู้ชมลงอย่างพอดี นอกจากนี้ การได้รับโอกาสในการลงพื้นที่จริงในต่างประเทศ ยังทำให้ทีมข่าวได้สัมผัสบรรยากาศและมุมมองจากผู้คนในพื้นที่โดยตรง ซึ่งประสบการณ์เหล่านี้ช่วยเติมมิติให้การรายงานข่าวโลกดูใกล้ชิด และเชื่อมโยงกับความรู้สึกและชีวิตของผู้ชมมากยิ่งขึ้น
สำหรับโจทย์หินด้านกรอบเวลาที่มีจำกัดเพียง 30 นาที พงศธัช ระบุว่า รายการเลือกแก้สมการด้วยการนำกลยุทธ์ Human Interest หรือการเล่าเรื่องผ่านมุมมองชีวิตมนุษย์เข้ามาเป็นสารตั้งต้นหลัก โดยฉีกกรอบการรายงานแบบเดิมที่มักนำเสนอเพียงตัวเลขหรือสถานการณ์เพียงอย่างเดียว แล้วเปลี่ยนมาสะท้อนภาพความขัดแย้งเชิงภูมิรัฐศาสตร์หรือวิกฤตการณ์ระดับโลก ผ่านชะตากรรม เรื่องราว และบาดแผลของผู้คนที่ได้รับผลกระทบในพื้นที่จริง เพื่อทลายกำแพงความไกลตัว เพื่อทำให้ผู้ชมรู้สึกเชื่อมโยงกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นได้มากขึ้น
ขณะเดียวกัน อีกหนึ่งแนวทางสำคัญของทีมข่าว คือการให้ความสำคัญกับการเข้าถึงแหล่งข้อมูลโดยตรง โดยเฉพาะบุคคลที่เกี่ยวข้องกับประเด็นระหว่างประเทศและการกำหนดนโยบาย เพื่อช่วยเติมมิติและมุมมองเชิงลึกให้กับการนำเสนอข่าวโลก ที่ผ่านมา ทีมข่าวมีโอกาสสัมภาษณ์บุคคลสำคัญในแวดวงการทูตและความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ อาทิ นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ และนายนิกรเดช พลางกูร โฆษกกระทรวงการต่างประเทศ ซึ่งช่วยให้ผู้ชมได้เห็นบริบทของสถานการณ์โลกผ่านมุมมองจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรง
พงศธัช ยังระบุอีกว่า ทีมข่าวให้ความสำคัญกับการนำเสนอข่าวโลกผ่านมุมมองที่หลากหลาย ทั้งจากผู้กำหนดนโยบาย เจ้าหน้าที่รัฐ ภาคเอกชน คนไทยในต่างแดน และผู้ที่อยู่ในพื้นที่เหตุการณ์จริง เพื่อช่วยให้ผู้ชมเห็นผลกระทบของสถานการณ์โลกในหลายมิติ มากกว่าการรับรู้ผ่านมุมข่าวระหว่างประเทศเพียงด้านเดียว
“เป้าหมายของเราคือการอธิบายโครงสร้างและภูมิหลังของความขัดแย้งให้ออกมาเข้าใจง่ายที่สุด โดยเราเลือกที่จะดึงเอาชีวิตของคนที่เกี่ยวพันกับประเด็นนั้นมาเป็นตัวชูโรง อย่างกรณีสงครามกาซา เราจะไม่รายงานแค่ตัวเลขผู้สูญเสีย แต่อยากให้ผู้ชมเข้าถึงเนื้อหาผ่านเรื่องราวของมนุษย์ที่ประสบพบเจอความโหดร้ายของสงครามจริง ๆ เพื่อเป็นสะพานเชื่อมโยงให้คนหน้าจอรับรู้ว่า เรื่องราวในต่างแดนไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป” พงศธัช กล่าว
อีกหนึ่งตัวอย่างสำคัญ คือช่วงการรายงานจากการประชุมสมัชชาสหประชาชาติ (UNGA) ณ นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา ซึ่งทีมข่าวได้รับโอกาสเป็นสื่อเจ้าแรกๆ ที่ได้เข้าพูดคุยกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศในขณะนั้น ทำให้สามารถนำเสนอคอนเทนต์เอกซ์คลูซิฟ ที่ช่วยให้สังคมไทยเห็นจุดยืนและทิศทางนโยบายต่างประเทศของไทยต่อสถานการณ์โลกได้อย่างชัดเจน
ยึดมั่น ‘จรรยาบรรณสื่อ’ คานน้ำหนักความจริง
นอกจากนี้ พงศธัช ยังเปิดประเด็นถึงความท้าทายในยุคที่เทคโนโลยี Disruptive ว่า การรักษาความแม่นยำควบคู่ไปกับความเร็ว คือบททดสอบสูงสุดของคนทำงานสื่อ แม้ว่าข่าวที่ได้มาไวจะดูน่าดึงดูดและสร้างความตื่นเต้นในฐานะการเป็น ‘เจ้าแรก’ ที่นำเสนอ ทว่าท้ายที่สุดแล้ว คุณค่าที่แท้จริงของคนข่าวคือความถูกต้องแม่นยำ ทีมงานจึงต้องยึดหลักย้อนกลับไปเช็กข้อมูลจากแหล่งข่าวต้นเรื่องเสมอ เพื่อสกัดเอาข้อเท็จจริงที่รอบด้านและผ่านการคัดกรองอย่างถี่ถ้วนที่สุด ก่อนจะส่งต่อไปถึงสายตาผู้ชม
อีกหนึ่งลายเซ็นสำคัญของรายการคือ การชวนผู้ชมทำความเข้าใจสถานการณ์โลกผ่านมิติทางประวัติศาสตร์ในคอลัมน์ ทันโลก Offbeat ซึ่งช่วยปูพื้นให้เห็นรากเหง้าของความขัดแย้งและวิกฤตการณ์ร่วมสมัยได้ชัดเจนยิ่งขึ้น เช่น ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐอเมริกากับอิหร่านที่เคยเป็นพันธมิตร ก่อนจะเปลี่ยนมาเป็นคู่ขัดแย้งทางการเมืองในปัจจุบัน เพื่อให้ผู้ชมไม่ได้รับรู้เพียงว่า ‘เกิดอะไรขึ้น’ แต่เข้าใจด้วยว่า ‘ทำไมจึงเกิดขึ้น’
ในขณะเดียวกัน รายการยังพยายามทำให้ข่าวโลกเป็นเรื่องใกล้ตัว ผ่านการนำเสนอในหลากหลายมิติ ทั้งเศรษฐกิจ วัฒนธรรม และเทคโนโลยี ไม่ว่าจะเป็นคอลัมน์ Asean Vibes กับ สุขสดชื่น ที่พาผู้ชมไปรู้จักวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของประเทศเพื่อนบ้าน หรือคอลัมน์ ทันโลก Sci & Tech ที่ติดตามการแข่งขันด้านเทคโนโลยีและอวกาศของมหาอำนาจ ซึ่งล้วนเป็นประเด็นที่เชื่อมโยงกับชีวิตผู้คนในปัจจุบัน
พงศธัช สุขพงษ์ บรรณาธิการข่าว Thai PBS World และผู้ดำเนินรายการทันโลก กับ Thai PBS
จิราวัฒน์ มาสุข โปรดิวเซอร์ชำนาญการ Thai PBS World
นอกเหนือจากความแม่นยำและวิธีการนำเสนอที่มีเอกลักษณ์ สิ่งที่ทำให้รายการได้รับเสียงชื่นชมจากผู้ชมมาโดยตลอดคือ การยึดมั่นในความสมดุลและความเป็นกลางทางการเมืองระหว่างประเทศอย่างเคร่งครัด ซึ่ง กรีน–จิราวัฒน์ โปรดิวเซอร์ชำนาญการ Thai PBS World ผู้อยู่เบื้องหลังการกลั่นกรองเนื้อหาเน้นย้ำว่า จรรยาบรรณสื่อคือดีเอ็นเอที่ฝังอยู่ในสายเลือดของทีมงานทุกคนในการทำหน้าที่เป็นคันชั่งความจริง
“จรรยาบรรณสื่อคือหัวใจสำคัญที่ทีมข่าวให้ความสำคัญมาโดยตลอด ในขั้นตอนการเขียนและตรวจทานข่าว ทีมงานจะคำนึงถึงความสมดุลของข้อมูลอย่างเข้มงวด หากพบว่าเนื้อหาเริ่มเทน้ำหนักไปทางฝั่งใดฝั่งหนึ่ง กองบรรณาธิการจะร่วมกันตรวจสอบและเติมมุมมองหรือข้อเท็จจริงจากอีกฝ่ายเข้ามา เพื่อเปิดพื้นที่ให้ทุกฝ่ายได้แสดงจุดยืนอย่างเท่าเทียม และช่วยให้ผู้ชมได้รับข้อมูลอย่างรอบด้าน” จิราวัฒน์ ระบุ
ก้าวต่อไป… เพราะรางวัลคือจุดเริ่มต้นของมาตรฐานที่สูงขึ้น
พงศธัช ทิ้งท้ายว่า รางวัลที่ได้รับถือเป็นอีกหนึ่งแรงผลักดันสำคัญที่ทำให้ทีมงานเดินหน้าพัฒนาการทำงานอย่างต่อเนื่อง เพื่อยกระดับการเล่าข่าวต่างประเทศให้เข้าถึงและเข้าใจง่ายยิ่งขึ้นสำหรับผู้ชมชาวไทย พร้อมเน้นย้ำถึงความสำคัญของการเท่าทันโลกยุคใหม่ที่ไร้พรมแดน เพราะเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในอีกซีกโลก แม้อาจดูห่างไกล แต่ท้ายที่สุดแล้วมักส่งผลกระทบกลับมาถึงเศรษฐกิจและวิถีชีวิตของผู้คนในประเทศไทยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
สำหรับทิศทางในอนาคต จิราวัฒน์ เปิดเผยว่า รางวัลนาฏราช ครั้งที่ 17 ถือเป็นกำลังใจสำคัญของทีมงานในการพัฒนารายการต่อไป โดยทีมข่าวยังคงพัฒนารูปแบบการเล่าเรื่องและการนำเสนออย่างต่อเนื่อง ด้วยความตั้งใจที่จะทำให้ข่าวต่างประเทศเข้าถึงผู้ชมได้มากขึ้น ทั้งในด้านความกระชับของเนื้อหา วิธีการเล่าเรื่อง และการสื่อสารกับผู้ชม เพื่อทำให้ข่าวโลกเป็นเรื่องที่ผู้ชมติดตามได้ง่ายขึ้น เข้าใจได้มากขึ้น และเข้าถึงประเด็นสำคัญได้มากขึ้นในเวลาเดียวกัน
“ทีมงานอยากให้ ‘ทันโลก กับ Thai PBS’ เป็นพื้นที่ที่ช่วยให้ผู้ชมเข้าใจสถานการณ์โลกได้ง่ายขึ้น แม้บางเรื่องจะดูไกลตัว แต่ท้ายที่สุดแล้วล้วนเชื่อมโยงกับชีวิตของผู้คนในปัจจุบัน จึงพยายามรวบรวม และคัดเลือกประเด็นสำคัญของแต่ละวันมาให้ติดตามได้ง่าย ภายในเวลา 30 นาที” จิราวัฒน์ ทิ้งท้าย
ท่ามกลางโลกที่ซับซ้อนและเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ‘ทันโลก กับ Thai PBS’ ยังคงพยายามพิสูจน์ว่า ข่าวต่างประเทศไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องไกลตัว หากแต่คือเรื่องเดียวกันกับชีวิตของผู้คนในสังคมไทย ร่วมก้าวทันทุกความเคลื่อนไหว และถอดรหัสไปกับเบื้องหลังสถานการณ์โลก ในรายการ ‘ทันโลก กับ Thai PBS’ ได้ทุกวันจันทร์ – พฤหัสบดี ตั้งแต่เวลา 21.00 – 21.30 น. ทางไทยพีบีเอส ช่องหมายเลข 3
