ปีนี้ “วันเข้าพรรษา” ตรงกับวันที่ 30 กรกฎาคม และยังตรงกับ “วันงดดื่มสุราแห่งชาติ” นับเป็นจังหวะสำคัญที่ชวนคนไทยเริ่มต้นดูแลตัวเองไปพร้อมกัน เพราะการงดดื่มตลอด 90 วัน ไม่ได้เป็นเพียงการปฏิบัติตามประเพณีหรือหลักศาสนาเท่านั้น แต่ยังเป็นโอกาสในการรีเซ็ตร่างกาย ลดความเสี่ยงจากโรคที่เกิดจากการดื่มสุรา ประหยัดค่าใช้จ่าย และเติมเต็มเวลาให้กับครอบครัวและคนรอบข้าง เปลี่ยนช่วงเวลาสามเดือนนี้ให้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของสุขภาพที่ดีขึ้น คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น และอนาคตที่ดีกว่าเดิม
ด้วยแนวคิดดังกล่าว สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จึงจับมือสำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) และภาคีเครือข่าย เปิดตัวแคมเปญ “90 วัน Challenge เก็บแต้มชีวิตที่ดีกว่า” เชิญชวนคนไทยร่วมลด ละ เลิกเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ตลอดช่วงเข้าพรรษา ปี 2569 พร้อมนำเทคโนโลยีอย่างแอปพลิเคชัน Persona Health และ LINE No-L Land มาช่วยติดตามพฤติกรรม สร้างแรงจูงใจ และเปลี่ยนการงดเหล้าให้เป็นความท้าทายที่ทำได้จริงในชีวิตประจำวัน
นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. เปิดเผยว่า ปริมาณการดื่มแอลกอฮอล์ของคนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไป ลดลงจากระดับสูงสุดกว่า 8 ลิตรต่อคนต่อปีในอดีต เหลือประมาณ 6 ลิตรในปัจจุบัน ถือว่าการปกป้องเยาวชนทำได้ดีขึ้น
แต่ภาพรวมยังน่าห่วง เพราะยังมีคนไทยเกือบ 3 ใน 10 คนที่ยังดื่มอยู่ โดยเฉพาะกลุ่ม “ดื่มหนัก” ในวัยทำงาน ซึ่งเสี่ยงทั้งโรคตับแข็ง มะเร็งตับ และอุบัติเหตุทางถนน แต่ละปีมีผู้บาดเจ็บและเจ็บป่วยจากแอลกอฮอล์เกือบ 50,000 คน เสียชีวิตกว่า 20,000 คน และคนไทยเกือบ 8 ใน 10 คน เคยได้รับผลกระทบจากการดื่มของคนอื่นมาแล้ว
ข่าวดีคือ ผลประเมินแคมเปญ “งดเหล้าเข้าพรรษา 2568” ที่ผ่านมา พบว่ามีคนไทยกว่า 8.6 ล้านคน สามารถลด ละ หรือเลิกดื่มได้สำเร็จในช่วงเข้าพรรษา คิดเป็น 32.3% ของผู้ดื่มทั้งหมด และในจำนวนนี้มีถึง 4.5 ล้านคนที่งดดื่มได้ตลอดทั้งพรรษา เกือบ 90% บอกว่าสุขภาพกาย สุขภาพใจ และคุณภาพชีวิตดีขึ้นชัดเจน ยังช่วยประหยัดเงินในกระเป๋าไปได้รวมกว่า 15,000 ล้านบาททั่วประเทศ
นพ.พงศ์เทพกล่าวว่า “แต้มชีวิต” ปีนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของตัวเราเอง แต่เป็นแต้มที่ส่งต่อให้คนในครอบครัวได้มีเวลาดีๆ ร่วมกันมากขึ้น เป็นแบบอย่างให้คนรอบข้างกล้าเริ่มต้นเปลี่ยนแปลงเช่นกัน “3 เดือนอาจไม่ยาวพอจะเปลี่ยนทุกอย่าง แต่พอทำให้เรารู้ว่าร่างกายดีขึ้นแค่ไหน และอยากไปต่ออีก 9 เดือนที่เหลือให้ครบทั้งปี”
นายวิเชษฐ์ พิชัยรัตน์ กรรมการกองทุน สสส. อธิบายว่าปีนี้เป็นปีที่ 24 ของการรณรงค์งดเหล้าเข้าพรรษาอย่างต่อเนื่อง โดยไฮไลต์คือแนวคิด “เก็บแต้มชีวิต” ที่แบ่งเป็น 3 มิติ ได้แก่
- แต้มสุขภาพ จากการที่ร่างกายได้ฟื้นฟูตัวเอง
- แต้มการเงิน จากรายจ่ายที่ลดลง กลายเป็นเงินออม
- แต้มความสุข จากเวลาที่มีให้ครอบครัวมากขึ้น
พร้อมเปิดตัวแคมเปญ “หลบเหล้า” ที่ออกแบบมาจากสถานการณ์จริงของคนที่ดื่มหนักเป็นประจำ ซึ่งเป็นกลุ่มเสี่ยงสูงสุด นายวิเชษฐ์เผยข้อมูลที่น่าสนใจว่า สาเหตุอันดับหนึ่งที่ทำให้คนงดเหล้าไม่ได้ตลอดพรรษา คือ “ปฏิเสธคนชวนดื่มไม่ได้” สูงถึง 42.5% รองลงมาคือต้องไปงานเลี้ยง 26.5%
“การเปลี่ยนแปลงเริ่มต้นได้จากการตัดสินใจ ‘ไม่ดื่มวันนี้’ เป็นการท้าทายตัวเองที่จะเอาชนะใจตนเอง แม้ในสถานการณ์เข้าสังคมก็ตาม” นายวิเชษฐ์กล่าว พร้อมให้กำลังใจทุกคนที่กำลังจะเริ่มต้นเส้นทางนี้
ด้าน นายธีระ วัชรปราณี ผู้อำนวยการสำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) กล่าวว่า ปีนี้การรณรงค์มุ่งเป้าไปที่กลุ่ม “ดื่มประจำ” โดยเฉพาะ ผ่านเครือข่ายชมรมคนหัวใจเพชร 418 แห่งทั่วประเทศ ที่ใช้เครื่องมือคัดกรอง AUDIT Score มาตรฐานขององค์การอนามัยโลก (WHO) เพื่อประเมินความเสี่ยงของผู้ดื่มแต่ละคน
ข้อมูลพบว่ากลุ่มที่ดื่มประจำ (ตั้งแต่สัปดาห์ละครั้งไปจนถึงทุกวัน) มีสัดส่วนเฉลี่ย 20-30% ของผู้ดื่มทั้งหมด ทำให้สามารถออกแบบการดูแลที่เหมาะสม ตั้งแต่ให้ความรู้ด้านสุขภาพ ระบบเพื่อนช่วยเพื่อน ไปจนถึงการส่งต่อรักษาผู้ที่มีภาวะติดสุรา โดยมีครอบครัวและชุมชนร่วมสนับสนุน
ไฮไลต์สำคัญของปีนี้คือเครื่องมือดิจิทัล 2 ตัวช่วย ได้แก่ แอป Persona Health ผู้ช่วยดูแลสุขภาพจาก สสส. ที่ช่วยประเมิน ติดตามความก้าวหน้า และให้คำแนะนำตลอด 90 วัน และ LINE No-L Land “90 วันพลัส” ที่ให้ผู้ใช้ตั้งเป้าหมายสุขภาพ สะสมแต้ม แลกรางวัล สร้างแรงจูงใจให้ไปถึงเส้นชัยได้จริง
3 โมเดลชุมชน ต้นแบบแห่งการเปลี่ยนแปลง
แม้แคมเปญ “90 วัน Challenge เก็บแต้มชีวิตที่ดีกว่า” จะเป็นการรณรงค์ในระดับประเทศ แต่สิ่งที่ทำให้การขับเคลื่อนมีความหมายมากกว่าการเชิญชวนทั่วไป คือการมีต้นแบบ ที่พิสูจน์ให้เห็นว่าการลด ละ เลิกเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สามารถเกิดขึ้นได้จริง และสร้างผลลัพธ์ที่จับต้องได้ ทั้งต่อสุขภาพ เศรษฐกิจครัวเรือน ความสัมพันธ์ในครอบครัว และความเข้มแข็งของชุมชน
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และสำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) ได้ร่วมกับภาคีในพื้นที่พัฒนารูปแบบการทำงานที่หลากหลาย จนเกิดเป็น “โมเดลชุมชน” ที่ไม่ได้มุ่งเพียงให้คนเลิกดื่ม แต่สร้างกระบวนการดูแลกันเองในชุมชน ตั้งแต่การสร้างแรงบันดาลใจ การมีเพื่อนร่วมทาง การสร้างอาชีพ ไปจนถึงการออกแบบกิจกรรมที่ช่วยให้คนเลิกเหล้าได้อย่างยั่งยืน
เรื่องราวจากจังหวัดเชียงราย บึงกาฬ และสุราษฎร์ธานี จึงเป็นภาพสะท้อนว่า “การเปลี่ยนแปลง” ไม่ได้เริ่มต้นจากโครงการใหญ่หรือเม็ดเงินมหาศาล หากเริ่มจากการตัดสินใจของคนเพียงคนเดียว ก่อนขยายผลไปสู่ครอบครัว เพื่อนบ้าน และคนทั้งชุมชน จนกลายเป็นแรงบันดาลใจให้พื้นที่อื่นนำไปปรับใช้ต่อได้
โมเดลเชียงราย จุดเปลี่ยนชีวิต สู่ผู้นำจิตอาสา
พ่อหลวงยงยุทธ์ เจริญ วัย 52 ปี ผู้ใหญ่บ้านใหม่โพธิ์งาม ต.เวียงชัย จ.เชียงราย คือหนึ่งในต้นแบบที่ทรงพลัง จุดเปลี่ยนของเขาเกิดขึ้นในคืนวันเกิดของตัวเอง เมื่อดื่มหนักจนหน้ามืด ล้มพับหมดสติในห้องน้ำ แต่โชคดีที่รอดชีวิตมาได้ พอตื่นเช้าขึ้นมา ท่านตั้งสติได้ว่าตัวเองเป็นทั้งผู้นำครอบครัวและผู้นำชุมชน จึงตัดสินใจเลิกเหล้าตั้งแต่วันนั้นเป็นต้นมา และปฏิญาณว่าจะเลิกตลอดชีวิต
จากวันนั้น พ่อหลวงยงยุทธ์ผันตัวเป็นจิตอาสาเต็มตัว ชักชวนคนในชุมชนเลิกเหล้าเลิกบุหรี่ ผ่านแนวคิดง่ายๆ แต่ทรงพลัง คือ “ชวน ช่วย ชมเชียร์“ พร้อมขยายเครือข่ายชมรมคนหัวใจเพชรในหมู่บ้าน ผลักดันงานศพปลอดเหล้า และสร้างอาชีพให้คนในชุมชนไปพร้อมกัน
โมเดลบึงกาฬ จากคู่รักนักดื่ม สู่คู่รักหัวใจเพชร
ที่บ้านหนองแสงพัฒนา จ.บึงกาฬ มีเรื่องราวของคู่รักที่เคยเป็นนักดื่มด้วยกันทั้งคู่ แต่วันนี้กลายเป็นแกนนำ “คนหัวใจเพชร” ที่ขับเคลื่อนชุมชนให้ปลอดภัยจากปัจจัยเสี่ยงทั้งเหล้า บุหรี่ และสารเสพติด ฝ่ายสามีเล่าด้วยความภาคภูมิใจว่า สิ่งที่ภูมิใจที่สุดในชีวิตคือการเลิกเหล้าได้สำเร็จ และยังชักชวนคนอื่นในชุมชนให้เลิกตามได้อีกด้วย เดือนแรกที่เลิกดื่ม ทั้งคู่เริ่มเก็บเงินได้ทันที ต่อยอดเป็นการออมทอง ซื้อจักรยาน ไปจนถึงซื้อที่ดิน วินัยทางการเงินที่ดีขึ้นนี้เอง คือจุดเริ่มต้นของครอบครัวที่มั่นคงกว่าเดิม
โมเดลขุนทะเล จ.สุราษฎร์ธานี กลุ่มสตรีพลังเปลี่ยนชุมชน
ชุมชนขุนทะเลเปี่ยมสุขเลือกใช้พลังของกลุ่มสตรีในการขับเคลื่อน โดยสมาชิกกลุ่มสตรีร่วมกันชักชวนสามีเลิกเหล้า ตั้งเป้าสร้างอาชีพเพื่อครอบครัว เริ่มตัดสินใจเลิกเหล้าตั้งแต่ปี 2568 เพื่อลูกและภรรยาจุดเริ่มต้นของความเปลี่ยนแปลง มาจากสิ่งเล็กๆ อย่าง อสม. ในพื้นที่ ที่เริ่มจากครอบครัวใกล้ตัวก่อน ชวนคนที่รู้จักเข้าร่วมกิจกรรม ทำแผนชีวิตเปี่ยมสุข ตั้งเป้าหมายชีวิตร่วมกัน แม้จะทำแบบเงียบๆ ไม่ได้โหมประชาสัมพันธ์ แต่กลับเป็นที่รู้จักในวงกว้าง เพราะทำงานร่วมกับหน่วยงานอนามัยอย่างต่อเนื่อง เมล็ดพันธุ์เล็กๆ นี้ใช้เวลาเพียง 1 เดือน ก็สามารถจุดประกายการลด ละ เลิกเหล้าในชุมชนได้จริง
ถึงเวลาเก็บแต้มชีวิตของคุณเองแล้ว
จากพ่อหลวงในเชียงราย คู่รักในบึงกาฬ ไปจนถึงกลุ่มสตรีในสุราษฎร์ธานี ทุกเรื่องราวบอกเราเหมือนกันว่า การเปลี่ยนแปลงเริ่มต้นได้จาก “การตัดสินใจไม่ดื่มวันนี้” เพียงวันเดียว เข้าพรรษาปีนี้ ลองใช้เวลา 90 วันข้างหน้า ท้าทายตัวเองสักครั้ง ไม่ว่าจะเพื่อสุขภาพที่แข็งแรงขึ้น เงินในกระเป๋าที่เพิ่มขึ้น หรือเวลาดีๆ ที่จะมอบให้คนที่รัก เริ่มเก็บแต้มชีวิตที่ดีกว่าได้แล้ววันนี้ ผ่านแอป Persona Health หรือ LINE No-L Land แล้วมาเป็นอีกหนึ่งต้นแบบที่พิสูจน์ว่า…ทุกคนเปลี่ยนได้ ถ้าเริ่มต้นที่ใจตัวเองก่อน
