หนุมาน เทพแห่งสรรพวิทยา (155) ‘เขาสมอคอน’เวอร์ชั่นเนปาล โดย ส.พลายน้อย

19.08.18 | 13:00 น.

เมื่อครั้งท่านไสบาบายังมีชีวิตอยู่ มีคนไปเยี่ยมท่านแล้วกลับมาเล่าให้ฟังว่า ไสบาบาก็นับถือหนุมานได้สร้างหนุมานไว้ที่เนินเขาลูกหนึ่งทำเป็นรูปหนุมานยกภูเขาอยู่ในท่าเหาะ ซึ่งถือเป็นท่าสำคัญของหนุมานแสดงถึงพละกำลังที่ไม่ใช่ว่าใครๆ ก็ทำได้

ตามเรื่องรามเกียรติ์ไทย เมื่อครั้งพระลักษมณ์ถูกหอกโมกขศักดิ์ของกุมภกรรณ หนุมานต้องมาเอาสังกรณีตรีชวาที่เขาสรรพยาไปรักษาเป็นการด่วน ตามเรื่องที่ชาวบ้านเล่ากันนั้นว่า ขณะที่หนุมานเหาะไปนั้น เศษหินดินทรายที่ติดอยู่ตามรากต้นยาได้หลุดร่วงลงไปกลายเป็นเขาสมอคอนที่จังหวัดลพบุรี แต่อีกปากหนึ่งเล่าต่างกันไปว่าหนุมานไม่มีเวลาค้นหาตัวยาจึงยกภูเขาต้นยาเอามาทั้งลูก ขณะที่เหาะมานั้น เผอิญผ่านมาในที่แห่งหนึ่งซึ่งไฟกำลังลุกไหม้ แสงไฟทำให้เห็นต้นสังกรณีตรีชวา จึงคว้าต้นยาไว้ แล้วโยนภูเขาลงไปกลางกองไฟ ภูเขาจึงถูกไฟเผากลายเป็นหินสีขาวเรียกกันว่าเขาสมอคอนมาจนทุกวันนี้

เรื่องที่เล่ามาข้างต้น ไม่ได้มีเฉพาะในเมืองไทย ปรากฏว่าในประเทศเนปาลก็มี คือที่เนปาลมีภูเขาลูกหนึ่งชื่อ “เธาละคีรี” เป็นภูเขาที่อุดมไปด้วยต้นยาสมุนไพรต่างๆ ตามเรื่องของเนปาลว่า เมื่อพระลักษมณ์ต้องศรอินทรชิต หนุมานต้องไปเชิญภูเขานี้มา หนุมานยกภูเขามาไกลทำให้แขนล้าจึงแวะพักเอาแรงที่ริมแม่น้ำแห่งหนึ่งทางตอนเหนือของเมืองภัทคาออน และต่อมาแม่น้ำสายนั้นก็ได้ชื่อว่า “แม่น้ำหนุมานเต” (Hanuman te)

เคยมีคนถามว่าภูเขายาสมุนไพรที่กล่าวถึงนั้นในอินเดียเรียกว่าอะไร เรื่องนี้เห็นจะตอบยาก เพราะเท่าที่ทราบจากหนังสือต่างๆ กล่าวไว้ไม่ตรงกัน บางแห่งก็ว่าเป็นภูเขาหิมาลัย บางแห่งก็ว่า เธาละคีรี (Dhaulagiri) ในเรื่องรามจริตมานัส ของตุลสีทาสเล่าว่า เมฆนาทโอรสของราพณ์ (ทศกัณฐ์) ยิงธนูถูกพระลักษมณ์ หนุมานต้องไปเก็บยาชื่อสัญชีวานีที่เขา ทโรนจรัล มาให้ได้ก่อนรุ่งเช้า หนุมานต้องไปเอาอย่างรีบด่วนไม่มีเวลาจะค้นหา จึงยกภูเขามาทั้งลูก เมื่อพระลักษมณ์ได้สูดดมกลิ่นยาแล้วก็ฟื้น

ส่วนชื่อยา สังกรณีตรีชวา นั้น เห็นจะเป็นชื่อไทย เพราะในอินเดียเรียกว่า สัญชีวนี บูตี เขาเขียนเล่าว่า Hanuman flew overnight to Himalayas to find Sanjuvni Bootee (a potent herb) and saved Lakshman. และในหนังสือรามายณะก็เรียกไปอีกอย่างว่า มฤตสัญชีวิณี (Mritasanjivini) กล่าวไว้พอให้ทราบว่า มีชื่อเรียกต่างกันอย่างไรบ้าง และบางที่จะมีกล่าวถึงอย่างอื่นอีกก็ได้เพราะยังอ่านไม่ตลอด บางทีก็จะเป็นอย่างการเรียกชื่อสมุนไพรของไทยที่ต่างถิ่นต่างที่ก็เรียกไม่ตรงกัน เล่าไว้กันลืมเท่านี้ก่อน

Advertisement