ความเป็นมนุษย์หรือคนสิ่งหนึ่งที่เป็นความปรารถนาต้องการของชีวิตที่ต้องการก็คือความสุข ในนิยามของคำและความหมายของความสุขก็มีทั้งรูปธรรมนามธรรมและนัยแห่งการเข้าถึงความสุขของแต่ละปัจเจกบุคคล ครอบครัว สังคม ประเทศชาติอาจจักรวมถึงความสุขในระดับโลก คำถามที่หลากหลายของความสุขคือ อะไรคือความสุขที่แท้จริง ความสุขเกิดขึ้นได้อย่างไรและสิ่งใดคือความสุขที่ยั่งยืนและยาวนาน
สถาบันเพื่อเศรษฐกิจและความสงบสุข (Institute For Economics and Peace : ไออีพี) ได้จัดทำรายงานถึงดัชนีความสงบสุขโลก (Global Peace Index 2019) ที่เป็นหน่วยงานคลังสมองที่เป็นองค์กรอิสระที่เป็นกลาง ไม่แสวงผลกำไรที่มีเป้าหมายในการพัฒนากรอบแนวคิดใหม่ที่จะให้คำจำกัดความสงบสุขด้วยการจัดทำเกณฑ์ชี้วัดความสงบสุขในสามด้านคือ ระดับความมั่นคงและความปลอดภัยในสังคม อาทิ จำนวนอาชญากรรมและจำนวนของผู้ลี้ภัยรวมถึงเสถียรภาพทางการเมือง ขอบเขตความขัดแย้งทั้งในประเทศและในระดับนานาชาติและระดับการเตรียมความพร้อมทางการทหาร อาทิ ค่าใช้จ่ายด้านการป้องกันประเทศ กำลังพลและยุทโธปกรณ์ ได้จัดอันดับความสงบสุขจากทั้งหมด 163 ประเทศ ในปี ค.ศ.2019 มีคะแนนเฉลี่ยพัฒนาขึ้น -0.09 เปอร์เซ็นต์ โดยในช่วง 10 หลังสุดดัชนีความสงบสุขลดลงถึง 3.78 เปอร์เซ็นต์… (มติชนรายวัน 23 มิถุนายน 2562 หน้า 12)
การจัดลำดับดัชนีของความสุขจากประชากรในประเทศขององค์กรดังกล่าวพบว่า 89 ประเทศมีดัชนีจีพีไอเพิ่มสูงขึ้น ขณะที่อีก 76 ประเทศมีระดับคะแนนลดต่ำลงโดยเฉพาะเมืองไทยเราอยู่ในอันดับที่ 117 ได้ตกไป 3 อันดับเมื่อเทียบกับปีก่อนหน้านี้ เมื่อเปรียบเทียบกับเพื่อนบ้านในภูมิภาคอาเซียนประเทศไทยอยู่ในลำดับที่ 8 รองจากสิงคโปร์ ลำดับที่ 7 ญี่ปุ่นอันดับที่ 9 มาเลเซีย ลำดับที่ 16 อินโดนีเซีย ลำดับที่ 41 ลาวลำดับที่ 45 ติมอร์-เลสเต ลำดับที่ 48 เวียดนามลำดับที่ 57 กัมพูชาลำดับที่ 89 พม่าลำดับที่ 125 และฟิลิปปินส์ลำดับที่ 134
สำหรับประเทศที่ถูกจัดลำดับดัชนีของความสุขสูงที่สุดได้แก่ ไอซ์แลนด์ เป็นประเทศที่ครองถึงดัชนีความสงบสุขมากที่สุดในโลกเป็นปีที่ 12 ติดต่อกัน และตามมาด้วยนิวซีแลนด์ โปรตุเกส ออสเตรีย เดนมาร์ก ขณะที่ประเทศภูฏาน (15) เป็นประเทศที่มีการพัฒนาสูงที่สุดในประเทศ 20 อันดับแรก สำหรับประเทศที่มีความสงบสุขน้อยที่สุดในโลกรวันดา แทนซาเนีย อัฟกานิสถาน ซูดานใต้ เยเมน อิรัก ซีเรีย และกลุ่มประเทศที่มีการก่อการร้าย ผู้ลี้ภัย ความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ความตึงเครียดในยุโรปตะวันออก เอเชียตะวันออกเฉียงเหนือ
การจัดลำดับหรือการสำรวจขององค์การสหประชาชาติ United Nations (UN) ได้จัดอันดับของประเทศที่ประชาชนมีความสุขโดยมีตัวชี้วัด อาทิ ผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติต่อหัว (GDP) การสนับสนุนทางสังคม (Social Support) ช่วงอายุของชีวิตและสุขภาพ (Healthy Life Expectancy) ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ในสังคม (Generosity) เสรีภาพในการใช้ชีวิต (Freedom to make life choices) อัตราการคอร์รัปชั่น (Perceptions of Corruption) และความเสมอภาคเท่าเทียมกัน (Equality)…
ในข้อเท็จจริงหนึ่งความสุขสงบของคนไทยเรามีบางบริบทที่มิอาจจะอยู่ในดัชนีชี้วัดในประเด็นดังกล่าว หรือการชี้วัดที่มิได้ครอบคลุมเข้าถึงความสุขที่แท้จริงของคนไทยทั้งชาติ หากเราท่านได้มองประเทศไทยหรือเมืองไทยเรากลับย้อนหลังไปสักห้าทศวรรษ ในสมัยนั้นความเจริญของบ้านเมืองยังคงไม่เทียบเท่าในปัจจุบันทั้งระบบสาธารณูปโภคพื้นฐาน ถนนหนทาง ระบบไฟฟ้า ประปา การขนส่ง อาคารสถานที่ของราชการ บ้านเรือนของประชาชน ธุรกิจการขนส่งค้าขายทั้งในคนไทยเราและต่างชาติ สถานที่ท่องเที่ยวทุกภูมิภาคได้รับการพัฒนาเพื่อดึงดูดทั้งนักท่องเที่ยวต่างชาติ และคนไทยเราเอง อาจจะรวมถึงความสะดวกสบายในชีวิตประจำวันต่างๆ หากเปรียบเทียบกับเพื่อนบ้านของเราทั้งลาว เมียนมา เขมร เมืองไทยเรามีการพัฒนาที่ล้ำหน้าพอควร ขณะเดียวกันเมื่อไปเปรียบเทียบกับสิงคโปร์ ญี่ปุ่น หรือประเทศแถบตะวันตกบางประเทศ เมืองไทยเราเองจักต้องได้รับการพัฒนาเพื่อให้ทัดเทียมนอกจากภาษีจากประชาชนทั้งประเทศแล้ว นักการเมืองไทยที่มีวิสัยทัศน์ยาวไกลปราศจากการทุจริตคอร์รัปชั่นก็เป็นสิ่งสำคัญยิ่ง…
ความสุขหนึ่งของคนไทยทั้งประเทศตลอดระยะเวลาของการครองราชย์ของในหลวงรัชกาลที่ 9 ที่พระองค์ท่านได้สร้างโครงการในพระราชดำริกว่าสี่พันโครงการ ครอบคลุมทั้งดินฟ้าอากาศน้ำผักผลไม้เขื่อนและอาชีพที่ยั่งยืนให้กับคนไทยที่อยู่อาศัยในแผ่นดินนี้ ทุกบ้านเรือนของประชาชนมีรูปในหลวงพระราชินี ตลอดจนพระบรมวงศ์แทบทุกพระองค์ งานพระบรมศพของในหลวงรัชกาลที่ 9 ประชาชนไทยทั้งประเทศต่างเศร้าโศกเสียใจที่พระองค์ท่านได้สวรรคตรวมถึงการจัดพิธีพระบรมศพประชาชนส่วนใหญ่ร่วมกันแสดงถึงความจงรักภักดีเป็นจิตอาสาอย่างเต็มใจด้วยน้ำตา
พระปฐมบรมราชโองการของในหลวงรัชกาลที่ 10 ที่พระองค์ได้พระราชทานให้กับคนไทยทั้งชาติก็คือ “เราจะสืบสาน รักษาและต่อยอด และครองแผ่นดินโดยธรรมเพื่อประโยชน์สุขแห่งอาณาราษฎรตลอดไป” พระองค์ท่านได้พระราชทานถึงระบบการบริหารจัดการประเทศต่อรัฐบาล ประชาชนทุกภาคส่วนได้รับนำไปปฏิบัติ สภาพของปัญหาหนึ่งของรัฐบาลที่จักต้องเข้าบริหารจัดการความขัดแย้งทั้งระบบความคิด ความเชื่อ ความรู้ของบุคคล กลุ่มบุคคลบางกลุ่มที่กล่าวอ้างถึงสถาบันที่จะนำความขัดแย้งมาให้กับคนในชาติ…
อุปนิสัยจิตใจความเอื้ออาทรหนึ่งของคนไทยเราที่ได้รับการปลูกฝังหรือถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษก็คือ ความมีน้ำใจ ชอบช่วยเหลือคนที่ตกทุกข์ได้ยาก ในยามที่บ้านเมืองมีวิกฤตทั้งเศรษฐกิจ
ภัยธรรมชาติ หรือการเมือง คนไทยเราต่างร่วมไม้ร่วมมือช่วยเหลือกันเป็นอย่างดีเพื่อให้ชาติบ้านเมืองรอด อาทิ วิกฤตเศรษฐกิจปีพ.ศ.2540 หรือวิกฤตต้มยำกุ้ง หรือกรณีน้ำท่วมครั้งยิ่งใหญ่ในภาคกลาง บ้านเรือนสถานที่ราชการ ธุรกิจการค้าขายต้องหยุดประกอบการเป็นเวลายาวนาน ในเวลานั้นคนไทยทั้งประเทศต่างช่วยเหลือกันทั้งอาหาร ข้าวน้ำ ที่อยู่อาศัยหลับนอน หรือแม้กระทั่งเด็กทีมฟุตบอลหมูป่าเข้าไปติดในถ้ำขุนน้ำนางนอน คนไทยทุกภูมิภาคต่างก็เสียสละแรงกายใจ ทรัพย์สินเงินทองเวลาไปช่วยเหลืออย่างมิมีข้อแม้หรือเงื่อนไขใดๆ
หากเราท่านได้มีโอกาสไปในบางประเทศแล้ว สำหรับบางประเทศมิได้มีความสะดวกสบายเท่ากับเมืองไทยเราทั้งอาหารการกิน ค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปท่องเที่ยว ห้องพักที่พัก รวมถึงเครื่องใช้ในชีวิตประจำวันที่มีคุณภาพและราคามิได้แพงมากนัก อาชีพการงานสามารถเลือกกระทำตามความรู้และความสามารถ ความถนัดเชี่ยวชาญเพื่อหารายได้เข้าสู่ครอบครัวได้ไม่ยากนักด้วยความซื่อสัตย์สุจริต อาหารเครื่องดื่มไทยมีชื่อเสียงที่ชาวต่างชาติหลายชาติถวิลหา คนต่างชาติหลายคนตัดสินใจใช้ชีวิตอยู่เมืองไทยไปตลอดชีวิต
ความรู้ สติปัญญา สมองความสามารถของคนไทยเรามิได้เป็นรองจากชาติใดในโลกมากนัก ความละเอียดและประณีตของวิชาชีพด้านศิลปกรรม สถาปัตยกรรม ประติมากรรม โดยเฉพาะในช่วงวันเวลานี้เมืองไทยเราได้เป็นเจ้าภาพของการประชุมระดับอาเซียน 10 ประเทศ โดยเฉพาะความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจระดับภูมิภาค (Regional Comprehensive Economic Partnership – RCEP)
ปัญหาหนึ่งที่รัฐบาลจักต้องเข้าแก้ไขปัญหาก็คือ ชาวโรฮีนจาในประเทศไทยเรา รวมถึงชาวต่างด้าวที่เข้ามาอาศัยทำมาหากินหรือแฝงตัวเข้ามาเป็นอาชญากรข้ามชาติ ทั้งการค้าแรงงาน ยาเสพติด การฟอกเงิน สินค้าหนีภาษี ขายบริการทางเพศ หลบหนีเข้าเมืองโดยผิดกฎหมายหรือปัญหาเรื่องความมั่นคง รัฐมิอาจจะปฏิเสธถึงความรับผิดชอบไปได้…
ความสุขที่ยั่งยืนและยาวนานของคนไทยทั้งชาติอีกหนึ่งศตวรรษข้างหน้าคงจะไกลกว่ายุทธศาสตร์ชาติยี่สิบปีก็คือ จำนวนของเด็กเยาวชนไทยที่อัตราของการเกิดลดน้อยลงไป โรงเรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานของรัฐมีการยุบควบรวมโรงเรียนกันทั้งประเทศ บัณฑิตที่จบการศึกษาระดับปริญญามีการตกงานหรือไม่มีงานทำในระดับหลักแสนราย อัตราของการก่ออาชญากรรมรายวัน ลักวิ่งชิงปล้นฆ่า ทำร้ายร่างกาย ยาเสพติด เด็กแว้น การพนัน ปัญหาคดีความล้นโรงพัก อัยการ ศาล นักโทษล้นคุก ขณะเดียวกันวัด สำนักสงฆ์หลายแห่งร้าง ไม่มีพระสงฆ์จำพรรษา เด็กเยาวชนคนหนุ่มบวชเรียนเพื่อสืบต่อศาสนาน้อยลง ปัญหาหนี้สินของประชาชน ปัญหาของคนแก่ คนชรา ผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างเป็นนัยสำคัญ
รัฐบาลของ พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ที่มีเจตนารมณ์จะทำให้ประเทศไทยได้เดินหน้าไปอย่างมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2560 และยุทธศาสตร์ชาติยี่สิบปี การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานถนนหนทาง รถไฟฟ้า รถไฟลอยฟ้า รถไฟรางคู่ทางคู่ ถนนมอเตอร์เวย์เพื่อเชื่อมเมืองประเทศด้วยงบประมาณประเทศนับแสนล้าน นโยบายการพัฒนาประเทศของรัฐบาลพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา สมัยที่ 2 คงจะมิง่ายมากนักเนื่องด้วยมีนักการเมืองทั้งเก่าและใหม่ที่ดูเสมือนหอกข้างแคร่ พร้อมจะทิ่มตำเจาะเรือรัฐนาวาของรัฐบาลนี้มิให้ไปได้อย่างราบเรียบถึงฝั่งที่ปรารถนา หัวหน้ารัฐบาลจะให้กุศโลบายกับเขาเหล่านั้นเป็นเช่นไร…
หลักการของความสุขในบริบทของคำสอนในศาสนาพุทธก็คือ หลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ ก็คือ การทำอาชีพการงานด้วยความขยัน ซื่อสัตย์ทั้งต่อตนเองและอาชีพ (อุฏฐานสัมปทา) เก็บรักษาและต่อยอดทรัพย์สินเงินทองเพื่อความเจริญรุ่งเรืองของครอบครัวและระบบเศรษฐกิจ (อารักขสัมปทา) การคบคนที่ดีเป็นมิตร มีกัลยาณมิตรคอยให้กำลังใจและชี้ทางของชีวิตที่ดี (กัลยาณมิตร) และรู้จักคิด วิเคราะห์ถึงการดำเนินชีวิตในทางที่ดีและความเจริญรุ่งเรือง (สมชีวิตา)
นอกจากหลักการของศาสนาและปรัชญาของชีวิตแล้ว การดำรงชีวิตประจำวันให้มีความสุขด้วยการบริหารชีวิตด้วยการออกกำลังกายให้ชีวิตร่างกายได้แข็งแรง ไม่มีโรคภัยเบียดเบียน การได้ช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ที่เป็นงานของสังคมส่วนรวม อาทิ การสมัครเป็นจิตอาสาในโครงการพระราชดำริของในหลวงรัชกาลที่ 10 ที่ขอความร่วมมือให้ถนนหนทาง คูคลองแม่น้ำสะอาดเป็นระเบียบเรียบร้อย การแสดงตนทำงานสาธารณกุศลในสังคมไทยเราที่มากมาย อาทิ การไปช่วยดูแลเลี้ยงเด็กกำพร้าที่ถูกทอดทิ้ง การไปพูดคุยให้กำลังใจคนแก่ชราในบ้านพักคนชราที่เป็นสถานที่ราชการ การมีจิตสำนึกที่ไม่ทิ้งขยะ จอดรถในช่องที่จอด เอื้ออาทรต่อคนแก่ เด็ก ผู้หญิง คนท้องในรถสาธารณะ…
มิติของความสุขในคนไทยเราเป็นสิ่งที่หาได้ในรอบๆ ตัวทั้งสิทธิและหน้าที่ของความเป็นพลเมืองไทย การได้เกิด มีชีวิตลมหายใจ ได้อยู่กินหลับนอนในผืนแผ่นดินไทยและวันหนึ่งก็ทิ้งลมหายใจในแผ่นดินไทยไปเช่นกัน การเสียภาษีเพื่อให้ประเทศชาติได้พัฒนาโดยไม่หลีกเลี่ยงภาษีทั้งประชาชนคนธรรมดาไปถึงนักการเมืองมิควรมีปัญหาในเรื่องดังกล่าว สิทธิและหน้าที่ของเราท่านทั้งหลายที่มีส่วนทำให้บ้านเมืองมีระบบสิ่งแวดล้อมไม่เป็นพิษทั้งอากาศ ขยะ น้ำเสียในคูคลองแม่น้ำ หากเราท่านมีจิตสำนึกร่วมกันอย่างจริงจังแล้วเมืองไทยเรานอกจากความสุขที่มาจากอัธยาศัยที่ดีงามของคนไทยเราแล้ว สถานที่บ้านเรือน ถนนหนทาง สถานที่ท่องเที่ยวสะอาด ความเป็นธรรมในสังคมเกิดขึ้นบ้านเมืองมีความน่าอยู่ การจัดลำดับดัชนีชี้วัดภาพรวมเมืองไทยเราในอนาคตย่อมจักต้องถูกจัดในอีกระดับหนึ่ง
ผู้นำของรัฐบาลและจักรกลของรัฐ องค์กรภาคธุรกิจประชาชนทุกภาคส่วนย่อมต้องมีส่วนได้ส่วนเสียถึงการประเมินผลหรือการจัดลำดับในประเภทต่างๆ ไปอย่างปฏิเสธมิได้ คนไทยทั้งชาติคงจะมิปรารถนาจะมีความสุขจากองค์กรดังกล่าวเพียงส่วนเดียว แต่หวังในภาพรวมจะได้รับความสุขตั้งแต่เกิดจนกระทั่งถึงตาย อาจจะรวมถึงความสุขหลังความตายที่เรียกว่าตายดี เช่นไรที่เรียกว่าตายดีและมีความสุข…
เฉลิมพล พลมุข
