แม่เสียไปก่อนหน้านี้ตั้งแต่ยังเป็นเด็กชั้นประถม
ได้พ่อนี่ละที่เลี้ยงดูอุ้มชูมาแต่เล็กจนโต
แม้พ่อกับแม่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน
ทว่าใครๆ ในหมู่บ้านต่างรับรู้กันทุกคนว่า
คุณรังรองคือลูกสาวของคุณสมพงษ์
ครั้นเมื่อคุณสมพงษ์ผู้เป็นบิดาเสียชีวิตลงอีก
ในเวลาต่อมาคุณรังรองจึงเหลือตัวคนเดียว
ด้วยยังเด็กยังไม่บรรลุนิติภาวะ
คุณรังรองเลยยังไม่ได้จัดการเรื่องทรัพย์สินมรดกของพ่อให้เรียบร้อย
กระทั่งเวลาล่วงเลยไป คุณรังรองวัยเลย 20 ขวบแล้ว ผ่านมา 23 ปี
จึงได้นึกถึงเรื่องมรดกของพ่อ
แต่ด้วยเป็นลูกนอกสมรสของพ่อ
การจัดการอะไรๆ ขณะที่ตนไม่อยู่ในฐานะบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายจึงยุ่งยาก
เลยต้องร้องต่อศาลให้มีคำสั่งว่า
เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของนายพ่อซะก่อน
ศาลชั้นต้นประกาศนัดไต่สวนแล้ว ปรากฏว่าไม่มีผู้ใดคัดค้าน
ศาลชั้นต้นไต่สวนและพิจารณาแล้ว มีคำสั่งยกคำร้องขอ
ด้วยเหตุผลว่า คุณรังรองยื่นคำร้องเข้ามาเมื่อล่วงเลยเวลา 1 ปีนับจากคุณรังรองบรรลุนิติภาวะแล้ว
คุณรังรองยื่นอุทธรณ์ต่อศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษว่า
คำสั่งศาลชั้นต้นที่ให้ยกคำร้องขอเพราะเหตุคดีขาดอายุความชอบแล้วหรือไม่
ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ แผนกคดีเยาวชนและครอบครัววินิจฉัยว่า
แม้การฟ้องคดีขอให้รับเด็กเป็นบุตร กรณีที่เด็กบรรลุนิติภาวะแล้ว
จะต้องฟ้องคดีภายในหนึ่งปีนับแต่วันบรรลุนิติภาวะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1556 วรรคสาม
และคุณรังรองยื่นคำร้องขอเป็นคดีนี้ เมื่อพ้นกำหนดเวลาดังกล่าวก็ตาม
แต่ปัญหาเรื่องอายุความมิใช่ปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน
ศาลชั้นต้นย่อมไม่อาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยและนำมาเป็นเหตุยกคำร้องขอของคุณรังรองได้
คำสั่งศาลชั้นต้นที่ให้ยกคำร้องขอของคุณรังรองเพราะเหตุคดีขาดอายุความจึงไม่ชอบ
ส่วนปัญหาที่ว่าคุณรังรองเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของคุณสมพงษ์ผู้ตายหรือไม่นั้น
ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษมีอำนาจวินิจฉัยข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในสำนวนได้ โดยไม่จำเป็นต้องย้อนสำนวนให้ศาลชั้นต้นวินิจฉัยเสียก่อน
ตามทางไต่สวนของศาลชั้นต้นได้ความว่า
คุณรังรองเป็นบุตรของคุณสมพงษ์ผู้ตายกับคุณสมสวย
คุณสมพงษ์กับคุณสมสวยถึงแก่ความตายแล้ว
และศาลจังหวัดยังมีคำสั่งตั้งคุณรังรองเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย
พฤติการณ์ดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า มีพฤติการณ์ที่รู้กันทั่วไปตลอดมาว่า
คุณรังรองเป็นบุตรของคุณสมพงษ์ จึงชอบที่จะมีคำสั่งว่าคุณรังรองเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของคุณสมพงษ์ผู้ตาย
พิพากษากลับว่า คุณรังรองผู้ร้องเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของคุณสมพงษ์ผู้ตาย
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1555
(เทียบคำพิพากษาศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษที่ 297/2560)
+++++++++++++++++++++++++++++++
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1555 ในคดีฟ้องขอให้รับเด็กเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมาย
ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเด็กเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของชาย
เมื่อปรากฏข้อเท็จจริงอย่างหนึ่งอย่างใด ดังต่อไปนี้
(7) เมื่อมีพฤติการณ์ที่รู้กันทั่วไปตลอดมาว่าเป็นบุตร
พฤติการณ์ที่รู้กันทั่วไปตลอดมาว่าเป็นบุตรนั้น
ให้พิจารณาข้อเท็จจริงที่แสดงความเกี่ยวข้องฉันบิดากับบุตรซึ่งปรากฏในระหว่างตัวเด็กกับครอบครัวที่เด็กอ้างว่าตนสังกัดอยู่ เช่น บิดาให้การศึกษา ให้ความอุปการะเลี้ยงดูหรือยอมให้เด็กนั้นใช้ชื่อสกุลของตนหรือโดยเหตุประการอื่น
มาตรา 1556 วรรคสาม
ในกรณีที่เด็กบรรลุนิติภาวะแล้วจะต้องฟ้องคดีภายในหนึ่งปีนับแต่วันบรรลุนิติภาวะ
โอภาส เพ็งเจริญ [email protected]
