รัฐ : มาตรฐานแห่งความตาย… โดย เฉลิมพล พลมุข

ชีวิตในสรรพสิ่งของโลกหนึ่งก็คือการเกิดขึ้นดำเนินอยู่ขณะหนึ่งแล้วดับสูญสลายไปดูเสมือนจักเป็นข้อคิดคติเตือนใจในทางศาสนา และสภาพของปัญหาที่ต้องการทางออกที่เหมาะสมไปตามบริบทของความเชื่อ ประเพณีวัฒนธรรม เศรษฐกิจ เทคโนโลยี สังคม การเมือง ศาสนาและปรัชญา

องค์การอนามัยโลกได้มีรายงาน Global status report on road safety 2018 ถึงเมืองไทยเราที่มีผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุบนถนนหนทางอยู่ในลำดับที่ 9 ของโลก จากจำนวนรถเก๋ง กระบะที่มีการจดทะเบียนจากกรมการขนส่งทางบกเมื่อสิ้นปี พ.ศ.2561 จำนวน 15 ล้านคัน และเก้าแสนคันที่เป็นรถส่วนบุคคลเก๋ง กระบะ สำหรับรถมอเตอร์ไซค์มีการจดทะเบียนในตัวเลข 20.8 ล้านคัน การตายในอุบัติเหตุดังกล่าวอยู่ที่ 32.7 ต่อประชากรแสนคน

ข้อมูลหนึ่งจากนายแพทย์ศักดิ์ชัย กาญจนวัฒนา เลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติที่ว่า เมืองไทยเราเป็นประเทศในระดับต้นๆ ของโลกที่มีอุบัติภัยบนท้องถนนที่อยู่ในลำดับสูง ตัวเลขของประชาชนที่ประสบอุบัติเหตุต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลตามสิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติและสิทธิสวัสดิการพนักงานส่วนท้องถิ่น (อปท.) ระหว่างปี พ.ศ.2558-2561 รวม 4 ปี มีผู้บาดเจ็บ 265,243 คน มีผู้ที่เสียชีวิต 13,861 คน
มีค่ารักษาพยาบาลกว่า 6,015 ล้านบาท (มติชนรายวัน 12 พฤศจิกายน 2562 หน้า 7)

ในข้อมูลดังกล่าวพบว่า อุบัติเหตุที่อยู่ในลำดับที่หนึ่งก็คือ การขับขี่รถล้มหรือคว่ำเองโดยไม่เกี่ยวกับการชน พบตัวเลขบาดเจ็บ 135,980 ราย และเสียชีวิต 4,899 ราย รองลงมาก็คือมีการชนกับรถยนต์ รถกระบะบรรทุกเล็ก รถตู้ พบผู้บาดเจ็บ 63,692 ราย มีผู้ที่เสียชีวิต 4,348 ราย และพบถึงการบาดเจ็บของผู้ที่เดินเท้า 10,672 ราย ผู้ที่เสียชีวิต 916 ราย และพบใน 9 จังหวัดที่พบเหตุการณ์ดังกล่าวในระดับสูงของประเทศ อาทิ บึงกาฬ ชัยภูมิ ปราจีนบุรี เพชรบุรี ตรัง พัทลุง สตูล ปัตตานี นราธิวาส และมีการคาดการณ์ว่าอุบัติเหตุดังกล่าวจะมีตัวเลขที่เพิ่มสูงขึ้นทุกๆ ปี รัฐบาลในฐานะผู้รับผิดชอบต่อคุณภาพชีวิตของประชาชนทั้งชาติจักมีมาตรการที่เข้มงวดหรือการเฝ้าระวังมิให้ใครคนใดคนหนึ่งต้องเสียชีวิตในวัยอันมิควรด้วยหรือไม่…

ความตายหรือการตายของใครคนใดคนหนึ่งที่เกิดมาลืมตาดูโลกแล้วมีชีวิตอยู่รอดผ่านวัยเด็กทารก วัยรุ่นวัยเรียน วัยทำงานไปถึงวัยเข้าสู่การสูงอายุ มูลค่าหรือคุณค่าแห่งความเป็นมนุษย์หรือคนที่เกิดมาแล้วได้รับการคุ้มครองด้วยกฎหมายแห่งรัฐธรรมนูญอย่างเท่าเทียมกันทุกๆ คน อุบัติเหตุในการสัญจรทางถนนหนทาง การเดินทางด้วยรถประเภทต่างๆ เพื่อไปกระทำหน้าที่ต่างๆ ของชีวิตแล้วชีวิตต้องถูกตัดรอนทั้งพิการตลอดชีวิตและการตาย เป็นสิ่งที่รัฐจักต้องใส่ใจกับเรื่องดังกล่าวอย่างจริงจังหรือไม่

ตัวเลขของการตายตลอดระยะเวลาสี่ปีในตัวเลขกว่าหมื่นคน เป็นตัวเลขในระดับสูงยิ่งที่มากกว่าความตายในภาวะของสงคราม การระบาดร้ายแรงของโรคบางประเภทโดยเฉพาะตัวเลขของการตายในช่วงเทศกาลเจ็ดวันอันตรายทั้งช่วงส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่ เทศกาลสงกรานต์ หรือวันหยุดราชการติดต่อกันหลายๆ วัน การออกมารายงานถึงความตายและการตายของหน่วยงานของรัฐ ดูเสมือนว่าทางหนึ่งก็เพื่อเตือนให้ระวังตัวตนในการขับขี่ไม่ประมาท เมาไม่ขับ อีกทางหนึ่งก็เสมือนว่ากำลังดูถึงตัวเลขที่สูงขึ้นๆ ตลอดระยะเวลาวันและช่วงเจ็ดวันอันตราย ผู้เขียนเข้าใจว่าเมืองอื่นประเทศอื่นมีรายงาน
ดังกล่าวเพื่อนำเสนอต่อประชาชนด้วยหรือไม่

ข้อมูลหนึ่งที่เราท่านได้รับรู้เชิงประจักษ์หนึ่งเมื่อได้เห็นภาพและเสียงจากญาติพี่น้อง พ่อแม่ลูกภรรยาสามีของผู้ที่เสียชีวิตไปแล้วจากเหตุการณ์หรือสถานการณ์ดังกล่าวก็คือ เขาเหล่านั้นเป็นเด็กดี คนดี เป็นคนขยันเรียนและทำงานรับผิดชอบต่อครอบครัว เป็นกำลังหลักแห่งชีวิต ความตายที่เกิดจากสภาพของถนนหนทางบางแห่งกำลังอยู่ระหว่างการก่อสร้าง ระบบสัญญาณเตือนด้านการจราจร สภาพของรถและผู้ที่ทำหน้าที่ในการขับขี่โดยเฉพาะการไม่เคารพในกฎจราจรเป็นมูลเหตุแห่งความตายของผู้ที่บริสุทธิ์ที่มิได้ตระเตรียมใจในการตายจากกรณีดังกล่าว

ผู้เขียนอาจจะรวมถึงท่านผู้อ่านหลายท่านที่ได้มีโอกาสเดินทางไปในประเทศต่างๆ ทั่วโลกในรถโดยสารสาธารณะประเภทต่างๆ เราท่านจักมิได้เห็นถึงเครื่องรางของขลังสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ห้อยอยู่ที่กระจกมองหลังในรถ หรือยันต์ต่างๆ ที่เขียนไว้ภายในรถคงจะมีเพียงประเทศไทยแห่งเดียวในโลกที่มีปรากฏการณ์ดังกล่าวเนื่องด้วยบุคคลที่เป็นเจ้าของรถและผู้ที่ทำหน้าที่ขับรถประเภทนั้นๆ ความเชื่อหรือที่พึ่งทางใจหนึ่งก็คือสิ่งดังกล่าว หลายกรณีเหตุการณ์ที่มีอุบัติเหตุทั้งบาดเจ็บและตายบรรดารถทั้งหลายก็ต่างมีเครื่องรางของขลังดังกล่าวอยู่ภายในรถ คนรุ่นใหม่บางคนอาจจะตั้งคำถามที่ว่าสิ่งดังกล่าวจักช่วยคุ้มครองดูแลชีวิตได้จริงๆ หรือไม่

ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2560 ในหมวดที่ 5 หน้าที่ของรัฐ ในมาตรา 51 ได้ระบุถึงการใดที่รัฐธรรมนูญบัญญัติให้เป็นหน้าที่ของรัฐตามหมวดนี้ ถ้าการนั้นเป็นการทำเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ประชาชนโดยตรง ย่อมเป็นสิทธิของประชาชนและชุมชนที่จะติดตามและเร่งรัดให้รัฐดำเนินการ รวมตลอดทั้งฟ้องร้องหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องเพื่อจัดให้ประชาชนหรือชุมชนได้รับประโยชน์นั้นตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กฎหมายบัญญัติ

ข้อเท็จจริงหนึ่งจากกรณีดังกล่าวในความตายและการตายจากถนนหนทางหรือการใช้รถประเภทต่างๆ เราท่านไม่ค่อยได้พบเห็นถึงคดีความที่ประชาชนผู้ที่ได้รับความเสียหายได้ฟ้องร้องต่อหน่วยงานของรัฐ สิ่งหนึ่งที่ผู้บาดเจ็บและตายได้รับการเยียวยาเบื้องต้นจากสิทธิของกรมธรรม์หรือประกันของรถประเภทต่างๆ การเยียวยาชดเชยก็มีให้พบเห็นบ้างในรายที่มีความสำนึกและรับผิดชอบต่อการบาดเจ็บและตายในชีวิตของผู้อื่น การตายในชีวิตของคนไทยเราเป็นการตายที่ง่ายโดยไม่ทราบถึงวันเวลาสถานที่โอกาส รวมถึงการตายที่มีมูลค่าราคามิได้แพงมากด้วยหรือไม่

ในยุทธศาสตร์ชาติยี่สิบปี (พ.ศ.2561-2580) ในด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ ข้อ 4.5.2 ได้กล่าวถึงการป้องกันและควบคุมปัจจัยเสี่ยงที่คุกคามสุขภาวะโดยผลักดันการสร้างเสริมสุขภาวะในทุกนโยบายที่ให้หน่วยงานทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการรับผิดชอบต่อสุขภาพของประชาชน เพื่อลดภัยคุกคามที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาสุขภาวะคนไทย

ยุทธศาสตร์ชาติได้กล่าวถึงการปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ ในข้อ 4.8.1 ได้กล่าวถึงบุคลากรและหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรมเคารพและยึดมั่นในหลักประชาธิปไตย เคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ที่พึงได้รับการปฏิบัติอย่างเท่าเทียม รวมทั้งเสริมสร้างพัฒนากระบวนการยุติธรรมให้มีความโปร่งใส เป็นกลาง ปราศจากการแทรกแซงหรือครอบงำใดๆ การบริหารงานบุคคลในกระบวนการยุติธรรมต้องโปร่งใสเป็นอิสระ และมีการพัฒนาตัวบุคคลอย่างต่อเนื่อง…

หลักการของยุทธศาสตร์ชาติเสมือนแบบแปลนหรือเส้นทางเดินที่มีความคาดหวังว่าจักเดินไปในทางดังกล่าวอย่างปลอดภัยและถึงจุดหมายปลายทางได้อย่างมั่นคง แต่ในข้อเท็จจริงของประชาชนชาวไทยส่วนหนึ่งที่ต้องมีการเดินทางสัญจร การใช้รถใช้ถนนอุบัติเหตุทั้งในรอบวันเดือนปีในสังคมไทยเรายังคงมีมาอย่างต่อเนื่อง ผู้เขียนเองก็ได้พบเห็นภาพที่มีการเฉี่ยวชนบาดเจ็บและการตายที่อยู่ต่อหน้าในวันเวลาที่ผ่านมา หลายครั้งคราก็ตั้งจิตอธิษฐานถึงบุญกรรมที่กระทำมาในอดีตขออย่าได้พบเหตุการณ์ดังกล่าวในชีวิตด้วย คงจะเป็นคำอธิษฐานของทุกๆ คนที่ต้องเดินทางสัญจรอยู่เนืองๆ

วันเวลาที่ผ่านมามีนักการเมือง ข้าราชการบุคคลที่เกี่ยวเนื่องกับระบบโครงสร้างต่างๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับการประสบอุบัติเหตุดังกล่าวได้ใช้งบประมาณแผ่นดินเดินทางไปศึกษาดูงานในประเทศ รัฐ สาธารณรัฐที่เป็นแบบอย่างของการเกิดอุบัติเหตุที่มีจำนวนน้อย เมื่อเขาเหล่านั้นได้กลับมาสู่การทำงานดังกล่าวแล้ว การปฏิรูประบบราชการ ปฏิรูปประเทศเพื่อเล็งเห็นถึงคุณค่าแห่งความเป็นมนุษย์ทั้งในระดับต้นทุนในการพัฒนาประเทศขับเคลื่อนระบบเศรษฐกิจเขาเหล่านั้นได้นำองค์ความรู้และประสบการณ์มาปรับใช้กับเมืองไทยเราแค่ไหนอย่างไร

การตายหรือความตายของบุคคลอันเป็นที่รักยิ่งของตนทั้งพ่อแม่พี่ป้าน้าอาน้องลูกหลานเหลน เป็นความสูญเสียที่มิอาจจักประเมินเป็นจำนวนเงินที่ได้รับจากการเยียวยาหรือการปลอบประโลมจากใครคนใดคนหนึ่ง หากใครบางคนที่พบเห็นการตายจากกรณีดังกล่าวที่มิใช่ญาติพี่น้องก็ดูเสมือนว่าห่างไกลจากความสูญเสีย รัฐหรือผู้นำของรัฐที่มีส่วนรับผิดชอบโดยตรงเขาจักรู้สึกเช่นใดกับความตายที่มิอาจจักเลือกได้หรือถูกกำหนดการตายจากผู้อื่นอย่างนิจนิรันดร์…