สถานการณ์ภัยแล้งเริ่มก่อตัวตั้งแต่ฤดูหนาวที่มาเร็วตั้งแต่เดือนตุลาคมปี 2562 นำไปสู่อุปสรรคในการกักเก็บน้ำของบรรดาอ่างเก็บน้ำทั่วประเทศทั้งขนาดใหญ่ กลางและเล็ก ที่ไม่สามารถทำได้ตามเป้าต่างต้องเลี้ยงระดับน้ำเพื่อใช้ไปจนถึงหน้าแล้งนี้ให้ได้ ส่วนเสียงสะท้อนการขาดแคลนน้ำนอกจากเกษตรกรที่เป็นประชากรส่วนใหญ่ของประเทศ โดยเฉพาะในภาคเหนือ ตะวันออกเฉียงเหนือและภาคกลาง ต่างก็ร้องขอน้ำทั้งสิ้น
แต่รัฐบาลก็ยืนยันว่า น้ำมีให้ใช้เพื่ออุปโภคบริโภคเท่านั้น แม้แต่การเร่งขุดบ่อบาดาลที่ดำเนินการในพื้นที่ขาดแคลนน้ำระดับรุนแรงเกินครึ่งค่อนประเทศ ก็เน้นขุดขึ้นมาใช้เพื่อการอุปโภคบริโภคเป็นหลัก
กรมชลประทานสรุปและรายการสถานการณ์น้ำในอ่างเก็บน้ำเมื่อ 24 มกราคมที่ผ่านมา ระบุว่ามีน้ำใช้การทั้งประเทศ เฉพาะในอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ โดยปี 2563 มีทั้งสิ้น 19,056 ล้านลูกบาศก์เมตร (ลบ.ม.) คิดเป็น 40% เทียบกับปี 2562 ในช่วงเดียวกันที่มีมากถึง 60% ส่วนน้ำใช้การในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาหรือในภาคกลางนั้น ปี 2562 ล่าสุด มีน้ำใช้การจำนวน 5,920 ล้าน ลบ.ม. หรือคิดเป็นแค่ 21% เท่านั้น เทียบกับปีที่แล้วในช่วงเดียวกันมีน้ำถึง 54%
เมื่อกล่าวถึงเขื่อนลำตะคอง อ.สีคิ้ว จ.นครราชสีมา เป็นสาขาสำคัญสายหนึ่งของแม่น้ำมูล ที่เก็บกักน้ำได้ 310 ล้าน ลบ.ม. ถูกปล่อยลงคลองธรรมชาติไปตามลำน้ำต่างๆ มีพื้นที่ชลประทานที่จะได้รวม 137,500 ไร่ และน้ำจากเขื่อนนี้ยังทำหน้าที่บรรเทาอุทกภัยในทุ่งราบสองฝั่งลำตะคอง เป็นที่เพาะปลูกและที่อยู่อาศัย กับที่ราบบางส่วนของลุ่มน้ำมูลให้น้อยลง รวมทั้งช่วยส่งน้ำเพื่อการประปาในเขตสุขาภิบาล เทศบาล และโรงงานอุตสาหกรรมของจังหวัดนครราชสีมา และเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลา ท่องเที่ยว และพักผ่อนหย่อนใจ แต่สถานการณ์ล่าสุดไม่ได้เป็นเช่นนั้น
ล่าสุด วิเชียร จันทรโณทัย ผวจ.นครราชสีมา ในฐานะประธานคณะกรรมการศูนย์บัญชาการเหตุการณ์ป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยแล้งจังหวัดนครราชสีมาต้องออกมาแจ้งเตือนบรรดาเกษตรกร 4 อำเภอ ประกอบด้วย สีคิ้ว สูงเนิน ขามทะเลสอและอำเภอเมือง ขอร้องกันว่าอย่าพยายามสูบน้ำจากลำตะคองไปใช้ในนาข้าวหรือพืชไร่เด็ดขาด ผู้ว่าฯบอกว่า ต้องผันน้ำลำตะคองชุดสุดท้ายไปช่วยเหลือผู้ประสบภัยแล้งในพื้นที่ อ.โนนสูง ถึงแค่สิ้นเดือนมกราคมนี้ หากทำได้ ลำตะคองจะยังมีน้ำดิบส่งทำน้ำประปาหล่อเลี้ยงได้อีก 3-4 เดือนจนถึงเข้าสู่หน้าฝนได้
ชยุธพงศ์ อำรุงสุข ผอ.โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาลำตะคอง เพิ่งจะจัดประชุมชี้แจงการบริหารจัดการน้ำดิบในลำบริบูรณ์ ลุ่มลำน้ำสาขาลำตะคอง ให้กับผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ผู้แทนการประปาท้องถิ่นและผู้นำชุมชนในพื้นที่ เมื่อเร็วๆ นี้ เพื่อให้ร่วมกันตระหนัก เนื่องจากฤดูฝนที่ผ่านมา ฝนตกน้อยต่ำกว่าเกณฑ์เฉลี่ย 30% น้ำดิบจากผืนป่ามรดกโลกแห่งที่ 5 ดงพญาเย็น เขาใหญ่ ที่เป็นป่าต้นน้ำลำตะคอง จึงมีน้อยกว่าที่เคยได้ ทำให้น้ำดิบไหลเข้าเขื่อนน้อยที่สุดในรอบ 20 ปี
มีเพียง 18.9 ล้าน ลบ.ม. ตามปกติเฉลี่ย 30-40 ล้าน ลบ.ม.
ดุสิตโพลเผยแพร่เมื่อ 12 มกราคมล่าสุด ในเรื่อง “ประชาชนกับการรับมือภัยแล้ง” ผู้ให้ความเห็นก็แสดงเป็นห่วง กังวล ที่สถานการณ์เข้าขั้นวิกฤตแล้งหนักกว่าทุกปีสูงถึงร้อยละเกือบ 44 ขณะที่ความพึงพอใจต่อการเตรียมการรับมือภัยแล้งของรัฐบาลมากน้อยเพียงใด ปรากฏว่า มีถึงร้อยละ 47 ที่ไม่แฮปปี้ มองว่าเกษตรกรยังคงได้รับความเดือดร้อน ผลผลิตทางการเกษตรเสียหาย ไม่มีการแก้ปัญหาระยะยาว
การแก้ไขและหาทางออกเพื่อให้สถานการณ์ภัยแล้งในปีนี้ต้องเป็นกำลังใจและช่วยกันประหยัดน้ำอย่างเต็มที่เพื่อผ่านพ้นไปด้วยดี ไม่ใช่เป็นแค่หน้าที่ของหน่วยงานภาครัฐในการแก้ไขเท่านั้น ที่ ณ วันนี้ ได้ระดมสรรพกำลังทุกอย่างออกมาหมดแล้ว แม้แต่คนกรุงที่บ่นเรื่องน้ำเค็มรุกเข้าพื้นที่ก็ยังไม่เท่ากับคนในหลายพื้นที่ที่เปิดก๊อกน้ำแล้วไม่มีน้ำไหลออกมา ถึงเวลาที่ทุกฝ่ายทุกคนช่วยกัน การประหยัดน้ำอย่างจริงจังและพร้อมใจกันก็สามารถช่วยผ่อนปัญหาอันหนักอึ้งให้เบาบางลงได้เช่นกัน
