เรียนออนไลน์ สู้โควิด

หลังเกิดโรคระบาดไวรัสโควิด-19 แพร่กระจายได้ไม่นาน แวดวงการศึกษาไทยพูดกันว่า โชคดีที่เกิดขึ้นช่วงใกล้สอบปลายภาคก่อนปิดเทอม หากเกิดในช่วงกลางภาคเรียนมีหวังปั่นป่วนยิ่งกว่านี้แน่ เพราะโรงเรียน วิทยาลัย มหาวิทยาลัยเป็นแหล่งแพร่เชื้ออย่างดี

อีกความเห็นหนึ่งก็ว่า ถึงอย่างไรทางการต้องเอาชีวิตคนไว้ก่อน ต้องประกาศปิดโรงเรียน หยุดเรียนกลางคันแน่นอน ส่วนจะกระทบถึงการศึกษาต่อไปอย่างไร ถึงกับให้นักเรียนขึ้นชั้นเรียนใหม่ยกชั้นโดยปริยายหรือไม่ เป็นเรื่องคาดเดา เมาธ์กันไป

แต่ที่เกิดแน่ เมื่อยังไม่มีใครยืนยัน รับประกันได้ว่าไวรัสโควิด-19 จะหยุดแพร่กระจายหรือหายตัวไปเมื่อไหร่ การปิดเทอม ปิดสถานศึกษาต้องดำเนินต่อไป

เมื่อเป็นเช่นนี้ทางการจะหาวิธีรับมืออย่างไร ไม่ให้กระทบถึงการศึกษาเล่าเรียนของบุตรหลาน ยังไม่นับรวมถึงปัญหานักศึกษาเพิ่งจบใหม่ภาคการศึกษาล่าสุดปีนี้ หลายแสนคนจะไม่มีงานทำ จะทำกันอย่างไร

ทางออกที่ผู้บริหารการศึกษาภายใต้กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ออกมาเน้นย้ำให้เร่งทำทันทีก็คือ ปรับระบบการเรียนการสอนจากปกติในห้องเรียนเป็นเรียนผ่านออนไลน์

การเรียนออนไลน์เป็นแนวทางที่ปฏิเสธไม่ได้แล้วในสภาวะเช่นนี้ ซึ่งความจริงแล้วการเรียนด้วยวิธีนี้เกิดขึ้นมานานแล้ว ถึงขนาดมีต้นแบบการเรียนข้ามโลก Global Classroom ให้นักเรียนต่างชาติ ต่างภาษา ต่างวัฒนธรรม เรียนรู้ร่วมกันได้อย่างมีสาระและชีวิตชีวา

เหตุที่การเรียนรู้ผ่านออนไลน์ยังไม่แพร่หลาย จนเป็นเรื่องปกติ นอกจากวัฒนธรรมการเรียนการสอนในสังคมไทยยังเน้นการเรียนในห้องเรียน ครูนักเรียนพบหน้ากัน Face to Face หน้าจริงกับหน้าจริงเป็นส่วนใหญ่ หน้าจริงกับหน้าจอ เลยยังไม่แพร่หลายจนกลายเป็นวัฒนธรรมใหม่

ประกอบกับความพร้อมทางเศรษฐกิจ และเทคโนโลยีของสังคมไทยยังไม่สมบูรณ์ อีกทั้งแหล่งที่ตั้งสถานศึกษาของเรา มีโรงเรียนขนาดเล็กจำนวนมากนับหมื่นโรง หลายแห่งอยู่ในพื้นที่ห่างไกล บนยอดเขาสูง และตามเกาะแก่ง มีข้อจำกัดเรื่องพลังงานไฟฟ้า ความเสถียรของการเชื่อมต่ออินเตอร์เน็ต

แต่เมื่อเกิดเหตุสุดวิสัย การเรียนออนไลน์กลายเป็นภาคบังคับเพราะเชื้อโรคไวรัสโควิด-19 เป็นเหตุ ทำให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาไม่อาจปฏิเสธได้อีกต่อไป

ผู้ที่มีบทบาทสำคัญต่อการเรียนรู้ด้วยวิธีการนี้ นอกจากตัวนักเรียนซึ่งเป็นคนสำคัญที่สุดแล้ว ก็คือ ครู ผู้บริหารสถานศึกษา ผู้บริหารการศึกษา และที่ต้องย้ำเป็นพิเศษก็คือ พ่อ แม่ผู้ปกครอง ต้องปรับตัวครั้งใหญ่ ให้เป็น Active Parent ให้ได้ เป็นอย่างไร แบบไหน หาอ่านได้ในเว็บไซต์สำนักนวัตกรรมการศึกษา สพฐ. www.edusandbox.com ได้ตามสะดวกเลยครับ

หากไม่ร่วมมือ ร่วมใจกันเหมือนกับการต่อสู้ไวรัสโควิด-19 การเรียนรู้ออนไลน์ก็ไม่อาจประสบความสำเร็จไปได้ จะส่งผลต่อพัฒนาการเรียนรู้ของนักเรียน และศักยภาพของประชากรไทยในภาพรวมอย่างน่าเป็นห่วง

ทั้งนี้ต้องเริ่มต้นที่ภาครัฐซึ่งมีหน้าที่รับผิดชอบในการจัดระบบ วางโครงสร้างทางเทคโนโลยีให้มีความพร้อม มีฐานข้อมูลที่แม่นยำ กว้างขวางทั่วถึง อย่างที่ชอบพูดกันถึง Big Data นักเรียน นักศึกษา ครอบครัวไหนมีความพร้อมแค่ไหน จำนวนเท่าไหร่ จะช่วยเหลืออย่างไร

ขณะที่ผู้บริหารเขตพื้นที่การศึกษา ผู้บริหารสถานศึกษา ต้องอำนวยความสะดวกให้ครูจัดการเรียนการสอนผ่านออนไลน์ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด

ผลลัพธ์ที่ได้อาจจะไม่ใช่ตัวความรู้หรือวิชา เป็นด้านหลัก แต่ได้ทักษะการใช้เทคโนโลยี การติดต่อสื่อสาร การสร้างเครือข่ายเรียนรู้ร่วมกัน เรียนรู้ข้ามวัฒนธรรม ได้พัฒนากระบวนการเรียนรู้ แค่นี้ก็คุ้มแล้ว

ขณะที่ครูได้ทักษะดังกล่าวเช่นเดียวกันแล้ว สิ่งที่ได้อีกก็คือ กระบวนการคิด การออกแบบการเรียนรู้ การออกแบบกิจกรรมให้นักเรียนได้ลงมือทำ นอกจากให้ทำแบบฝึกหัดมาส่ง ง่ายที่สุดคือมอบหมายให้เด็กอ่านหนังสือแล้วมาเล่าสู่กันฟังตอนโรงเรียนเปิด ทำให้ไม่เสียเวลาไปเปล่าๆ

ครับ ในวิกฤต มีโอกาส ดังจะพบว่า มีนักเรียนโรงเรียนบ้านอัยเยอร์เวง สถานศึกษานำร่องพื้นที่นวัตกรรมการศึกษายะลา คิดประดิษฐ์เครื่องกดเจลแอลกอฮอล์อัตโนมัติลดความเสี่ยงการแพร่เชื้อ นักศึกษาสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง คิดเครื่องช่วยหายใจราคาถูกแค่ 5,000-10,000 บาท และผลงานของนักศึกษา อาจารย์สถาบันศึกษาอื่นๆ อีกหลายแห่ง ล้วนเป็นนวัตกรรมที่น่าชื่นชมยกย่องทั้งสิ้น

สถานการณ์ไวรัสโควิดจะจบลงเมื่อไหร่ก็แล้วแต่ สภาวะเช่นนี้ทำให้เกิดโอกาสของการทดสอบความพร้อมและปฏิบัติการครั้งใหญ่ การพัฒนาระบบการเรียนรู้ออนไลน์ในสังคมไทยให้เป็นจริง ทั้งระบบใหญ่ระดับโครงสร้าง และระบบย่อยในโรงเรียน ในบ้าน ในชุมชน ฝึกอบรม สร้างคู่มือปฏิบัติและทดสอบด้วยตัวเองให้เกิดผล เมื่อมหันตภัยทุเลาลงความยั่งยืนของสิ่งที่ร่วมใจกันทำจะพัฒนาต่อไป

งบประมาณพัฒนาครูหัวละหมื่น หากจะถูกฟื้นคืนมาอีกครั้งจะได้มุ่งเน้นไปที่การพัฒนาระบบการเรียนการสอน พัฒนาทักษะออนไลน์ เป็นหลัก หลักสูตรตามใจฉัน จะได้ลดลงให้เหลือน้อยที่สุด

เกาะติดทุกสถานการณ์จาก
Line @Matichon ได้ที่นี่

LINE @Matichon

บทความก่อนหน้านี้คอฟฟี่เบรก : คุยไม่นาน
บทความถัดไปบทนำ ประจำวันพฤหัสบดีที่ 9 เมษายน 2563 : คนไทยตกค้าง