รื่นร่มรมเยศ : อย่าโง่ขยัน : โดย เสฐียรพงษ์ วรรณปก
ถ้าเรามี ความพากเพียร เสียอย่าง ต่อให้เทวดาก็หยุดเราไม่ได้ ขอให้พากเพียรจริงๆ เถอะ งานหนักงานใหญ่แค่ไหนก็สำเร็จทุกข์ยากลำบากแค่ไหนก็เอาชนะได้
เป็นความจริงครับ แต่บางครั้งมีความเพียรอย่างเดียวยังไม่พอ จะต้องมีปัญญาประกอบด้วย เรียกว่าต้อง “ขยันอย่างฉลาด” ด้วย ความเพียรนั้นจึงจะไม่สูญเปล่า
ความขยันที่ไม่ใช้ปัญญากำกับอาจขยันผิดทาง ยิ่งขยันก็ยิ่งสร้างเรื่องยุ่ง แทนที่จะแก้ปัญหา กลับกลายเป็นการสร้างปัญหาก็ได้
ดูตัวอย่างต่อไปนี้ก็จะเห็นชัด นานมาแล้ว (นานแค่ไหนช่างเถอะ) มีชายคนหนึ่ง อาชีพปลูกสมุนไพรขายอยู่ในหมู่บ้านแห่งหนึ่ง กระทาชายคนนี้แกเลี้ยงลิงไว้หลายตัว ตามประสาคนรักสัตว์ แกพยายามฝึกลิงจนสามารถสื่อสารกับมันรู้เรื่อง จะพูดว่าสามารถพูดภาษาลิงได้ก็จะ “เว่อร์” ไป เอาแค่สื่อสารด้วยภาษาใจรู้เรื่องก็แล้วกัน
วันหนึ่งแกมีธุระจะต้องไปทำในเมืองสักสี่ห้าวัน จึงฝากให้หัวหน้าลิงช่วยรดน้ำต้นไม้ที่เพิ่ง “ลง” ใหม่ๆ ให้ด้วย เจ้าจ๋อทหารเอกพระรามก็ร้องเจี๊ยกๆ รับปากรับคำอย่างดี
เมื่อเจ้านายไปแล้ว เจ้าจ๋อก็พาลูกน้องรดน้ำต้นไม้อย่างขยันขันแข็ง พวกมันเอากระป๋องไปตักน้ำมารดกันพรึบพรับๆ
เจ้าจ๋อผู้เป็นหัวหน้าตะโกนว่า “เฮ้ยๆ พวกเอ็งดูหรือเปล่าว่ารากไม้มันชุ่มน้ำหรือยัง”
“จะรู้ได้ยังไงว่ารากมันชุ่มน้ำหรือไม่ชุ่ม” บริวารลิงตัวหนึ่งย้อนถาม
“ไอ้โง่ เอ็งก็ถอนขึ้นมาดูรากมันสิวะ ถ้ามันยังไม่เปียกน้ำก็ราดลงไปเยอะๆ ถอนขึ้นมาดู เมื่อเปียกน้ำแล้วก็ยัดลงดินใหม่” เจ้าหัวหน้าอธิบาย ยกตีนเกาขี้กลากไปพลางๆ
และแล้วสมุนพระรามทั้งหลายก็พากันถอนต้นไม้ขึ้นมาดู รู้ว่าชุ่มน้ำแล้วก็ยัดลงดินใหม่ ถอน-ยัด-ถอน-ยัดอย่างนี้ทุกวันอย่างพร้อมเพรียง โดยการควบคุมอย่างเข้มงวดของหัวหน้าจ๋อ
สี่ห้าวันให้หลัง เจ้าของสวนกลับมาแทบลมจับ เมื่อเห็นสมุนไพรทั้งสวนเฉาตายหมดเกลี้ยง
นี่เพราะโง่ขยัน หรือขยันอย่างโง่ๆ ของพวกลิงแท้ๆ
รถดีมีประสิทธิภาพนั้นต้องวิ่งเร็ว แต่วิ่งเร็วอย่างเดียวไม่พอดอกครับ ห้ามล้อหรือเบรกต้องดีด้วย ไม่เช่นนั้นจะไม่ปลอดภัย ดีไม่ดีพาวิ่งลงเหว ในชีวิตเราก็เช่นเดียวกัน มีความเพียรอันเป็นพลังสร้างสรรค์ แล้วจะต้องใช้ปัญญากำกับ พูดง่ายๆ ขยันแล้วต้องฉลาดด้วย จึงจะประสบชัยชนะในการต่อสู้ชีวิต
