คุณจำนูญออกเช็คลงวันที่ 15 กันยายน 2524 จำนวน 20,000 บาท ชำระหนี้แก่คุณโผง เมื่อเช็คถึงกำหนดคุณจำนูญขอร้องไม่ให้คุณโผงนำเช็คไปขอรับเงิน และขอผัดผ่อนอีกหลายครั้ง
เมื่อเวลาล่วงเลยมาปีกว่า คุณโผงไม่รอแล้ว จึงนำเช็คไปขอรับเงินเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม 2526 แต่ธนาคารปฏิเสธการใช้เงินตามเช็คโดยอ้างว่า “เช็คพ้นกำหนดการจ่ายเงิน”
คุณโผงฟ้อง ขอให้ลงโทษคุณจำนูญตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ.2497 มาตรา 3
ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว พิพากษายกฟ้อง
คุณโผงอุทธรณ์
ศาลชั้นอุทธรณ์เห็นว่า การที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน เพราะยื่นเช็คให้ใช้เงินเมื่อพ้นเวลา 6 เดือนนับแต่วันออกเช็ค มิได้เป็นผลจากการกระทำของคุณจำนูญ แต่เป็นเพราะความล่าช้าของคุณโผงผู้ทรงเอง
ดังนั้น แม้ธนาคารจะปฏิเสธการใช้เงินตามเช็ค ความผิดตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คก็เกิดขึ้นไม่ได้ คุณจำนูญจึงมิได้กระทำความผิด พิพากษายืน
คุณโผงฎีกา
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การที่ธนาคารตามเช็คปฏิเสธการจ่ายเงินโดยอ้างเหตุผลดังกล่าวนั้น ไม่ใช่เป็นการปฏิเสธไม่จ่ายเงินตามเช็คตามที่ พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ.2497 มาตรา 3 บัญญัติไว้
การปฏิเสธของธนาคารดังกล่าว จึงถือไม่ได้ว่าเช็คที่คุณจำนูญออกนั้นไม่มีเงินอยู่ในบัญชีอันจะพึงให้ใช้เงินได้ หรือออกเช็คให้ใช้เงินที่จำนวนสูงกว่าจำนวนเงินที่มีอยู่ในบัญชีอันจะพึงให้ใช้เงินได้ในขณะออกเช็ค หรือจำนวนเงินเหลือไม่พอที่จะใช้เงินตามเช็คนั้นได้ และไม่ได้แสดงว่าคุณจำนูญออกเช็คโดยเจตนาที่จะไม่ให้มีการใช้เงินตามเช็คนั้น หรือห้ามธนาคารมิให้ใช้เงินตามเช็คนั้นโดยเจตนาทุจริต
การออกเช็คของคุณจำนูญจึง ไม่เป็นความผิดดังที่คุณโผงฟ้อง
พิพากษายืน
คุณจำนูญปลอดภัยไม่ต้องไปคุก
ส่วนความผูกพันที่จะต้องชำระเงินตามเช็คในทางแพ่งนั้น เป็นอีกเรื่องหนึ่งต่างหาก
(เทียบคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3013/2528)
+++++++++++++++
(หมายเหตุ – พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ.2497 ถูกยกเลิกไปแล้วปัจจุบัน) ใช้
พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ.2534
มาตรา 4 ผู้ใดออกเช็คเพื่อชำระหนี้ที่มีอยู่จริงและบังคับได้ตามกฎหมายโดยมีลักษณะหรือมีการกระทำอย่างใดอย่างหนึ่ง ดังต่อไปนี้
(1) เจตนาที่จะไม่ให้มีการใช้เงินตามเช็คนั้น
(2) ในขณะที่ออกเช็คนั้นไม่มีเงินอยู่ในบัญชีอันจะพึงให้ใช้เงินได้
(3) ให้ใช้เงินมีจำนวนสูงกว่าจำนวนเงินที่มีอยู่ในบัญชีอันจะพึงให้ใช้เงินได้ในขณะที่ออกเช็คนั้น
(4) ถอนเงินทั้งหมดหรือแต่บางส่วนออกจากบัญชีอันจะพึงให้ใช้เงินตามเช็คจนจำนวนเงินเหลือไม่เพียงพอที่จะใช้เงินตามเช็คนั้นได้
(5) ห้ามธนาคารมิให้ใช้เงินตามเช็คนั้นโดยเจตนาทุจริต
เมื่อได้มีการยื่นเช็คเพื่อให้ใช้เงินโดยชอบด้วยกฎหมายถ้าธนาคารปฏิเสธไม่ใช้เงินตามเช็คนั้น ผู้ออกเช็คมีความผิด ต้องระวางโทษปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือทั้งปรับทั้งจำ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 991 ธนาคารจำต้องใช้เงินตามเช็คซึ่งผู้เคยค้ากับธนาคารได้ออกเบิกเงินแก่ตน เว้นแต่ในกรณีดังกล่าวต่อไปนี้ คือ
(2) เช็คนั้นยื่นเพื่อให้ใช้เงินเมื่อพ้นเวลา 6 เดือนนับแต่วันออกเช็ค
โอภาส เพ็งเจริญ [email protected]
