“ไทยกำลังเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบอบไม่ประชาธิปไตย”
ข้อความยกมานี้ได้จากข้อเขียนของ อ. เกษียร เตชะพีระ (เรื่องอธิบายการเมืองไทยให้ฝรั่งใน 15 นาที ในมติชนสุดสัปดาห์ ฉบับวันที่ 8-14 กรกฎาคม 2559 หน้า 55) ที่ผมเก็บสำเนาไว้อ่านซ้ำซากให้ตาสว่าง
จะยกสาระสำคัญที่ อ. เกษียร อธิบายว่าการเปลี่ยนย้ายอำนาจใหญ่ครั้งต่างๆ ในการเมืองไทยสมัยใหม่ ได้แก่
“เปิดประเทศเสรี -> เศรษฐกิจเปลี่ยนแปลงอย่างใหญ่หลวง -> สังคมเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มสังคมหรือชนชั้นใหม่ปรากฏตัวขึ้นมาหรือขยายจำนวนอย่างรวดเร็ว -> กลุ่มสังคมหรือชนชั้นใหม่เข้าประชันขันแข่งแย่งชิงอำนาจทางการเมืองกับชนชั้นนำเก่าและพันธมิตร -> เปลี่ยนแปลงระบอบการเมืองการปกครอง”
ที่ผ่านมามีการเปลี่ยนย้ายอำนาจใหญ่ทำนองนี้เกิดขึ้นแล้ว 3 ครั้งในประวัติการเมืองไทยสมัยใหม่ ได้แก่ :
1) ช่วง พ.ศ.2475-2490 ระบอบรัฐธรรมนูญเข้าแทนที่ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ และชนชั้นนำแห่งระบบราชการแบบใหม่เข้าแทนที่กษัตริย์สมบูรณาญาสิทธิ์และขุนนางเก่า โดยผ่านการยึดและควบคุมอำนาจ
2) ช่วง พ.ศ.2516-2535 ระบอบประชาธิปไตยจากการเลือกตั้งเข้าแทนที่ระบอบอำนาจนิยมของรัฐราชการ และชนชั้นกระฎุมพีชาวเมืองเข้าแทนที่ชนชั้นนำแห่งระบบราชการ โดยผ่านการลุกฮือของมวลชน
3) ช่วง พ.ศ.2544-ปัจจุบัน ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขภายใต้อำนาจของชนชั้นนำแห่งระบบราชการกับกระฎุมพี ชาวเมืองกำลังถูกท้าทายโดยพันธมิตรระหว่างชนชั้นนำธุรกิจกลุ่มใหม่กับชนชั้นกลางระดับล่างโดยผ่านการเลือกตั้งและการประท้วงบนท้องถนน
เพราะฉะนั้น ทางเดียวที่จะหยุดยั้งชนชั้นกลางระดับล่างที่เป็นผู้ลงคะแนนเสียงข้างมากของทั้งประเทศไม่ให้เข้าควบคุมอำนาจการปกครองผ่านการเลือกตั้งแบบประชาธิปไตยปกติได้ ก็มีแต่ต้องเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบอบไม่ประชาธิปไตยเท่านั้นเอง”
