สถานีคิดเลขที่ 12 : ปุ๊ดๆ สปุตนิกวี
ตอนที่นายกฯตู่แถลงอัพเดตมาตรการรับมือโควิดระบาดรอบใหม่ และอ่านชื่อวัคซีนชนิดต่างๆ ตะกุกตะกัก รวมกับน้ำเสียงแล้วจึงฟังยากอยู่สักหน่อย หรือบางคนฟังไม่ออกเลยก็มี
ดังนั้น ใครที่สนใจจริงๆ ก็ต้องเปิดคลิปย้อนดู เหมือนเวลาดูละครตอนไหนไม่ทัน ก็ย้อนดูได้
บางคนไม่แค่ย้อนดู แต่ทำคลิปประกอบให้เห็นชัดๆ ด้วยว่า ชนิดวัคซีนที่นายกฯพูดถึงชื่ออะไรกันแน่ ซึ่งนอกจากได้ความบันเทิงแล้วก็ถือว่าเป็นการเรียนรู้อีกแบบ
พอรู้ชื่อแล้ว ถ้าใครสนใจสืบค้นก็จะรู้ประวัติของวัคซีนชนิดนั้นๆ ด้วย มีประโยชน์ขึ้นไปอีก
เช่น สปุตนิก วี (Sputnik V) นายกฯอ่านปุ๊ดๆ สะดุดนิดหน่อย แต่ก็อ่านไม่ผิด
ช่วงแรกๆ ที่รัสเซียเปิดตัววัคซีนชนิดนี้ สื่อภาษาอังกฤษส่วนหนึ่งก็อ่านผิดเหมือนกันเพราะเห็นตัว V ไปตรงกับอักษรโรมัน จึงอ่านว่า สปุตนิก ไฟว์ พอแปลไทยก็กลายเป็น ห้า บ้างก็มี
แต่พอเข้าไปอ่านประวัติรายละเอียดในวิกิพีเดีย มีคำบรรยายเขียนชัดว่า V ที่ว่านี้ไม่ใช่ตัวโรมัน แต่เป็นวิธีการเวกเตอร์ไวรัส Viral vector ที่สถาบันกามาเลยาของรัสเซียใช้สร้างวัคซีน ฉะนั้นอ่านว่า วี จึงถูกต้อง
ส่วนคำว่า สปุตนิก เป็นคำคุ้นเคยในตำราเรียนของคนหลายรุ่น เพราะเป็นชื่อดาวเทียมดวงแรกของโลกที่สหภาพโซเวียตส่งขึ้นสู่อวกาศ เมื่อปี ค.ศ.1957 หรือเมื่อ 64 ปีแล้ว
ความสำคัญของสปุตนิกไม่ได้มีแค่อวกาศ เพราะตอนนั้นโลกอยู่ในช่วงสงครามเย็นที่มหาอำนาจสองฝ่ายแข่งบารมีกันเข้มข้น ระหว่างสหรัฐอเมริกากับสหภาพโซเวียต หรือระหว่าง ประชาธิปไตย กับ คอมมิวนิสต์
เมื่อสปุตนิกทะยานออกไปสำเร็จ จึงเป็นชัยชนะยกแรกของโซเวียตที่มีรัสเซียเป็นแกนนำ ส่วนสหรัฐมาแก้มือทีหลังด้วยการส่งนักบินอวกาศไปเหยียบดวงจันทร์เป็นชาติแรกของโลก ปี ค.ศ.1969
ถึงวันนี้แม้สงครามเย็นยุคเดิมจบไปแล้ว แต่เริ่มกลับมามีบรรยากาศแข่งขันแบบนั้นอีกในยุคโควิด
รัสเซียไม่เพียงแต่จดทะเบียนวัคซีนโควิดเป็นเจ้าแรก สปุตนิก วี ยังมีประสิทธิผลป้องกันโรคโควิด-19 สูงถึง 92% ระดับเดียวกับวัคซีนชาติตะวันตกพัฒนาขึ้น
ไม่เท่านั้นรัสเซียยังขยายการผลิตวัคซีนนี้ร่วมมือกับอีกหลายๆ ประเทศ เช่น เกาหลีใต้ อินเดีย และต่อไปคือยุโรปตะวันออก
ส่วนบีบีซี สื่อใหญ่อังกฤษ รายงานความเห็นของนักการทูตจากยุโรปตะวันออกว่า การคิดค้นวัคซีนตอนนี้คล้ายกับการแข่งขันด้านอวกาศเมื่อตอนยุคสงครามเย็น และที่คล้ายอีกอย่างคือคนภายนอกประเมินรัสเซียต่ำไป
ไปๆ มาๆ สปุตนิก วี อาจเป็นซอฟต์ เพาเวอร์ ทรงพลังที่สุดของรัสเซียในรอบหลายช่วงอายุคน
ถือว่าเป็นเกร็ดเล็กๆ น้อยๆ ที่แตกมาจากการฟังคำแถลงของนายกฯ ซึ่งมีวัคซีนตัวอื่นๆ ที่ยังต้องไปศึกษาเพิ่มอีก เพราะบางตัวก็อ่านผิดๆ ถูกๆ จนยังงงๆ อยู่
อย่างไรก็ตาม การที่คนเป็นผู้นำจะอ่านชื่อวัคซีนผิดบ้างก็ไม่น่าจะเป็นอะไร ขอให้อ่านใจประชาชนให้ถูกก็แล้วกัน
ชุมฉันท์ ชำนิประศาสน์
