อาศรมมิวสิก : ยามที่โควิดยังระบาดหนัก อาชีพดนตรีทำอะไรได้บ้าง

อาศรมมิวสิก : ยามที่โควิดยังระบาดหนัก อาชีพดนตรีทำอะไรได้บ้าง

ระหว่างโรคระบาดโควิดระลอกที่ 3 ซึ่งเริ่มมาตั้งแต่วันที่ 10 เมษายน พ.ศ.2564 ได้เล่นงานประชาชนคนไทยอย่างหนัก นอกจากจะกลัวติดโรคแล้ว ยังได้รับผลกระทบในการทำมาหากินและการประกอบอาชีพอย่างรุนแรง ยกเว้นอาชีพข้าราชการหรือพวกที่ได้รับเงินเดือนจากรัฐ ยิ่งหยุดมากก็ยิ่งมีความสุข เพราะไม่ต้องไปทำงาน ต้องทำงานอยู่ที่บ้าน (work from home) อยู่บ้านแล้วยังได้รับเงินเดือนเต็ม ได้รับสวัสดิการเต็มอัตรา ยังได้ฉีดวัคซีนก่อนประชาชน โดยธรรมชาติแล้วไทยเป็นประเทศที่มีวันหยุดมากอยู่ในลำดับต้นๆ จะเหลือเพียงวันหยุดที่เป็นวันพระ (ขึ้นแรม 8 ค่ำ 15 ค่ำ) ได้อีก ไทยเป็นเมืองพุทธ มีศาสนาพุทธเป็นศาสนาประจำชาติ การได้หยุดวันพระซึ่งฝ่ายข้าราชการก็จะมีบุญใหญ่หลวงและมีคุณภาพชีวิตที่ดีไม่น้อย

โรงเรียนสอนดนตรี (พิเศษ) ซึ่งเป็นโรงเรียนที่ขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษาดนตรีของประเทศ ต้องหยุดกิจการยาว โรงเรียนดนตรีต้องหยุดแล้วหยุดอีก ครูดนตรีต้องหันไปสอนดนตรีปฏิบัติออนไลน์ซึ่งได้ผลน้อย ครูดนตรีก็เหนื่อยมาก ทั้งครูและนักเรียนต้องลงทุนซื้ออุปกรณ์เทคโนโลยีเพิ่ม โรงเรียนก็ต้องลงทุนเรื่องเครือข่าย ต้องจ่ายเงินเพิ่ม เมื่อไม่มีช่องทางใดให้เลือก ก็ต้องทำงานในระบบใหม่ (ออนไลน์) การสอนดนตรีก็ต้องใช้เวลาเพื่อพัฒนาคุณภาพ แต่ก็ต้องทำ เพราะดีกว่าไม่ทำ

วิธีหนึ่งที่จะเอาตัวรอดได้ เป็นกิจกรรมดนตรีแบบใหม่ คือ การประกวดดนตรีออนไลน์ ซึ่งเป็นทางเลือกที่จะช่วยให้เด็กได้ฝึกซ้อมและเล่นดนตรีได้อย่างต่อเนื่อง การประกวดเป็นการสร้างกิจกรรมให้ครูดนตรีมีงานทำ เด็กก็ได้เรียนดนตรี ในขณะที่พ่อแม่ได้เห็นเป้าหมายในการซ้อมดนตรีของลูก ครูดนตรีเองก็ต้องช่วยเด็กในการฝึกซ้อมดนตรีให้เก่งขึ้น “ครูเก่งนักเรียนก็จะเก่ง นักเรียนที่เก่งก็เพราะมีครูที่เก่ง” ครูกับนักเรียนดนตรีจึงเป็นหุ้นส่วนที่ล้อกัน ในที่สุดพ่อแม่ผู้ปกครองก็ต้องแสวงหาครูสอนดนตรีที่ดีให้แก่ลูก เมื่อพ่อแม่ได้เห็นพัฒนาการฝีมือของลูก ก็จะมองเห็นอนาคตของลูกด้วย อย่าลืมว่ามีครูเก่งที่สอนออนไลน์อยู่ทั่วโลก

การจัดประกวดเปียโนนานาชาติ ได้จัดขึ้นโดยโรงเรียนสอนดนตรีเอื้อมอารีย์ ซึ่งเป็น “พื้นที่ดนตรีแห่งใหม่” ใช้ชื่อการประกวดว่า “Sugree Charoensook International Music Competition Edition 2021” ได้อาจารย์ตปาลิน เจริญสุข และอาจารย์กมลมาศ เจริญสุข เป็นผู้ดำเนินการ ผู้จัดมีวัตถุประสงค์เพื่อเปิดโอกาสให้เด็กได้แสดงฝีมือทางดนตรี เด็กจะได้ฝึกซ้อมดนตรีอย่างต่อเนื่อง เพื่อจะได้เรียนรู้ทั้งครูและนักเรียนด้วย

เปียโนมีความเป็นเครื่องดนตรีนานาชาติอยู่แล้ว เมื่อโควิดปิดโลก ทำให้เดินทางไปมาหากันไม่ได้ แต่โควิดก็ทำให้โลกเปิดมิติใหม่ที่ต้องใช้เทคโนโลยี คนก็เชื่อมโลกผ่านเทคโนโลยีแทน เทคโนโลยีจึงกลายเป็นภาษาใหม่ของโลก ผสมกับภาษาดนตรีซึ่งเป็นภาษาสากลอยู่แล้ว ทำให้เกิดกิจกรรมการประกวดดนตรีมากขึ้น เพื่อชดเชยกิจกรรมดนตรีที่เป็นรูปแบบดั้งเดิม การประกวดดนตรีออนไลน์จึงเกิดขึ้นหลายรายการระหว่างที่เกิดการระบาดของโรคโควิดขึ้น

เปียโนเป็นภาษาของโลกและเทคโนโลยีก็เป็นภาษาใหม่ของโลกด้วย ทั้ง 2 ภาษา สามารถที่จะสื่อสารกับชาวโลกได้ พบว่า เมื่อพื้นที่ของดนตรีและพื้นที่ของเทคโนโลยีมารวมกันแล้ว ทำให้มีพื้นที่ใหม่กว้างไกลมากกว่าเดิม ที่สำคัญก็คือ สามารถสื่อสารติดต่อกันได้ทั่วโลกในชั่วพริบตา เด็กที่เล่นดนตรีเก่ง ไม่ว่าจะอยู่มุมไหนของโลก เด็กสามารถส่งผลงานเข้าประกวดเพื่อให้ชาวโลกและกรรมการนานาชาติได้ดู โดยไม่จำเป็นจะต้องเดินทางไปยังเมืองใหญ่หรือเมืองหลวงดนตรีของโลกอีกต่อไป

เวทีดนตรีได้กลายเป็นเวทีของเทคโนโลยี ซึ่งกำลังกลายเป็นเมืองหลวงของดนตรีโลกในยุคนี้ ไม่ใช่เวทีเมืองนิวยอร์ก ไม่ใช่เวทีที่กรุงลอนดอน ไม่ใช่การแสดงดนตรีที่เวียนนา หรือไม่ใช่ดนตรีที่กรุงเบอร์ลินอีกต่อไป เวทีดนตรีที่ใหญ่ที่สุดในโลกต่อไปนี้ อยู่บนจอมือถือ และคนทั้งโลกได้ดูและเข้าถึงง่าย

การจัดประกวดเวทีเครื่องสายในเดือนเมษายนที่ผ่านมา มีนักเรียนเครื่องสายจากนานาชาติเข้าร่วมประกวด 128 คน ซึ่งได้ผ่านไปด้วยดี ในเดือนพฤษภาคม ได้จัดประกวดเปียโนนานาชาติ ซึ่งก็ได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้น และในเดือนมิถุนายนนี้ ก็จะจัดประกวดการขับร้องเพลงนานาชาติอีก สำหรับการประกวดเปียโนนานาชาตินั้น มีนักเปียโนส่งผลงานเข้าประกวด 196 คน จาก 12 ประเทศ ได้แก่ ไทย ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย มาเลเซีย สิงคโปร์ เวียดนาม สหรัฐอเมริกา เกาหลีใต้ ไต้หวัน ฮ่องกง จีน และอินเดีย สำหรับประเทศในอาเซียนที่ยังไม่พร้อมส่งเด็กเข้าประกวด ไม่มีส่วนร่วมในกิจกรรมดนตรี มีอยู่ 4 ประเทศ คือ ลาว กัมพูชา พม่า และบรูไน เพราะความก้าวหน้าของการศึกษาดนตรีและคุณภาพฝีมือของเด็กยังไม่ดีพอ ซึ่งเป็นดรรชนีบอกความเจริญของประเทศได้ด้วย โดยมีคณะกรรมการตัดสินจากนานาชาติ 5 คน ทุกคนทำงานผ่านสื่อด้วยเทคโนโลยี

กิจกรรมดนตรีที่ทำได้อีกอย่างคือ การทำเพลงและเล่นดนตรีจำนวน 1-3 คน อาจจะเป็นเพลงร้องหรือเป็นเพลงบรรเลงก็ได้ เพื่อที่จะรักษาฝีมือความเป็นนักดนตรีเอาไว้ ในการบันทึกเสียงก็ต้องระมัดระวังเรื่องโรคระบาดโควิด จึงต้องใช้วิธีบันทึกเสียงออนไลน์แทน เมื่อบันทึกเสียงเสร็จแล้ว ก็ต้องทำภาพประกอบดนตรี การถ่ายทำก็ทำได้ง่ายมาก เพราะใช้เครื่องมือแบบพกพา หาซื้อได้สะดวกและทันสมัย เสียงภาพคมชัด เป้าหมายและวัตถุประสงค์ของการทำเพลงก็คือ ต้องการรักษาฝีมือและการประชาสัมพันธ์ว่า ยังมีงานออกมาสู่สังคม

กิจกรรมที่สามที่ทำได้คือ การจัดสอนดนตรีออนไลน์ เมื่อครูดนตรีมีเนื้อหาในการสอน มีความชำนาญในเรื่องที่สอน ก็สามารถที่จะจัดการสอนผ่านสื่อออนไลน์ได้ โดยการบันทึกเสียงและภาพเป็นชุดๆ ชุดละเรื่อง ในแต่ละเรื่องที่สอนมีความยาว 8-10 นาที เนื่องจากคนปัจจุบันมีความอดทนในการฟังสั้น การสอนดนตรีออนไลน์ใช้เนื้อหาสาระพอประมาณเฉพาะเรื่อง ต้องย่อยเนื้อหาเพื่อให้ชาวบ้านทั่วไปฟังได้ ผสมกับปรัชญาและวิธีการดำรงชีวิตในช่วงที่ลำบาก ผู้เรียนก็สามารถที่จะจ่ายเงินออนไลน์ได้ ความสำคัญก็คือราคาความน่าเชื่อถือ

อีกช่องทางหนึ่งคือ การสอบเทียบวิชาดนตรีปฏิบัติ โดยเฉพาะครูดนตรีปฏิบัติที่มีประสบการณ์ดนตรีสูง มีพื้นฐานฝีมือที่ดี เป็นที่ยอมรับของนักเรียนและพ่อแม่ผู้ปกครอง สามารถที่จะจัดหลักสูตรสอบเทียบวิชาดนตรีปฏิบัติได้ ซึ่งเครื่องดนตรีที่สามารถจัดการสอบเทียบวิชาดนตรีปฏิบัติได้นั้น โดยเฉพาะเครื่องดนตรีสากล เนื่องจากมีประชากรที่เรียนจำนวนมาก พ่อแม่ผู้ปกครองก็เห็นชอบที่จะให้ลูกได้เรียนดนตรีเป็นหุ้นส่วนของชีวิต เด็กที่เรียนเครื่องดนตรีสากลนั้น มีเป้าหมายที่จะใช้ดนตรีเป็นความสามารถพิเศษเมื่อจะต้องไปศึกษาต่อในต่างประเทศ ความสำคัญก็คือการพัฒนาฝีมือดนตรีของเด็กให้สูงพอที่จะอยู่ในระดับนานาชาติได้

กิจกรรมดนตรีที่เกิดขึ้นใหม่ในปัจจุบันเป็นช่วงเวลาที่มีโรคระบาดโควิด ทั้งการแสดงออนไลน์ การจัดประกวดดนตรีออนไลน์ การจัดสอบเทียบฝีมือออนไลน์ และการสอนวิชาดนตรีออนไลน์ เป็นเรื่องที่ใหม่และเป็นการท้าทายกับความอยู่รอด เป็นการทดสอบศักยภาพและประสิทธิภาพในการทำงานดนตรีในโลกออนไลน์ในระดับนานาชาติ การทดสอบฝีมือดนตรีของเด็ก ฝีมือครูดนตรีในประเทศไทย ซึ่งยังเป็นการทดสอบราคาความน่าเชื่อถือเรื่องฝีมือดนตรีในระดับนานาชาติอีกด้วย

ดรรชนีบ่งชี้วัดได้จากจำนวนประชากรที่ส่งผลงานเข้าร่วมการประกวด การตอบรับและการสมัครสอบเทียบวิชาดนตรีปฏิบัติออนไลน์ จำนวนการบันทึกเสียงเพื่อร่วมส่งผลงานเข้าประกวด จำนวนเด็กนานาชาติเข้าร่วมกิจกรรมดนตรี คุณภาพและฝีมือของเด็กที่เข้าร่วมการประกวด กรรมการดนตรีนานาชาติที่ให้ความร่วมมือ สามารถบอกได้ว่า พื้นฐานการศึกษาดนตรีในประเทศไทยไม่ได้ด้อยฝีมือแต่อย่างใด กลับได้รับความเชื่อถือจนเกินความคาดหวังด้วยซ้ำ

โรคระบาดโควิด-19 นั้นระบาดหนัก จะเอาตัวให้รอดก็ยากหนักหนาอยู่แล้ว ยิ่งเป็นอาชีพดนตรี อาชีพการศึกษาดนตรี ก็เป็นงานที่ยากยิ่งขึ้นไปอีก จุดแข็งของดนตรีคือเป็นอาชีพและภาษาสากล คนทั้งโลกสามารถเข้าร่วมงานได้ เมื่อผนวกกับเรื่องเทคโนโลยีที่มีความเป็นสากลด้วยแล้ว ก็เหลือเพียงอย่างเดียวที่จะต้องทำ ก็คือการทำศักยภาพความเป็นเลิศทางดนตรีให้คนนานาชาติยอมรับและเชื่อถือ เพราะลำพังความน่าเชื่อถือที่มีอยู่ภายในประเทศ ไม่เพียงพอสำหรับอาชีพดนตรีและการทำมาหากินอีกต่อไป

สุกรี เจริญสุข