เขาสามร้อยยอด ทุกวันนี้เป็นแหล่งท่องเที่ยวคลาสสิคในเขต อ. สามร้อยยอด จ. ประจวบคีรีขันธ์
อยู่ถัดหัวหินลงไปทางใต้ต่อเนื่อง อ. ปราณบุรี ก่อนถึง อ. กุยบุรี
ในแผนที่เก่ายุคอยุธยา เขาสามร้อยยอดเป็นเกาะ อยู่ริมอ่าวไทย เป็นแลนด์มาร์กตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ บนเส้นทางข้ามคาบสมุทรจากอ่าวไทย ผ่านช่องสิงขร ไปออกทะเลอันดามัน
ผมเคยเขียนในมติชนรายวันหลายครั้งนานมาแล้ว ว่าควรทำเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม
ล่าสุดมีข่าวลงในมติชนรายวัน ดังนี้
“สามร้อยยอด” ชูถ้ำภาพเขียน แหล่งเที่ยวใหม่ทดแทนบึงบัว
นายรุ่งโรจน์ อัศวกุลธารินท์ หัวหน้าอุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด จ.ประจวบคีรีขันธ์ เปิดเผยว่า
จากการประชุมคณะกรรมการที่ปรึกษาอุทยานแห่งชาติสามร้อยยอด มีการหารือแนวทางการสร้างจุดดึงดูดด้านการท่องเที่ยวแห่งใหม่ เพื่อทดแทนบึงบัวสามร้อยยอดพื้นที่กว่า 500 ไร่ แหล่งท่องเที่ยวที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาภัยแล้ง และมีผลกระทบกับระบบนิเวศวิทยาอย่างหนัก
โดยเสนอเส้นทางท่องเที่ยวถ้ำภาพเขียนสามร้อยยอด อยู่บนเทือกเขาหินปูนห่างจากศูนย์ศึกษาธรรมชาติ บึงบัวหลวงด้านทิศเหนือประมาณ 400 เมตร
“ก่อนหน้านี้กรมศิลปากรได้สำรวจภาพศิลปะในถ้ำ พบว่าเป็นเรื่องราววิถีชีวิตของชุมชนก่อนประวัติศาสตร์ สันนิษฐานว่าภาพเหล่านี้น่าจะเป็นส่วนหนึ่งของการประกอบพิธีกรรม ตามความเชื่อชุมชนโบราณ ที่อยู่อาศัยบริเวณพื้นที่ราบรอบเทือกเขาสามร้อยยอด เมื่อ 2,000-3,000 ปีมาแล้ว น่าจะได้รับความสนใจจากกลุ่มนักท่องเที่ยวที่ชอบศึกษาเรื่องประวัติศาสตร์” นายรุ่งโรจน์กล่าว
และว่า ทั้งนี้จะต้องมีการสำรวจสภาพของภาพเขียนที่อยู่บริเวณเพิงผาของถ้ำอีกครั้ง ว่าปัจจุบันมีสภาพเป็นอย่างไร โดยร่วมกับหลายหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จากนั้นจะพิจารณาความเหมาะสมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวต่อไป
[มติชน ฉบับวันศุกร์ที่ 9 กันยายน พ.ศ. 2559 หน้า 22]
ผมเคยทำเรื่องสามร้อยยอดเป็นเอกสารแจกนานหลายปีแล้ว (ตั้งแต่ พ.ศ. 2552 จะยกมาแบ่งปันไว้อีก ดังนี้
สามร้อยยอด หมายถึง ทิวเขาต่อกันเป็นพืดยาว มียอดเขาเรียงรายราว 300 ยอด ได้ชื่อจากนิทานท้องถิ่นอ่าวไทย เรื่อง ท้าวม่องไล่ หรือ ตาม่องไล่
เขาสามร้อยยอด เป็นภูเขาหินปูน ยุคเพอร์เมียน มีอายุราว 280-230 ล้านปีมาแล้ว
ยอดเขาสูงที่สุด (อยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติ) ราว 605 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง
ประวัติศาสตร์สามร้อยยอด
ประวัติศาสตร์สามร้อยยอดเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์ไทย ขณะเดียวกันก็เป็นส่วนหนึ่งอย่างแยกไม่ได้ของประวัติศาสตร์สุวรรณภูมิ ในอุษาคเนย์ (South East Asia)
3,000 ปีมาแล้ว
เขาสามร้อยยอดเป็นเกาะอยู่ในอ่าวไทย (โบราณ) ฝั่งทะเลอยู่ลึกเข้าไประหว่างทางรถไฟกับถนนเพชรเกษม
หลัง พ.ศ. 1
ราว 2,500 ปีมาแล้ว หรือตั้งแต่ พ.ศ. 1 เป็นต้นไป บรรพชน “คนไทย” บริเวณแผ่นดินสามร้อยยอดอยู่สืบเนื่องมาตั้งแต่ 3,000 ปีมาแล้ว ขยายตัวมากขึ้น เพราะมีคนจากภายนอกเคลื่อนย้ายเข้ามาตั้งหลักแหล่งเพิ่มเติมบนเส้นทางคมนาคมข้ามคาบสมุทร
บน (เกาะ) เขาสามร้อยยอดใกล้ชายฝั่งมีสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ใช้ทำพิธีกรรม เพราะมีรูปเขียนตามเพิงผาบนไหล่เขาหลายแห่ง มีอายุมากกว่า 2,500 ปีมาแล้ว หรือทำขึ้นราว พ.ศ. 1 แล้วเขียนรูปต่อเนื่องเพิ่มเติ่มต่อไปอีกนานนับร้อยๆ ปี หรือหลายร้อยปี
รูปเขียนเท่าที่กรมศิลปากรสำรวจพบ (ก่อน พ.ศ. 2547) มี 106 รูป มีรูปคน, หน้า กาก, สัตว์ และสัญลักษณ์ต่างๆ ที่สำคัญมี 2 กลุ่ม คือ กลุ่มฝูงวัว และกลุ่มหน้ากาก
หลัง พ.ศ. 1000
เขาสามร้อยยอด เป็น landmark หลักหมายสำคัญของนักเดินเรือทะเล เพราะมีเรือเลียบชายฝั่งจากจีน และจากหมู่เกาะทางใต้ แล่นผ่านไปมาติดต่อกับบ้านเมืองภายในยุคทวารวดีที่อยู่ฝั่งอ่าวไทยตอนบน
หลัง พ.ศ. 1800
บริเวณเขาสามร้อยยอด เป็นดินแดนส่วนหนึ่งอยู่ทางใต้ของกรุงศรีอยุธยา “ราชอาณาจักรสยาม” มีประชากรกลุ่มหนึ่ง สมมุติชื่อเรียกตัวเองว่า “คนไทย” แล้วมี “อักษรไทย” ใช้งานเขียนบนสมุดข่อย
เขาสามร้อยยอด เป็นหลักหมายสำคัญมากขึ้นกว่าแต่ก่อน เพราะมีสำเภาจีนแล่นไปมาค้าขายกระจายทั่วไปหมด แล้วมีเมืองท่าชายฝั่งเป็นระยะๆ รอบอ่าวไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมืองกุย ที่ อ. กุยบุรี และเมืองปราณ ที่ อ. ปราณบุรี
หลัง พ.ศ. 2000
บริเวณเขาสามร้อยยอด อยู่บนเส้นทางที่ชาวยุโรปผ่านไปมาระหว่างอ่าวเบงกอล ทะเลอันดามัน กับพระนครศรีอยุธยา นับแต่นี้ไปชาวยุโรปจะมีบันทึกเกี่ยวกับเขาสามร้อยยอดมากขึ้น
หลัง พ.ศ. 2400
บริเวณสามร้อยยอด เป็นส่วนหนึ่งของเมืองประจวบคีรีขันธ์ รัชกาลที่ 4 พระราชทานนามเมื่อ พ.ศ. 2398
พ.ศ. 2407 รัชกาลที่ 4 จำยอมคณะผู้แทนรัฐบาลอังกฤษเรื่องการปักปันเขตแดนไทย-พม่า ทำให้ประจวบคีรีขันธ์ ตรง อ. เมือง ไปช่องสิงขร เป็นบริเวณที่แคบที่สุดของประเทศไทย
หลัง พ.ศ. 2500
บริเวณเขาสามร้อยยอด เป็นส่วนหนึ่งของ อ. ปราณบุรี กับ อ. กุยบุรี จ. ประจวบฯ มาตั้งแต่ยุคแรกๆ
พ.ศ. 2538 ยกฐานะเป็น กิ่ง อ. สามร้อยยอด (วันที่ 7 กุมภาพันธ์)
พ.ศ. 2550 ยกฐานะเป็น อ. สามร้อยยอด (วันที่ 24 สิงหาคม)
ประจวบคีรีขันธ์ หมายถึง เมืองอันเป็นที่สบเหมาะของหมู่ขุนเขา เป็นชื่อใหม่แรกมีในแผ่นดินรัชกาลที่ 4 เมื่อ พ .ศ. 2398
ช่องสิงขร หมายถึง ช่องทางระหว่างขุนเขาตะนาวศรีที่ใช้เป็นเส้นทางคมนาคมไปมาได้ ระหว่างดินแดนไทยกับพม่า
หัวหิน หมายถึง โขดหินเรียงรายทั่วไป เป็นชื่อใหม่เพิ่งมีเมื่อราว พ.ศ. 2445 ในแผ่นดินรัชกาลที่ 5
ปราณบุรี ในเอกสารเก่าสะกดด้วย น. หนู ว่าเมืองปรานบุรี หมายถึงเมืองที่มีไม้แดง หรือเมืองไม้แดง (ปราน เป็นคำมอญ แปลว่า ไม้แดง) เป็นไม้เนื้อแข็งมีราคา มีชื่อนี้แล้วตั้งแต่ระหว่าง พ.ศ. 1919-1921 ยุคต้นอยุธยา ในแผ่นดินขุนหลวงพะงั่ว (สมเด็จพระบบรมราชาธิราช)
กุยบุรี มีแล้วตั้งแต่ราว พ.ศ. 1900 นามเดิมว่า เมืองกุย หมายถึงเมืองที่มีเขากวาง หรือนอแรด (กุย เป็นคำเขมร แปลว่า เขา, นอ) ใช้เป็นส่วนผสมยาโบราณ ส่งขายมีราคา
