ประเทศลิทัวเนียเป็นประเทศเล็กๆ ตั้งอยู่ริมฝั่งทะเลบอลติกแต่เป็นประเทศที่พัฒนาแล้วโดยหลังจากประกาศเอกราชจากสหภาพโซเวียตเมื่อ พ.ศ.2533 ก็ได้เปลี่ยนโครงสร้างทางเศรษฐกิจจากระบบเศรษฐกิจแบบวางแผนจากส่วนกลางมาเป็นระบบเศรษฐกิจแบบตลาดทำให้ผลิตภัณฑ์มวลรวมของประเทศลิทัวเนียขยายตัวกว่า 500% เลยทีเดียว ขณะที่ลิทัวเนียก็เป็นสมาชิกองค์การนาโตและสหภาพยุโรปอีกด้วย
สาธารณรัฐลิทัวเนียมีที่ตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออกของทะเลบอลติกมีพื้นที่ 65,300 ตารางกิโลเมตร คือใหญ่ประมาณ 4 เท่าของจังหวัดตาก เป็นประเทศที่ใหญ่ที่สุดในจำนวนทั้ง 3 ประเทศ แถบบอลติก อันได้แก่ เอสโตเนีย ลัตเวีย และลิทัวเนีย ประเทศลิทัวเนียมีอาณาเขตทิศเหนือจรดประเทศลัตเวีย ทิศตะวันออกและทิศใต้จรดประเทศเบลารุส ส่วนทิศตะวันตกเฉียงใต้จรดประเทศโปแลนด์และแคว้นคาลินินกราดของรัสเซีย พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นป่าสนและเนินทราย และมีอำพัน (เป็นซากดึกดำบรรพ์ของยางไม้ เป็นสิ่งมีค่าด้วยสีสันและความสวยงามของมัน อำพันที่มีคุณภาพดีเยี่ยมจะถูกนำมาผลิตเป็นเครื่องประดับและอัญมณี แม้ว่าอำพันจะไม่จัดเป็นแร่ แต่ก็ถูกจัดให้เป็นพลอย) มากที่สุดของโลกแห่งหนึ่ง มีประชากรประมาณ 2.9 ล้านคน
เมื่อวันที่ 10 สิงหาคมที่ผ่านมา ทางสาธารณรัฐประชาชนจีนได้เรียกตัวทูตจีนประจำลิทัวเนียกลับประเทศ และแจ้งให้รัฐบาลลิทัวเนียเรียกตัวทูตลิทัวเนียประจำกรุงปักกิ่งกลับไปด้วยเป็นการประท้วงทางการทูตขั้นสูงรองจากการตัดความสัมพันธ์ทางการทูตเลยทีเดียว อันเป็นการแสดงความไม่พอใจอย่างรุนแรงในการที่ลิทัวเนียตกลงให้ไต้หวันเปิดสำนักงานผู้แทนประจำลิทัวเนียโดยใช้ชื่อทางการว่า สำนักงานผู้แทน “ไต้หวัน” แทนที่จะใช้คำว่า “ไทเป” ซึ่งจีนถือว่าเป็นการกระทำที่หยามเกียรติจีนทางการทูต เนื่องจากจีนอ้างว่า ไต้หวัน เป็นดินแดนส่วนหนึ่งของจีนมีฐานะเป็นจังหวัดหนึ่งของสาธารณรัฐประชาชนจีน และปฏิญาณว่าจะยึดกลับคืนสักวันหนึ่ง โดยพร้อมที่จะใช้กำลังทหารหากจำเป็น รัฐบาลจีนพยายามโดดเดี่ยวไต้หวันจากเวทีโลก และปฏิเสธการใช้คำเรียกทางการว่า “ไต้หวัน” เพราะจะทำให้เกิดความรู้สึกถึงความชอบที่เรียกเกาะไต้หวันเป็นประเทศด้วยกฎหมายระหว่างประเทศ ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศของจีนต้องการให้ลิทัวเนียแก้ไขการตัดสินใจที่ผิดพลาดโดยทันทีด้วยตามหลักการ 1 ประเทศ 2 ระบบที่จีนถือมั่นมาตลอด
กระทรวงต่างประเทศจีนระบุว่า การตัดสินใจของรัฐบาลลิทัวเนียในการอนุญาตให้เปิดสำนักงานผู้แทนไต้หวันในกรุงวิลนีอุส ถือเป็นการละเมิดอำนาจอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดนของจีน และยังเป็นการละเมิดหลักการพื้นฐานของความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างจีนและลิทัวเนียอย่างน่าละอายอีกด้วย พร้อมกันนี้กระทรวงต่างประเทศจีนยังเรียกร้องให้ลิทัวเนียเร่งแก้ไขการตัดสินใจผิดพลาดนี้โดยเร็วและอย่าถลำลึกไปในหนทางที่ผิดไปมากกว่านี้
ด้านกระทรวงต่างประเทศลิทัวเนียแถลงตอบโต้ในวันเดียวกัน โดยระบุว่าเสียใจต่อการแสดงท่าทีดังกล่าวของจีนเพราะขณะที่ลิทัวเนียเคารพในหลักการจีนเดียว แต่ลิทัวเนียก็มุ่งมั่นที่จะพัฒนาความสัมพันธ์ที่เป็นประโยชน์ร่วมกันกับไต้หวันด้วย นอกจากนี้ กระทรวงต่างประเทศลิทัวเนียยังระบุด้วยว่าการอนุญาตให้เปิดสำนักงานผู้แทนไต้หวันในกรุงวิลนีอุสของลิทัวเนียครั้งนี้เป็นสัญญาณที่บ่งชี้ว่าประเทศในแถบบอลติก 3 ประเทศ และประเทศในยุโรปตอนกลางส่วนหนึ่งกำลังมุ่งแสวงหาความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับไต้หวันมากขึ้นอยู่แล้ว
เมื่อเดือนพฤษภาคมปีนี้ ลิทัวเนียได้ประกาศถอนตัวออกจากเวทีความร่วมมือ 17+1 ของสาธารณรัฐประชาชนจีนที่ร่วมมือกับชาติยุโรปตอนกลางและตะวันออก ขณะเดียวกันลิทัวเนียยังรับปากที่จะบริจาควัคซีนต้านโรคโควิดจำนวน 20,000 โดส ให้กับไต้หวันด้วย
ก่อนหน้านั้นในปี 2019 สาธารณรัฐเช็กเป็นอีก 1 ชาติยุโรปตอนกลางที่ยกเลิกข้อตกลงการเป็นเมืองพี่น้องกับปักกิ่ง และหันไปลงนามกระชับมิตรกับไต้หวัน แต่กลับไปลงนามข้อตกลงแบบเดียวกันกับกรุงไทเป ยิ่งไปกว่านั้นเมื่อปีที่แล้ว (พ.ศ.2563) ประธานวุฒิสภาของสาธารณรัฐเช็กได้เดินทางไปเยือนไต้หวันอย่างเป็นทางการอีกด้วย ซึ่งทำความขัดเคืองให้แก่ทางสาธารณรัฐประชาชนจีนถึงขั้นออกประณามการเดินทางของประธานวุฒิสภาเช็กครั้งนี้อย่างรุนแรง
ประเทศลิทัวเนียตั้งอยู่ทางใต้สุดของกลุ่มประเทศบอลติก กลุ่มประเทศ 17+1 ประกอบด้วยประเทศในยุโรปตอนกลาง 17 ประเทศ กับประเทศจีน
โกวิท วงศ์สุรวัฒน์
