‘โคลอี้ จ้าว’ กับ ‘โนแมดแลนด์’ Hollywood: No land for nomads

ผู้กำกับภาพยนตร์ระบือนาม “โคลอี้ จ้าว” ชาติกำเนิดจีนปักกิ่ง ได้สร้างภาพยนตร์เรื่อง “Nomadland” เป็นเหตุการณ์เกี่ยวกับอเมริกาตกอยู่ในสภาพของสังคมคนเร่ร่อนที่ถูกทอดทิ้ง จึงตัดสินใจใช้ชีวิตแบบร่อนเร่พเนจร ปฏิเสธเหย้าเรือนเป็นหลักแหล่งแห่งที่

เป็นการสะท้อนให้เห็นถึงเสรีภาพเกี่ยวกับการเลือกใช้ชีวิตของคนอเมริกันตามระบอบประชาธิปไตย อันหมายถึงพื้นที่ทุกตารางนิ้วล้วนเป็นสมบัติพัสถานของพวกเขาทั้งสิ้น

ในที่สุด “โควอี้ จ้าว” ได้รับรางวัลออสการ์ครั้งที่ 93 รวม 2 รางวัลคือ

1.ผู้กำกับยอดเยี่ยม 2.ภาพยนตร์ยอดเยี่ยม

“โนแมดแลนด์” เป็นภาพยนตร์ที่ดัดแปลงจากบทความสารคดีของ “Jessica Bruder” ผู้สื่อข่าวหญิงอเมริกาเมื่อปี 2017 โดยใช้ชื่อเดียวกันคือ “Nomadland” ในรูปแบบการเขียนเล่าเรื่องเกี่ยวกับหญิงวัยกลางคนคนหนึ่งที่ใช้ชีวิตเตร็ดเตร่เร่ร่อน ณ ชายขอบของสังคม ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจถดถอยเธอต้องประสบปัญหาตกงาน พลัดพรากจากครอบครัว ไร้ที่อยู่อาศัย

ในที่สุด เธอจึงเลือกใช้ชีวิตอยู่ใน “รถบ้าน” หรือรถตู้ (Recreational vehicle: RV) โดยใช้ชีวิตอย่างสันโดษบนเส้นทางที่ระหกระเหินและปราศจากความทะเยอทะยาน

สาเหตุของ “คนพเนจร” มีหลากหลายแตกต่างกันไป อันได้แก่ เบื่อหน่าย โทสา ขมขื่น เจ็บปวด พวกเขาเหล่านั้น ล้วนถูกโลกและสังคมที่เปลี่ยนไปทอดทิ้งจนหมดสิ้น

อันเนื่องจากสัจนิยมของ “โคลอี้ จ้าว” ที่เกี่ยวกับความห่วงใยกลุ่มผู้ใช้ชีวิตที่ชายขอบของสังคม จึงได้เพิ่มเติมสีสัน เพื่อแสวงหาคำจำกัดความเกี่ยวกับสภาพการเร่ร่อนพเนจร เพื่อให้เป็นไอเดียแก่ “ฟรานเซส แม็คคอร์มานด์” นางเอก ได้แสดงอย่างสมจริงสมจัง เช่นความโดดเดี่ยว เศร้าหมอง แม้ใช้ชีวิตในพื้นที่จำกัด แต่ก็ไม่เคยแสดงอาการก้าวร้าวหรือปฏิบัติตนตามอำเภอใจ จึงชนะใจผู้ชม ชนะขนาดน้ำตารวยริน ทั้งนี้ ก็เพราะนางเอกได้ถ่ายทอดอารมณ์ออกมาได้อย่างเป็นธรรมชาติ จนทำให้ตัวละครนี้เข้าไปอยู่ในหัวใจของผู้ชม

จึงสรุปได้ว่า ภาพยนตร์ โนแมดแลนด์ “เขียนบทดี ตีบทแตก”

“โคลอี้ จ้าว” จึงเป็นผู้กำกับยอดเยี่ยม

“โนแมดแลนด์” จึงเป็นภาพยนตร์ยอดเยี่ยมแห่งปี

“ฟรานเซส แมคดอร์มานด์” จึงเป็นนักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยม

ยอดเยี่ยมอย่างสมศักดิ์ศรี

วันที่ 25 เมษายน เป็นวันที่แจกรางวัลออสการ์ พลันที่ “โคลอี้ จ้าว” ได้รับรางวัล เธอได้กล่าวสุนทรพจน์โดยอารัมภบทด้วยคติพจน์เป็นภาษาจีนกลางสำเนียงปักกิ่งนัยว่า “คนแรกเกิดนั้นบริสุทธิ์”

อันเป็นคติพจน์ที่เรียนตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาที่บ้านเกิด

“โคลอี้ จ้าว” ถือว่าคติพจน์ดังกล่าวคือแรงบันดาลใจให้เธอเชื่อในตรรกะ “คนแรกเกิดนั้นบริสุทธิ์” อีกทั้งเป็นแรงผลักดันให้เธอผ่านพ้นความยากลำบาก

เธอกล่าวว่า ถ้าเธอเติบโตขึ้นมาแล้วพบว่าความจริงมิใช่เป็นเช่นนั้น

เธอก็ยังสามารถเจอกับคนที่บริสุทธิ์ในทุกมุมโลก

จากผลงานภาพยนตร์ของ “โคลอี้ จ้าว” ที่เกี่ยวกับความอยู่รอดของกลุ่มคนในชายขอบ อันเป็นที่สนใจของชาวโลกนั้น น่าจะเกิดจากคำยืนยันว่า “อุปนิสัยของคนบริสุทธิ์”

ทั้งนี้ ก็เพราะเกิดจากการศึกษาขั้นมูลฐานของเธอที่ได้รับจากบ้านเกิดคือ “จีนปักกิ่ง”

แต่การที่เธอรำลึกถึงคติพจน์ในวัยเยาว์ อย่างน้อยก็ย่อมแสดงว่าเธอไม่ลืมชาติกำเนิด

ในทางตรงกันข้าม รัฐบาลจีนแทนที่จะแสดงความยินดีกับเธอเกี่ยวกับรางวัลออสการ์ แต่กลับแสดงความหมางเมินต่อสตรีร่างเล็ก คนจีนเลือดจีน

เป็นพฤติกรรมใจแคบของรัฐบาลจีน

แม้เธอเคยวิจารณ์เกี่ยวกับรัฐบาลจีน

แต่ก็อยู่ในขอบเขตของระบอบประชาธิปไตย

การที่รัฐบาลจีนมีพฤติการณ์ที่หมางเมินต่อเธอนั้น อาจจะมองว่าเป็นการปล่อยให้เธอเป็น “หญิงชายขอบในสังคมโลก” แต่หาเป็นเช่นนั้นไม่

วันนี้ของ “โคลอี้ จ้าว” ได้ยืนเด่นอย่างท้าทาย

ท้าทายเพราะ “โนแมดแลนด์” คือผลงานของเธอที่ชนะใจคณะกรรมการนานาชาติและเป็นที่ถูกอกถูกใจของผู้ลงคะแนนในแวดวงภาพยนตร์ถึง 9 พันกว่าคน

เมื่อจีนไม่ยอมรับ ชาวเอเชียยอมรับ ถือเป็นชาวเอเชียคนที่ 2 ที่ได้รับรางวัลออสการ์

เป็นศักดิ์ศรีของชาวเอเชีย

สื่อมวลชนสหรัฐรายงานว่า การจัดงานแจกรางวัลออสการ์ปี 2021 เนื่องจากวิกฤตไวรัสระบาด จึงจำต้องปรับลดพิธีการและสถานที่จัดงาน ดังนั้น จึงมีการเปลี่ยนแปลงสถานที่จากโรงละคร “Dolby Hollywdood” ณ ถนนฮอลลีวู้ด ไปยังศูนย์จอด “รถบ้าน” และสถานที่พักอาศัยฮอลลีวู้ดของคนพเนจร เป็นเหตุให้กลุ่มคนดังกล่าวต้องย้ายถิ่นฐานเป็นการชั่วคราว

สมาชิกสภาลอสแองเจลิส ดูเหมือนกินปูนร้อนท้อง จึงได้ออกมาชี้แจงแก้เกี้ยวว่า โรงละครฮอลลีวู้ดมิได้บังคับให้ “คนไร้บ้าน” หลีกทางให้แก่ “รางวัลออสการ์”

แต่ความจริง เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นสอดคล้องกับเนื้อหาในภาพยนตร์ “โนแมดแลนด์”

ประเด็นที่จะต้องวินิจฉัยคือ “คนพเนจร” นั้น

มีจำนวนเท่าไหร่ที่เกิดจากเจตนาของตน

และมีจำนวนเท่าไหร่ที่เกิดจากเหตุสุดวิสัย

“วอลสตรีท” ได้วิจารณ์เหตุการณ์ดังกล่าวว่า “ฮอลลีวู้ดไม่มีพื้นที่สำหรับกลุ่มคนพเนจร”

Hollywood: No Land for Nomads

เป็นการประชดประเทียดต่อเหตุการณ์จริงอันน่าอับอายขายหน้าที่เกิดขึ้นในฮอลลีวู้ด

อย่างไรก็ตาม บางโอกาสละครสะท้อนถึงความจริง แต่ความจริงส่วนใหญ่ห่างไกลจากภาพยนตร์ทำนองพเนจร กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ภาพยนตร์ทิ้งห่างจากชีวิตแห่งความเป็นจริง

เป็นเรื่องอัศจรรย์ที่สามารถกระทำได้เฉพาะภาพยนตร์เท่านั้น

ดังนั้น จึงไม่แปลกที่ “ยูน ยอจอง” นักแสดงหญิงชาวเกาหลีใต้ผู้ชนะรางวัลสมทบหญิงได้กล่าวบนเวทีออสการ์ด้วยถ้อยคำที่ซาบซึ้งโดนใจว่า

But tonight you are all forgiven !

ศ.ชยานันต์ ศุกลวณิช

เกาะติดทุกสถานการณ์จาก
Line @Matichon ได้ที่นี่

LINE @Matichon

บทความก่อนหน้านี้การ์ตูนรุทธ์ ประจำวันที่ 14 ก.ย. 64
บทความถัดไป‘เพื่อไทย’ ชี้วันนี้ ‘ตู่’ ไปต่อไม่ได้แล้ว ชนะมือในสภา แต่ฝ่าด่านศรัทธา ปชช.กลับมาเป็นนายกฯอีกไม่ไหว