มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีจัดตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ.2557 เป็นแกนกลางประสานความร่วมมือทุกภาคส่วน สรรหาครู ผู้เหมาะสมเพื่อรับพระราชทานรางวัลสมเด็จ เจ้าฟ้ามหาจักรี รางวัลนานาชาติที่มีเกียรติสูงยิ่งเพื่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และเชิดชูเกียรติครูดีเด่นในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานของกลุ่มประเทศอาเซียนและติมอร์เลสเต มี ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธานกรรมการ
ภารกิจหลัก สรรหาครูที่มีคุณสมบัติดีเด่นเป็นที่ประจักษ์ เป็นผู้ทุ่มเทและอุทิศตนเพื่อศิษย์ และมีคุณสมบัติเฉพาะที่แสดงถึงความเป็นครูมืออาชีพ ได้แก่ การเป็นผู้สร้างการเปลี่ยนแปลงแก่ชีวิตของศิษย์และการเป็นผู้มีคุณูปการต่อการศึกษา ดำเนินการสรรหาและจัดพิธีพระราชทานรางวัลครั้งแรกเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม 2558 และสรรหาต่อเนื่องมาทุก 2 ปี ครั้งที่สอง พ.ศ.2560 ครั้งที่สาม พ.ศ.2562 ครั้งที่ 4 พ.ศ.2564 กำลังเริ่มกระบวนการสรรหาครั้งที่ 5 ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม พ.ศ.2565 เพื่อเข้ารับพระราชทานรางวัลเดือนตุลาคม พ.ศ.2566
เมื่อนับแต่ปีที่เริ่มแรกตั้งมูลนิธิถึงการสรรหาและรับพระราชทานรางวัลครั้งที่ 5 ระยะเวลาใกล้ครบหนึ่งทศวรรษ รางวัลอันมีเกียรติและทรงคุณค่ายิ่ง
นอกจากจะเชิญชวนให้องค์กรในกระบวนการสรรหาและบรรดาลูกศิษย์ของครูร่วมนำเสนอชื่อครูผู้มีคุณสมบัติเพื่อรับพระราชทานรางวัลครั้งใหม่แล้ว เป็นห้วงเวลาที่น่าระลึกถึงคุณูปการและทบทวนผลการดำเนินงานที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบันและอนาคตที่เกิดแก่วงการศึกษาไทยและนานาชาติไม่น้อยทีเดียว
ผมเลยถือโอกาสนี้เป็นคนกลางบอกกล่าวคุณครูทุกท่านทั้งที่ยังปฏิบัติงานอยู่และที่วางมือแล้วแต่ใจยังสู้ ตลอดจนผู้ที่อยู่ในแวดวงการศึกษาและสนใจความเป็นไปของการศึกษา ได้ร่วมกันติดตาม เรียนรู้ร่วมกันไปกับงานของมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี
นอกจากผลการดำเนินงานสรรหาครูไทย 1 ท่าน ครูอาเซียนและติมอร์เลสเตอีก 10 ท่าน รวมเป็น 11 ท่าน รับพระราชทานรางวัลมาแล้ว 4 รอบ รวมเป็น 44 ท่าน ปีหน้าครั้งที่ 5 จะมีครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ทั้งสิ้น 55 ท่าน
เฉพาะประเทศไทย นอกจากครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีแล้ว ครูผู้ได้รับการเสนอชื่อเข้าร่วมเพื่อการสรรหาได้รับการยกย่องในลำดับถัดไปอีก 3 รางวัล ได้แก่ รางวัลคุณากร ผู้พร้อมด้วยคุณธรรม คุณลักษณ์ คุณค่าความเป็นครู อุทิศตนพัฒนาชีวิตศิษย์ เจริญสู่ความสำเร็จตลอดมา 2 รางวัล รางวัลครูยิ่งคุณ ผู้เพียรพัฒนาสอนงานศิษย์ เจริญชีวิตด้วยปัญญาและกรุณา สร้างแรงบันดาลใจ เสริมศรัทธาต่อวิชาชีพครูต่อเนื่องยาวนาน 17 รางวัล รางวัลครูขวัญศิษย์ ผู้มีผลงานที่แสดงความรู้ คุณธรรม ความสามารถประจักษ์ชัด สอนศิษย์ด้วยจิตเปี่ยมเมตตา นำทางชีวิตสร้างคุณค่าสู่สังคม 150 รางวัล
สรรหาและรับพระราชทานรางวัลแล้ว 4 ครั้ง ไทยมีครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี 4 ท่าน ครูคุณากร 8 ท่าน ครูยิ่งคุณ 68 ท่าน ครูขวัญศิษย์ 600 ท่าน รวมทั้งสิ้น 680 ท่าน ท่านเหล่านี้เป็นใคร
อยู่ที่ไหน คุณสมบัติและผลงานเป็นอย่างไร ติดตามที่เว็บไซต์มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี
ได้ตามสะดวก
นอกจากการสรรหา คัดเลือก กลั่นกรอง ยกย่องเชิดชู พบครูผู้เหมาะสมจำนวนไม่น้อยแล้ว ผลงานในเชิงคุณภาพสร้างสรรค์แก่ระบบการศึกษาไทยคงดำเนินควบคู่ต่อเนื่องไปโดยบรรดาครูเหล่านั้นเป็นตัวจักรสำคัญ ภายใต้โครงการซึ่งมูลนิธิขับเคลื่อนหลากหลายรูปแบบทั้งในประเทศและระหว่างประเทศ
ที่สำคัญคือการสร้างเครือข่ายครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ซึ่งนับวันขยายความร่วมมือกว้างขวางมากขึ้น
ดังที่ ดร.กฤษณพงศ์ ประธานมูลนิธิย้ำบ่อยครั้ง ภารกิจของมูลนิธิและครูผู้ได้รับรางวัลไม่ควรจบลงแค่ได้รับรางวัลและป่าวประกาศยกย่องให้เป็นครูตัวอย่าง แต่ควรจะเกิดประโยชน์มากกว่านั้น เพราะโลกเปลี่ยนเร็ว ความรู้ ความคิดใหม่ๆ เกิดขึ้นตลอดเวลา ครูควรมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง นำประสบการณ์ความรู้ ความคิดที่มีทั้งหมดมาหลอมรวมเป็นพลังเพื่อการพัฒนาทั้งตัวเองและเพื่อนครู โดยเฉพาะอย่างยิ่งระบบการศึกษาของทุกประเทศให้ได้ประโยชน์มากที่สุด
ด้วยแนวคิดที่ว่าจึงเป็นที่มาของโครงการที่เรียกว่าบริการหลังการขายเกิดขึ้นติดต่อกัน เริ่มจากจัดเวทีประชุมวิชาการระดับนานาชาติ PMCA FORUM ให้ครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีมาถอดบทเรียน สรุปประสบการณ์ แลกเปลี่ยน หลักคิด วิธีปฏิบัติตน ปฏิบัติงาน ถ่ายทอดให้กับครูและ
ผู้สนใจทุกรอบการพระราชทานรางวัล เวที MINI PMCA FORUM ให้ครูโรงเรียนที่สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เคยพระราชทานความช่วยเหลือ ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้กับครูรางวัลสมเด็จ เจ้าฟ้ามหาจักรีทั้งในประเทศและต่างประเทศ
โครงการพัฒนาเครือข่ายครูนักสร้างแรงบันดาลใจในสถาบันฝึกหัดครู มีมหาวิทยาลัยราชภัฏเข้าร่วมแล้ว 3 แห่ง ได้แก่ เทพสตรี ยะลา และเชียงราย โครงการประชุมเชิงปฏิบัติการสำหรับโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลาม นอกจากนี้ ยังมีโครงการอื่นๆ อีกเรื่อยมา
ถามว่าเกือบสิบปีที่ผ่านมา ผลการดำเนินงานของมูลนิธิสร้างความเปลี่ยนแปลงให้แก่ครูและวงการการศึกษาไทยแล้วแค่ไหน
คำตอบไม่ได้อยู่ที่มูลนิธิ แต่อยู่ที่คุณครูทุกท่าน โดยเฉพาะท่านผู้บริหารการศึกษา สถาบันผลิตครู องค์กรผู้ใช้ครู ผู้บริหารสถานศึกษาในระบบ นอกระบบ ตามอัธยาศัย เก็บเกี่ยวแนวคิด ประสบการณ์ องค์ความรู้และนวัตกรรมจากฅบทเรียน ความเสียสละทุ่มเทของครูรางวัลทุกท่าน ไปผลักดันขับเคลื่อนเข้าสู่ระบบการศึกษาจนกลายเป็นภารกิจประจำได้เพียงไร ไม่ใช่แค่งานฝากเฉพาะกิจ วูบวาบ ชั่วครั้งชั่วคราว
สรุปคือ ยังใช้ประโยชน์จากศักยภาพของคุณครูรางวัลทุกคน น้อยไปหน่อยครับ
