การถ่ายโอนสถานศึกษาไปสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นนโยบายของรัฐบาลที่ดำเนินการมาเป็นเวลานานกว่าสิบปีแต่จำนวนโรงเรียนถ่ายโอนยังไม่มาก อบจ.นครราชสีมาเป็นหนึ่งในท้องถิ่นที่รับถ่ายโอนสถานศึกษาจำนวนมากถึง 58 แห่ง ประสบการณ์การจัดการศึกษาของ อบจ.นครราชสีมา จึงได้รับความสนใจอย่างมาก คณะอนุกรรมการถ่ายโอนสถานศึกษาภายใต้คณะกรรมการกระจายอำนาจฯ ได้ไปเยี่ยมชมและศึกษาดูงานจากผู้บริหาร อบจ.และผู้บริหารสถานศึกษา ได้รับความร่วมมือและข้อมูลสนเทศที่เป็นประโยชน์อย่างยิ่ง ในโอกาสนี้ขอนำประสบการณ์ดูงานพร้อมแสดงสถิติงบประมาณ ผู้เรียน ครู มาเล่าสู่กันฟังประกอบกับข้อสังเกตบางประการ
อบจ.นครราชสีมา รับถ่ายโอนโรงเรียนระดับมัธยมศึกษาจำนวน 58 แห่งตั้งแต่ปี 2550 เป็นต้นมา กระจายอยู่ใน 32 อำเภอ มีโรงเรียนหลายขนาดทั้งขนาดใหญ่ ขนาดกลาง และขนาดเล็ก หนึ่งในประเด็นที่สนใจเกี่ยวกับคำถามว่า อบจ.จัดสรรทรัพยากรเพื่อสนับสนุนให้โรงเรียนบริหารจัดการมีคุณภาพตามมาตรฐาน และมีความเจริญก้าวหน้าได้อย่างไร? เกี่ยวข้องกับการจัดสรรทรัพยากรบุคคล งบประมาณ กิจกรรมที่ดำเนินการและการได้รับความร่วมมือกับหน่วยงานอื่นๆ
ตารางที่ 1 สถิติผู้เรียน ครูและงบประมาณของโรงเรียนในสังกัด อบจ.นครราชสีมา
จากสถิติข้างต้นพอสรุปได้ว่า หนึ่ง อบจ.นครราชสีมา สนับสนุนการศึกษาในระดับมัธยมที่มีผู้เรียนเกือบ 3 หมื่นคน บรรจุครูทำหน้าที่สั่งสอนอบรมจำนวน 1,689 คน สอง งบประมาณที่โรงเรียนได้รับ 58 แห่งรวมกัน 298 ล้านบาท ในจำนวนนี้เป็นงบประมาณที่ อบจ.จัดสรรให้ 72 ล้านบาท งบประมาณแผ่นดิน 223 ล้านบาทตามสิทธิของผู้เรียน ส่วนที่เหลือเป็นเงินรายได้เงินบริจาคหรือลักษณะอื่น สาม เงินอุดหนุนที่ อบจ.สนับสนุนคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 24 นับว่าสำคัญไม่น้อยทีเดียว จากการสัมภาษณ์ผู้บริหารสรุปว่าเงินสนับสนุนของ อบจ. ช่วยให้โรงเรียนสามารถจัดหาอินเตอร์เน็ต ยานพาหนะเพื่อการรับส่ง จัดทำโครงการพัฒนาหลักสูตร เปิดโอกาสให้ครูได้ออกไปรับการอบรมความรู้และวิชาการใหม่ๆ เพิ่มเติม สี่ มีความสามารถจัดให้ครูครบสาระวิชาการตามมาตรฐานการศึกษา
รูปกราฟที่ 1 และ 2 แสดงสถิติสถานศึกษา ผู้เรียนและครูในสังกัด อบจ.นครราชสีมา แยกเป็นสองกลุ่มขนาดใหญ่ และขนาดกลาง/เล็กตามลำดับ
เพื่อการบริหารการศึกษาที่ดี โรงเรียนจำเป็นต้องมีงบประมาณเพื่อการพัฒนาโดยเฉพาะ นำไปพัฒนาสิ่งอำนวยความสะดวกภายในโรงเรียนอุปกรณ์การเรียนการสอน หลักสูตร พัฒนาคุณครู อบจ. ได้จัดสรรงบประมาณเพื่อการนี้ 2-5 แสนบาทต่อแห่งเป็นประจำทุกปี อบจ. ยังมีนโยบายสร้างความร่วมมือสถาบันหรือมูลนิธิ (ในประเทศและต่างประเทศ เช่น มูลนิธิขงจื่อเพื่อสนับสนุนครูชาวจีนมาสอนภาษาจีนในโรงเรียนของ อบจ. เพื่อให้คำแนะนำหรือปรับปรุงคุณภาพการจัดการศึกษาอย่างต่อเนื่อง รูปกราฟที่ 3 แสดงงบประมาณเพื่อการพัฒนาของแต่ละสถานศึกษาโดยจำแนกตามขนาดของโรงเรียน
นโยบายในอนาคตของ อบจ. เป็นอย่างไร? เป็นหนึ่งในคำถามที่คณะอนุกรรมการอยากรู้ ได้รับการอธิบายว่า อบจ.นครราชสีมา มีเป้าหมายพัฒนา “โรงเรียนลักษณะพิเศษ” ที่เน้นด้านวิชาการ ด้านภาษา กีฬา-ศิลปะและดนตรี เนื่องจากตระหนักว่าผู้เรียนมีความถนัดและความชอบแตกต่างกัน บางคนต้องการเป็นนักวิทยาศาสตร์และนักวิชาการ จำนวนหนึ่งประสงค์จะพัฒนาทักษะด้านภาษา (จีน, อังกฤษ) ด้านการกีฬา ด้านดนตรีและศิลปะ หมายถึงการจัดการศึกษาที่คำนึงถึงทักษะความชอบและความต้องการของผู้เรียนและผู้ปกครอง ซึ่งการเป็นโรงเรียนในลักษณะพิเศษมีคำนิยามและเกณฑ์ชี้วัดที่จัดทำโดยกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น และสำนักงบประมาณได้จัดสรรเงินอุดหนุนสำหรับโรงเรียนพิเศษ เพื่อสนับสนุนการเรียนรู้ตามความต้องการของผู้เรียน เป็นมิติใหม่ที่น่าติดตามต่อไป
ดิเรก ปัทมสิริวัฒน์
พิชิต รัชตพิบุลภพ
วสุ สุวรรณวิหค
ณัฐพล สร้อยสมุทร
ภาคิน เจริญนนทสิทธิ์
สุธี อารีย์พงศ์
