เพลงพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 มีทั้งหมด 48 เพลง เนื่องจากบทเพลงได้บันทึกเสียงในรูปแบบต่างๆ ที่หลากหลาย ทั้งเพลงขับร้อง เพลงบรรเลง ใช้วงดนตรีที่หลากหลาย และยังมีวงดนตรีที่แตกต่างกันนำไปบรรเลง ส่วนใหญ่วงดนตรีก็จะเลือกบทเพลงที่มีความคุ้นเคยในการบรรเลง
เมื่อปี พ.ศ.2539 โครงการจัดตั้งวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ ได้เริ่มก่อตั้งขึ้นในมหาวิทยาลัยมหิดล และได้รับงบประมาณเพื่อก่อสร้างอาคารเรียนดนตรีของโครงการจัดตั้งวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล จากรัฐบาลเพื่อเป็นเสมือนพระบรมราชานุสาวรีย์ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในวาระที่พระองค์ทรงครองราชย์ครบ 50 ปี เนื่องจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเป็นนักดนตรี ทรงเป็นดุริยกวี ทรงเป็นอัครศิลปิน และยังทรงเป็นพระมหากษัตริย์ที่ยิ่งใหญ่ อาคารเรียนดนตรีวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ได้รับพระราชทานนามว่า “ภูมิพลสังคีต”
โครงการจัดตั้งวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล ได้จัดทำโครงการบันทึกเสียงบทเพลงพระราชนิพนธ์ทั้ง 48 ทำนอง ซึ่งครบถ้วนที่สุดในขณะนั้น โดยมอบให้นายวิจิตร์ จิตรรังสรรค์ และศาสตราจารย์เดนนิส ฟิสเชอร์ (Dennis Fisher) เป็นผู้เรียบเรียงเสียงประสานเพลงสำหรับวงดุริยางค์เครื่องเป่า (Symphonic Band)
ทั้งนี้ เพราะเล็งเห็นว่าในระบบการศึกษาของโรงเรียนไทย มีวงดุริยางค์เครื่องเป่าอยู่เป็นจำนวนมาก ทุกโรงเรียนในระดับมัธยมศึกษา หากมีโน้ตบทเพลงพระราชนิพนธ์สำหรับวงดุริยางค์เครื่องเป่า ก็จะช่วยให้นักเรียนได้ใช้โน้ตเพลงพระราชนิพนธ์สำหรับการฝึกซ้อมดนตรีและบรรเลงประกอบการเรียนการสอนดนตรีได้
ทั้งนี้ ก็เพื่อเผยแพร่พระอัจฉริยภาพทางดนตรีของพระองค์ และเป็นของขวัญสำหรับปวงชนชาวไทย
ความจริงแล้วระบบการศึกษาไทยได้ลงทุนจำนวนมาก ในการสั่งซื้อโน้ตเพลงจากต่างประเทศ เพื่อมาใช้ประกอบการเรียนการสอนดนตรีในชั้นเรียน หากมีบทเพลงไทยที่สามารถใช้ประกอบการเรียนการสอนได้ หรือคนไทยสามารถที่จะพัฒนาสร้างโน้ตเพลงขึ้นมาใช้เองได้ ก็จะสร้างมิติใหม่สำหรับการศึกษาดนตรีในประเทศไทย โดยเริ่มต้นจากบทเพลงพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ในขณะนั้น (พ.ศ.2539) วงดุริยางค์เครื่องเป่าของไทย ยังไม่เข้มแข็งเพียงพอ (ผู้จัดการโครงการ) จึงได้เลือกวงดุริยางค์เครื่องเป่าของมหาวิทยาลัยนอร์ทเท็กซัส (University of North Texas) ใช้บรรเลงบันทึกเสียง ทั้งนี้ ผู้ควบคุมวง ศาสตราจารย์ยูจีน คอร์พอรอน (Eugene Corporon) ซึ่งเป็นผู้ที่มีชื่อเสียงมากและเคยเป็นครูของผู้จัดการโครงการมาก่อน มีความคุ้นเคยและสะดวกที่จะทำงานร่วมกัน โดยได้รับการสนับสนุนโครงการบันทึกเสียงจากธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด (มหาชน)
เมื่อบันทึกเสียงเสร็จแล้ว ผู้บริหารธนาคารกรุงศรีอยุธยาก็ได้ผลิตแผ่นเสียงนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายพร้อมเงินจำนวน 9 ล้านบาท โดยเสด็จพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และได้มอบแผ่นเสียงเป็นของขวัญให้แก่ลูกค้าธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด (มหาชน)
จากผลงานการบันทึกเสียงบทเพลงพระราชนิพนธ์โดยวงดุริยางเครื่องเป่าชุดนี้ วันที่ 17 มีนาคม 2547 ศาสตราจารย์ลี แจ๊กสัน (Lee Jackson) อธิการบดีมหาวิทยาลัยนอร์ทเท็กซัส (University of North Texas) ได้ทูลเกล้าฯ ถวายปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาการประพันธ์เพลงและบรรเลงดนตรีแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ณ พระตำหนักเปี่ยมสุข วังไกลกังวล อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
วันที่ 13 ตุลาคม 2559 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 เสด็จสวรรคต เมื่อเวลา 15.52 น. ที่โรงพยาบาลศิริราช รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พลโท วีรชน สุคนธปฏิภาค) ได้ติดต่อประสานมายังวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล เพื่อขอสำเนาแผ่นซีดีชุดนี้ ซึ่งเป็นชุดที่ได้บันทึกเสียงครบทุกเพลงและได้บันทึกเสียงโดยวงดนตรีชั้นนำของโลก ประเทศสหรัฐอเมริกา เพื่อที่จะนำสำเนามอบให้นายกรัฐมนตรีไปมอบเป็นของที่ระลึกสำหรับแขกบ้านแขกเมือง ซึ่งจะเป็นของขวัญจากนายกรัฐมนตรีของไทย และเป็นความภูมิใจยิ่งของปวงชนชาวไทย
ซีดีชุดนี้ ศูนย์ภูมิรักษ์ธรรมชาติ สมาคมนักเรียนเก่าวชิราวุธวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้นำมาทำซ้ำสำเนาใส่กล่องไม้สวยงามเพื่อเผยแพร่อีกครั้งหนึ่ง (พ.ศ.2548) แต่เนื่องจากผลงานอยู่ในวงแคบที่จำกัด เพราะใช้เพื่อเผยแพร่ในกลุ่มที่จำกัด มาถึงวันนี้ บทเพลงพระราชนิพนธ์ชุดนี้ อาจจะเป็นชุดที่สมบูรณ์ที่สุดชุดหนึ่ง บันทึกเสียงโดยวงดนตรีชั้นนำของโลก มีผู้ควบคุมวงดนตรีที่เก่งมาก มีผู้เรียบเรียงเสียงประสานที่มีชื่อเสียง ทั้งที่เป็นชาวไทยและชาวอเมริกัน
ที่สำคัญมากก็คือโน้ตเพลงสามารถใช้ในการบรรเลงโดยวงดุริยางค์เครื่องเป่า ซึ่งโรงเรียนที่มีวงโยธวาทิตทั้งหลายสามารถที่จะนำโน้ตเพลงไปเผยแพร่ได้ ได้ทั้งการศึกษา ได้ทั้งถ่วงดุลการค้าโดยไม่ต้องไปซื้อโน้ตจากต่างประเทศ และเป็นการเผยแพร่พระเกียรติยศของพระมหากษัตริย์ไทยอีกด้วย
ต่อมา เมื่อวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล มีความเข้มแข็งมากขึ้น จึงได้จัดตั้งวงดนตรีอาชีพขึ้น วงดุริยางค์ฟีลฮาร์โมนิกแห่งประเทศไทย (ทีพีโอ) ทำหน้าที่แสดงผลงานเพลงสำคัญของชาติ บทเพลงคลาสสิกระดับนานาชาติ แสดงผลงานเพลงอื่นๆ ที่เป็นทรัพย์สินของสังคมไทย รวมทั้งการบรรเลงและบันทึกเสียงบทเพลงพระราชนิพนธ์ก็เป็นสมบัติชิ้นสำคัญของชาติ ซึ่งวงดุริยางค์ฟีลฮาร์โมนิกแห่งประเทศไทย (ทีพีโอ) ได้นำมาแสดงทุกวันเฉลิมพระชนมพรรษาของทุกปี ซึ่งจะมีการแสดงบทเพลงพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ต้นปี พ.ศ.2558 บริษัท โกลบอลอินเตอร์คอมมิวนิเคชั่น จำกัด (Global Intercommunication) ได้จัดทำสารคดีสายธารพระราชไมตรี ครั้งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสประเทศต่างๆ ระยะเวลา 50 ปี จำนวน 29 ประเทศ เป็นสารคดีที่อยู่ในช่วงเวลา พ.ศ.2502-2510 โดยมอบให้วงดุริยางค์ฟีลฮาร์โมนิกแห่งประเทศไทย (ทีพีโอ) เป็นผู้บรรเลงบทเพลงพระราชนิพนธ์ประกอบสารคดีสายธารพระราชไมตรี ซึ่งได้นำออกเผยแพร่ผ่านทางสถานีโทรทัศน์ช่อง 9 MCOT HD จำนวน 52 ตอน ตอนละ 20 นาที ตั้งแต่เดือนกันยายน 2559 ตลอดปี พ.ศ.2560
เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 เสด็จสวรรคต เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 2559 เวลา 15.52 น. ทำให้รายการสารคดีสายธารพระราชไมตรีต้องนำออกเผยแพร่ทางโทรทัศน์ก่อนกำหนด เพราะเป็นโอกาสที่ทุกคนจะได้ถวายพระเกียรติยศและเป็นช่วงเวลาที่ร่วมรำลึกถึงพระองค์ท่าน
สำหรับวงดุริยางค์ฟีลฮาร์โมนิกแห่งประเทศไทย (ทีพีโอ) นั้น ได้งดการแสดงประจำเดือนพฤศจิกายน เพื่อแสดงความอาลัยแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ตลอดเวลา 11 ปี (พ.ศ.2548-2558) วงดุริยางค์ฟีลฮาร์โมนิกแห่งประเทศไทย (ทีพีโอ) ได้บรรเลงบทเพลงพระราชนิพนธ์ โดยเฉพาะในวันเฉลิมพระชนมพรรษา และได้บรรเลงถวายต่อหน้าพระพักตร์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2553 ณ หอประชุมราชแพทยาลัย คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ในการแสดงชุด “ศิริราชคอนเสิร์ต เทิดไท้องค์อัครศิลปิน”
สำหรับเพลงพระราชนิพนธ์ประกอบสารคดีสายธารพระราชไมตรี วงดุริยางค์ฟีลฮาร์โมนิกแห่งประเทศไทยจะนำบทเพลงพระราชนิพนธ์มาบรรเลงในวันศุกร์ที่ 2 ธันวาคม 2559 เวลา 19.00 น. และในวันเสาร์ที่ 3 ธันวาคม 2559 เวลา 16.00 น. ที่อาคารมหิดลสิทธาคาร มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา เพื่อเผยแพร่แก่ประชาชนทั่วไปให้สามารถเข้าชมได้ (ฟรี) ติดต่อสำรองที่นั่งได้ที่วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล
สุกรี เจริญสุข
