เมื่อครั้งที่ยังปฏิบัติหน้าที่ในโรงพิมพ์พิฆเณศการพิมพ์ ซอยแพร่งสรรพศาสตร์ ซึ่งเป็นต้นทางของหนังสือพิมพ์มติชนและในเครือทุกวันนี้
ครั้งนั้น พ.ศ.2515 วันเปิดโรงพิมพ์คือวันที่ 15 สิงหาคม
การดำเนินกิจการโรงพิมพ์เป็นดำริของท่านประธานขรรค์ชัย บุนปาน กับคุณพี่สุจิตต์ วงษ์เทศ ด้วยเหตุผลว่า การจะทำหนังสือพิมพ์ซึ่งมีดำริเช่นนั้นอยู่แล้ว ต้องมีโรงพิมพ์ที่เป็นของตัวเอง จะได้ไม่ต้องไปยืมจมูกคนอื่นหายใจ และได้เรียนรู้เรื่องงานการพิมพ์ให้ถ่องแท้ แม้งานหนังสือพิมพ์จะมีมากกว่างานโรงพิมพ์ก็ตาม
ขณะนั้น ท่านประธานกับคุณพี่สุจิตต์ต้องการทำและมีหนังสือพืมพ์ของตัวเอง จึงหาทางและทุนมาเพื่อดำเนินการเป็นฐานในการทำหนังสือพิมพ์
โรงพิมพ์พิฆเณศจึงกำเนิดขึ้นมาด้วยเหตุนี้ (ต่อมาปรับเปลี่ยนเป็นโรงพิมพ์มติชนปากเกร็ด)
ปี 2516 เกิดความเปลี่ยนแปลงทางการเมือง แม้ท่านประธานขรรค์ชัยจะทำงานหนังสือพิมพ์ ณ ขณะนั้น ขณะที่คุณพี่สุจิตต์หลุดวงจรหนังสือพิมพ์มาคุมงานด้านโรงพิมพ์ ผมเข้าไปเป็นลูกมือปฏิบัติหน้าที่ทุกอย่างในโรงพิมพ์
กระทั่งล่วงมาอีกปี พ.ศ.2517 คุณพี่ขรรค์ชัยจึงไปขอประทาน “หัวหนังสือพิมพ์ประชาชาติ” จากท่านพลตรีพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ องค์อุปถัมภกกิจการหนังสือพิมพ์ในประเทศไทย ได้ประทานชื่อหนังสือพิมพ์ประชาชาติรายสัปดาห์ โดยมีจดหมายทรงเขียนด้วยลายพระหัตถ์ประทานมาด้วยว่า
“เมื่อนายขรรค์ชัย บุนปาน มาปรารภกับข้าพเจ้าว่า ใคร่จะออกหนังสือพิมพ์ “ประชาชาติ” รายสัปดาห์ ข้าพเจ้าก็มีความยินดี และอนุโมทนา โดยชี้แจงให้ทราบว่า เมื่อเปลี่ยนแปลงการปกครองมาเป็นระบอบประชาธิปไตย ใน พ.ศ.2475 แล้ว ข้าพเจ้าได้เล็งเห็นความจำเป็นที่จะชี้แจงให้ประชาชนเข้าใจหลักประชาธิปไตย ที่ว่า รัฐบาล เป็นของประชาชน โดยประชาชน และเพื่อประชาชน หรือว่า อำนาจ อธิปไตยมาจากปวงชนชาวไทย จึงได้จัดการออกหนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ ให้ชื่อว่า “ประชาชาติ” โดยมีคำขวัญว่า “บำเพ็ญกรณีย์ ไมตรีจิต วิทยาคม อุดมสันติสุข”
“แม้ในสมัยปัจจุบัน ก็ยังมีความจำเป็นที่จะให้คำชี้แจงในเรื่องหลักประชาธิปไตย หรือจะว่ามีความจำเป็นยิ่งขึ้นเสียอีกก็ได้…”
ปีนั้น หนังสือพิมพ์ประชาชาติรายสัปดาห์จึงออกมาสนองตอบผู้อ่าน และเป็นหนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ที่มีเนื้อหาสาระการเมืองการปกครองที่แสดงถึงความเป็นประชาธิปไตยอย่างยิ่ง
เท้าความเพื่อให้ได้ทราบกันว่า ความเป็นหนังสือพิมพ์มติชนและในเครือมิได้เกิดจากกระบอกไม้ไผ่ แต่มีที่มา ผ่านร้อนผ่านหนาว ผ่านเหตุการณ์มามาก
การเกิดโรงพิมพ์พิฆเณศที่กล่าวถึง มีเรื่องหนึ่งขอเรียนให้ทราบว่า ทุกเช้า คุณพี่สุจิตต์สั่ง “นมถุงจิตรลดา” มาส่งเช้าละ 5 ถุงประมาณนั้น เพื่อให้ใครที่มาทำงานเช้าได้มีนมดื่ม ดื่มมั่งไม่ดื่มมั่ง แล้วแต่ความต้องการของคนทำงาน ตัวเองดื่มบ้าง แม้ไม่ทุกเช้า แต่คุณพี่สุจิตต์น่าจะดื่มทุกเช้า ด้วยเห็นประโยชน์ของการดื่มนม ซึ่งน่าจะติดมาจากการไปเรียนที่อเมริกา
การดื่มนมถุงจากวังสวนจิตรลดา ทำให้พวกเราเรียกชื่อใหม่ว่า “นมในหลวง” ต่อมาพระองค์ท่านผลิตเพิ่มจากนมถุง เป็นนมเม็ด พอดีกับหลายคนมีครอบครัว มีบุตร เช่นตัวเองในอีกหลายปีต่อมา จึงหาซื้อนมเม็ดในหลวงให้ลูกชายลูกสาวได้ “กินเล่น” แต่ “มีประโยชน์จริง” คือพกพาสะดวก กินได้ตลอดเวลา และลูกชอบ
ต่อมา เมื่อนมถุงจิตรลดาไม่ค่อยมีจำหน่าย และหาซื้อยาก หรือเลิกผลิตไปแล้วไม่ทราบ ส่วนนมเม็ดน่าจะยังผลิตและมีจำหน่าย ตัวเองจึงจัดหานมจากเต้า “ไทย-เดนมาร์ค” กับนมหนองโพ ให้ลูกดื่มจนโตด้วย
ความต้องการให้เด็กไทยเจริญเติบโตด้วยการผลิตนมของพระองค์เมื่อครั้งนั้น ทำให้เด็กไทยที่เติบใหญ่ขึ้นมายังดื่มนมถึงทุกวันนี้ ด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณหาที่สุดมิได้
เรืองชัย ทรัพย์นิรันดร์
