พ.ศ.2566 คงเป็นอีกหนึ่งปีที่ชาวบ้าน มนุษย์เงินเดือน ไปจนถึงภาคธุรกิจ ยังต้องใช้คำว่าฝ่าฟันกันต่อ
มองไปข้างหน้าเห็นปัจจัยลบปกคลุมเป็นส่วนใหญ่ เศรษฐกิจโลกถดถอย ราคาพลังงาน ภาวะเงินเฟ้อกระทบต่อการครองชีพ ต้นทุนการผลิต เรื้อรังจากปีที่ผ่านมา
ผสมโรงกับสิ่งที่กำลังจะเกิดใหม่ อัตราดอกเบี้ยขาขึ้นที่อั้นกันไว้ก็จะได้เห็นกันในปีนี้ ค่าไฟฟ้ารอบใหม่กดทับกลุ่มผู้ผลิตปรับเพิ่มขึ้น มีแนวโน้มสูงไปอีก
แม้พอมีมุมด้านบวกในภาคการส่งออกที่ขยายตัวได้ดีในปีก่อน แต่ปีนี้คงต้องลุ้นเพราะเศรษฐกิจโลกไม่สดใส ภาคท่องเที่ยวมีสัญญาณดีจากต่างชาติเดินทางเที่ยวไทย รวมถึงการที่จีนเปิดประเทศแต่ยังอยู่ในอาการค่อยเป็นค่อยไป เชื่อว่าจะยังไม่ฉูดฉาดหวือหวาอย่างที่หลายคนอยากให้เป็น
เราพอรับรู้ถึงปัจจัยไม่พึงปรารถนา แต่ที่สุดแล้วอาจไม่รู้ได้แน่นอนว่า ผลจะออกมาเป็นอย่างไร
เผอิญได้ไปอ่านข้อเขียนของนิธิสาร พงศ์ปิยะไพบูลย์ นักวิชาการส่วนกลยุทธ์นโยบายการเงินของแบงก์ชาติ เสนอกรอบแนวคิดว่าด้วยความรู้–ไม่รู้
ออกเป็น 4 กลุ่ม
1.Known knowns คือ เรื่องที่เรารู้แล้วและประจักษ์แจ่มแจ้ง เช่น พระอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออก
2.Unknown knowns คือ เรื่องที่เราคิดว่ารู้ แต่จริงๆ แล้วอาจไม่รู้ หรือไม่ทราบกลไกการทำงานเบื้องหลัง เช่น ทราบว่าฉีดวัคซีนแล้วป้องกันโรคได้
แต่ไม่ใช่ทุกคนที่รู้ว่าวัคซีนมีกลไกการทำงานอย่างไร
3.Known unknowns คือ เรื่องที่รู้แล้วว่ามีความไม่แน่นอน อาจจะออกหัวหรือก้อยก็ได้ เรียกสิ่งนี้ว่าความเสี่ยง บางอย่างอาจวัดตัวเลขผลกระทบออกได้ แต่บางความเสี่ยงอาจจะไม่แน่นอนสูงมากจนวัดออกมาไม่ได้เลย
4.Unknown unknowns คือความไม่แน่นอนที่เราไม่รู้จัก หรือไม่เคยคิดถึงมาก่อน เช่น โควิด-19 โรคอุบัติใหม่ที่ระบาดไปทั่วโลก นักธุรกิจหรือประชาชนทั่วไปไม่เคยมีใครคิดถึงหรือเตรียมตัวรับมือกับสิ่งนี้ล่วงหน้ามาก่อน
นักวางแผนกลยุทธ์จะให้ความสำคัญกับความไม่แน่นอนประเภท Known unknowns แม้จะคาดเดาผลไม่ได้ แต่อาจวางแผนรับมือโดยทำเป็นฉากทัศน์หลายๆ แบบ เช่น ฉากทัศน์การระบาดของโควิด-19 ในระดับน้อย ปานกลาง และมาก เพื่อเตรียมแผนรับมืออย่างเหมาะสม
ขณะเดียวกันบาง Known unknowns สามารถทำให้เป็น Known knowns ได้ ด้วยอาศัยการทำประกันความเสี่ยง เช่น เมื่อรู้ว่าคงหนีความเจ็บป่วยไปไม่พ้น ไม่รู้ว่าจะป่วยหนักเพียงใด ต้องใช้เงินรักษาแพงแค่ไหน แต่สามารถทำประกันสุขภาพได้ จ่ายเบี้ยประกันทุกปีเป็นจำนวนเงินที่แน่นอน หรือผู้ทำธุรกิจส่งออกนำเข้าย่อมต้องเผชิญกับอัตราแลกเปลี่ยนแตกต่างกันในแต่ละช่วงเวลา สามารถทำประกันความเสี่ยงค่าเงินได้ แม้มีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นส่วนหนึ่ง แต่สามารถล็อกต้นทุนค่าเงินได้แน่นอนล่วงหน้า
สำหรับ Unknown knowns หรือเรื่องที่คิดว่ารู้ แต่จริงๆ แล้วอาจไม่รู้ ก็จะช่วยเตือนใจว่าสิ่งที่รับรู้หรือยึดถือ อาจไม่ใช่ความจริงแท้ตลอดไป จึงควรหมั่นทบทวนและประเมินสถานการณ์อยู่เสมอ พร้อมเปิดรับความคิดเห็นหรือหลักฐานใหม่ๆ จะช่วยให้สามารถพบ Unknown knowns ได้เร็วก่อนปัญหาจะลุกลามจนแก้ไขได้ยาก
สุดท้าย Unknown unknowns เป็นสิ่งที่ไม่สามารถระบุล่วงหน้าได้ สิ่งที่ทำได้คือเตรียมพร้อมเพื่อปรับตัวและสร้างภูมิคุ้มกัน เมื่อป่วยอาการจะเบาและหายได้เร็ว ในแง่ของธุรกิจ การก่อหนี้ในระดับที่เหมาะสม มีสภาพคล่องทางการเงินเพียงพอมีทีมงานที่เข้มแข็ง จะช่วยให้หลายธุรกิจปรับตัวผ่านวิกฤตต่างๆ เช่น ผ่านสถานการณ์โควิดมาได้
กรอบคิดข้างต้นอาจไม่ใช่สูตรสำเร็จ อย่างน้อยก็เป็นแนวทางวางแผนต่อการผ่านพ้นความไม่แน่นอนในปี 2566 นี้ไปได้
สัญญา รัตนสร้อย
