อยุธยามรดกโลก โดยหลักการแล้วอยู่ในความรับผิดชอบของรัฐบาลไทย
อยุธยามีปัญหามรดกโลก จึงไม่ได้มาจากหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเพียงหน่วยงานเดียว แต่มาจากทุกฝ่ายที่รัฐบาลไทยมอบหมายให้รับผิดชอบ
เมื่อวันพฤหัสที่ผ่านมา ผมเขียนภาพรวมโดยไม่ได้จำเพาะเจาะจงลงมติกล่าวโทษหน่วยงานใด แต่แสดงความเห็นตามข่าวที่ รมต.วธ. แถลงต่อสื่อ
ดังจะขอทบทวนข้อความตอนหนึ่ง ต่อไปนี้
อยุธยามรดกโลกมีปัญหาให้แก้ไขไม่รู้จบ ทุกฝ่ายต้องยอมรับความจริงตรงนี้ก่อน แล้วร่วมกัน (ทั้งส่วนกลาง, ส่วนภูมิภาค, ส่วนท้องถิ่น, และภาคพลเมือง ฯลฯ) แสวงหาลู่ทางอย่างรัดกุมและทันการ ถ้าปกปิดซ่อนเร้นปัญหาไว้ใต้พรม อยุธยาก็มีโอกาสเจ๊ง
[มติชนออนไลน์ วันพฤหัสบดีที่ 24 พฤศจิกายน 2559]
ดังนั้น ถ้าจะมีสาธารณชนคนใดคนหนึ่งรำพึงรำพันตัดพ้อหรือต่อว่านานาประการ ไม่ควรกล่าวหาว่าร้ายผู้นั้นให้เสียหายเหมือนที่เคยทำลับหลังเสมอๆ
แต่ถ้ามีสิ่งใดคลาดเคลื่อนก็ควรอธิบายชี้แจงแลกเปลี่ยนแบ่งปันกันได้ด้วยไมตรีอ่อนน้อมถ่อมตัว
คนที่เขียนต่อว่าอยุธยามรดกโลก แสดงว่าเขามีความรักและผูกพันในงานเหล่านั้น ซึ่งหาได้ยากยิ่งในสังคมไทย ผู้รับผิดชอบหรือมีส่วนเกี่ยวข้องควรขอบอกขอบใจคนเขียนต่างหาก ไม่ใช่ขับไล่ไสส่ง
เกียวโต
ไม่เคยไปญี่ปุ่น ผมจึงไม่เคยเห็นด้วยตัวเองว่าเมืองเกียวโตมีหน้าตาท่าทางอย่างไร?
แต่เคยฟังและอ่านจากครูบาอาจารย์จำนวนไม่น้อยทั้งเขียนและบรรยาย ทำให้ผมรู้ ผิวเผินมาก ว่าเกียวโตเป็นเมืองหลวงเก่าของญี่ปุ่น ที่รัฐบาลญี่ปุ่นอนุรักษ์ไว้ได้คลาสสิคอย่างยิ่ง
ล่าสุดอ่านข้อเขียนของ เพ็ญศรี เผ่าเหลืองทอง (ในมติชนสุดสัปดาห์) สนับสนุนรัฐบาลไทยให้อนุรักษ์อยุธยาขึ้นชั้นคลาสสิคเทียบเกียวโต ถ้ามีจัดระเบียบให้ดี แล้วบริหารจัดการเข้มแข็ง
จะยกที่สำคัญๆ มาบอกต่อให้กว้างขวาง ดังนี้
“ราวกับโปรยอัญมณีล้ำค่าร่วงหล่นบนพื้นดิน
การไปเที่ยวอยุธยาคงจะสวยงามและทำให้เรารู้สึกภูมิใจ หากอยุธยามีระเบียบสวยงามสง่างามเหมือนเกียวโต
หากอยุธยาไม่มีร้านรวง ที่ไม่มีระเบียบเกะกะบดบังทัศนียภาพของวัดและวังอันงดงาม
ใครๆ ได้เห็นร่องรอยสิ่งก่อสร้างที่หลงเหลือทั้งวัดทั้งวังนับจำนวนมากมาย ก็ต้องไม่รีรอที่จะลงมติว่าที่นี่สมควรจะเป็นมรดกโลก
แต่บัดนี้สถานะของความเป็นมรดกโลกที่ยูเนสโกยกย่องไว้กำลังคลอนแคลน
ช่างเป็นความอัปยศของคน—-และหน่วยงานที่ดูแลรับผิดชอบที่ไม่ดูแลอัญมณีล้ำค่าให้สมเกียรติ
ทำไมหนอการไปชมอยุธยาจึงมีแต่ความโศกสลดสะท้อนใจ
ทำไมหนอเขาจึงเอาอัญมณีล้ำค่าไปโปรยให้ร่วงหล่นกลางถนนอย่างไม่ไยดี
เสียดายไหมที่คนต่างชาติที่เคยมาชื่นชมจะพากันบ่ายหน้าไปพุกามแทน ส่วนคนไทยก็ไม่อยากมาด้วยว่าความงามเหลืออยู่เพียงครึ่ง ปะปนกับความน่าเกลียดของเกาะอยุธยา
เมื่อพูดถึงเรื่องความรับผิดชอบขึ้นมาก็คงโยนกันไปโยนกันมา
ถ้าเรามาดูเกียวโตเป็นแบบอย่าง เกียวโตเป็นเมืองที่มีการอนุรักษ์ดีที่สุดในญี่ปุ่น ถ้าจะมีเมืองที่อนุรักษ์ได้ง่ายที่สุดในไทยก็คงไม่มีเมืองไหนทำได้สะดวกเท่าอยุธยาอีกแล้ว
เพราะอยุธยาเป็นเกาะที่มีเนื้อที่เด่นชัด ขนาดไม่ใหญ่มาก มีโบราณสถานและวัดวาอารามแน่นขนัด จัดให้ดูชมได้ไม่ยาก
ผู้เขียนไม่มีความรู้เรื่องผังเมือง แต่คิดว่าการจัดผังเมืองคือเรื่องสำคัญของที่นี่ ที่ใดจะเป็นโซนอยู่อาศัย ที่ใดเป็นโซนการค้า ที่ใดเป็นโซนวัฒนธรรม
——-
ทุกอย่างพร้อม ขาดแต่ความมีระเบียบ และการบริหารจัดการ ที่คงไม่ใช่งานง่ายหากคนอยุธยาเองก็รวมตัวกันไม่เข้มแข็งเหมือนคนเมืองน่าน
ทุกอย่างเริ่มที่ภายใน
[มติชนสุดสัปดาห์ คอลัมน์โลกหมุนเร็ว โดย เพ็ญศรี เผ่าเหลืองทอง ฉบับประจำวันที่ 25 พ.ย.-1 ธ.ค. 2559 หน้า 45]
