วันนี้เป็นวันที่ยูเครนกำลังก้าวเข้าสู่ชัยชนะเบ็ดเสร็จในสงครามเหนือรัสเซียแล้ว โดยจะได้ดินแดนที่เสียให้กับรัสเซียกลับคืนทั้งหมดรวมทั้งคาบสมุทรไครเมียที่รัสเซียยึดไปจากยูเครนเมื่อ พ.ศ.2557 ซึ่งน่าจะสำเร็จภายในปีนี้ด้วย เนื่องจากกองทัพทหารรับจ้างที่มีชื่อว่า วากเนอร์ (วากเนอร์เป็นบริษัททหารรับจ้างใหญ่โต ตั้งอยู่กลางนครเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก ซึ่งเป็นมหานครเอกของรัสเซีย รับงานจ้างจากรัฐบาลรัสเซียทำการรบในยูเครนในช่วงที่รัสเซียผนวกรวมไครเมียของยูเครนเข้าเป็นส่วนหนึ่งของรัสเซียใน พ.ศ.2557 และต่อมาก็รับจ้างรัฐบาลรัสเซียไปรบที่ประเทศลิเบีย ประเทศซีเรีย ประเทศซูดาน และประเทศมาลีต่อมาจนปัจจุบัน) จำนวน 25,000 คน ได้ก่อการกบฏโดยถอนกำลังทหารจากทางตอนใต้ของยูเครนเข้ามายึดเมืองรอสตอฟ–ออน–ดอน อันเป็นเมืองใหญ่มีประชากรกว่า 1 ล้านคน และเป็นที่ตั้งของกองบัญชาการทางทหารส่วนหน้าทางตอนใต้ของรัสเซียในการสงครามกับยูเครน พร้อมทั้งเคลื่อนทัพเพื่อมุ่งเข้ายึดกรุงมอสโก เมืองหลวงของรัสเซีย โดยอ้างว่าถูก พล.อ.เซอร์เก ชอยกู รัฐมนตรีกลาโหม และ พล.อ.วาเลรี เกราซีมอฟ ผู้บัญชาการใหญ่เขตสงครามยูเครน หักหลัง ไม่ส่งอาวุธยุทธภัณฑ์ให้กับกองทัพวากเนอร์ แถมยังยิงจรวดสังหารทหารในกองทัพวากเนอร์เสียชีวิตอีกเป็นจำนวนมาก ซึ่งข้อกล่าวหานี้มาจาก นายเยฟเกนี พริโกซิน หัวหน้ากองทหารรับจ้างวากเนอร์ ดังนั้น การก่อการกบฏครั้งนี้เพื่อเรียกร้องให้ปลดผู้รับผิดชอบในการทำสงครามกับยูเครนของรัสเซียทั้ง 2 คนออกจากตำแหน่ง
สำหรับ นายเยฟเกนี พริโกซิน นี้มีอายุ 62 ปี เป็นชาวนครเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก บ้านเกิดเดียวกับประธานาธิบดีปูติน เขาเคยต้องคดีปล้นทรัพย์และทำร้ายร่างกายผู้อื่น ถูกจำคุกในเรือนจำ 9 ปี ในสมัยอดีตยังเป็นสหภาพโซเวียต หลังจากพ้นโทษก็ออกมาทำอาชีพเป็นคนขายฮอตดอกอยู่พักหนึ่งแล้วหันมาทำธุรกิจร้านอาหาร และเปิดร้านอาหารหรูในนครเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก โดยมีประธานาธิบดีปูตินเป็นหนึ่งในลูกค้าคนสำคัญ จากนั้นได้เข้าสู่การเมืองท้องถิ่น นายพริโกซินมีฐานะระดับมหาเศรษฐีที่ร่ำรวยจากสัมปทานภาครัฐต่างๆ จากรัฐบาลรัสเซีย นอกจากนี้ นายพริโกซินเคยถูกรัฐบาลสหรัฐอเมริกาใช้มาตรการลงโทษ (sanctions) ในฐานะที่เขาได้ตั้งกลุ่มเกรียนคีย์บอร์ดเพื่อทำการแทรกแซงการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาเมื่อ พ.ศ.2559
เมื่อเดือนกันยายน พ.ศ.2565 นายพริโกซินได้ตั้งบริษัททหารรับจ้างวากเนอร์ขึ้นอย่างเปิดเผย โดยเปิดสำนักงานใหญ่ที่นครเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก และเริ่มชักชวนผู้ต้องขังจำนวนมากให้มาเป็นทหารรับจ้างไปสู้รบในยูเครนแลกกับการนิรโทษกรรม
กองกำลังนักรบรับจ้างวากเนอร์ของนายพริโกซินสามารถยึดเมืองสำคัญในยูเครนได้หลายเมือง รวมถึงเมืองบักห์มุตที่มีการสู้รบนองเลือดที่สุดและยาวนานที่สุดได้เมื่อปลายเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา
เยฟเกนี พริโกซิน ได้วิจารณ์กระทรวงกลาโหมรัสเซียว่าบริหารจัดการผิดพลาดและโกหก ล่าสุด อ้างเมื่อวันศุกร์ว่ากระทรวงกลาโหมยิงขีปนาวุธถล่มฐานทัพของเขาทำให้ทหารรับจ้างตายไปร่วม 5,000 คน ทำให้เขาต้องก่อการกบฏดังกล่าว ซึ่งประธานาธิบดีปูตินได้ออกแถลงการณ์ทางโทรทัศน์ประกาศว่า นายพริโกซินและเหล่าทหารรับจ้างวากเนอร์ 25,000 นาย เป็นกบฏและต้องได้รับการลงโทษอย่างหนักแน่นอน แต่การเดินทัพของกองทัพวากเนอร์สามารถเคลื่อนทัพได้โดยสะดวก ยึดเมืองหลักที่สำคัญทางการทหารชื่อเมืองโวโรเนซซึ่งอยู่ระหว่างทางได้ และเดินทัพสู่ภูมิภาคลิเปสก์ ซึ่งอยู่ห่างจากมอสโกไปทางใต้ประมาณ 360 กม.แล้ว
แต่ปรากฏว่าในวันที่ 25 มิถุนายน นายพริโกซินได้ประกาศผ่านข้อความเสียงทางเทเลแกรมว่าเขาได้ตกลงใจที่จะระงับการรุกคืบเข้าสู่เมืองหลวงของรัสเซีย ภายหลังการประกาศเคลื่อนพลเพียงไม่ถึง 24 ชั่วโมง และเขาจะลี้ภัยไปอยู่ที่ประเทศเบลารุส โดยมีข้อแลกเปลี่ยนจากแถลงการณ์จาก นายดิมิทรี เปสคอฟ โฆษกประจำทำเนียบประธานาธิบดีรัสเซีย ระบุว่า หมายจับของนายพริโกซินจะถูกถอนออกไป และจะยุติข้อหาทางอาญาต่อนายพริโกซินและกลุ่มทหารรับจ้างทั้งหมด นอกจากนี้ ทหารวากเนอร์คนใดที่ต้องการเซ็นสัญญากับกระทรวงกลาโหมรัสเซียนั้นยังสามารถทำได้ ทั้งๆ ที่ก่อนหน้านี้สำนักงานความมั่นคงแห่งรัฐของรัสเซีย (เอฟเอสบี) ประกาศการสอบสวนทางอาญากับนายพริโกซิน หัวหน้ากองทัพวากเนอร์ ฐานก่อกบฏติดอาวุธ
ทั้งนี้ เป็นผลงานของประธานาธิบดีของประเทศเบลารุส นายอเล็กซานเดอร์ ลูกาเชนโก ผู้เป็นตัวกลางระหว่างนายพริโกซินกับประธานาธิบดีปูติน ได้เจรจาทำข้อตกลงดังกล่าว ประธานาธิบดีลูกาเชนโกกล่าวว่า ปูตินได้ติดต่อมาขอบคุณเขาสำหรับความพยายามในการเจรจายุติความขัดแย้งครั้งนี้
ครับ! เหตุการณ์กบฏของทหารรับจ้างวากเนอร์ครั้งนี้แสดงถึงฐานะที่อ่อนแอของประธานาธิบดีปูตินอย่างแจ้งชัด จะเห็นจากการที่ประชาชนชาวเมืองรอสตอฟ–ออน–ดอนส่วนใหญ่แสดงความนิยมชมชอบนายพริโกซินอย่างเปิดเผย และการเดินทัพของกองทัพทหารรับจ้างวากเนอร์จากเมืองรอสตอฟ–ออน–ดอนทางใต้ไปยังกรุงมอสโกก็เป็นไปอย่างสะดวกรวดเร็ว ซึ่งการปกครองแบบเผด็จการของประธานาธิบดีปูตินอ่อนแอถึงขนาดนี้แล้ว การสงครามในยูเครนก็คงจะเสร็จสิ้นโดยรัสเซียจะต้องเป็นฝ่ายพ่ายแพ้ภายในปีนี้อย่างแน่นอน
โกวิท วงศ์สุรวัฒน์
