ไม่ว่า “เหมา เจ๋อตง” ไม่ว่า“เติ้ง เสี่ยวผิง” ย่อมเคยเห็นต่างกับพรรค ขณะเดียวกัน ย่อมเคยถูกพรรคลงโทษ
ตั้งแต่ระดับ “พักงาน” ตั้งแต่ระดับ “ลดบทบาท”
ก่อนการประชุมที่จุนยี่สถานการณ์ของเหมาก็เป็นเช่นนี้ ในห้วงแห่งการปฏิวัติใหญ่วัฒนธรรมเติ้งก็เป็นเช่นนี้
เหมายอมรับ เติ้งยอมรับ
เมื่อสถานการณ์คลี่คลายเหมาก็ได้รับการฟื้นบทบาท เมื่อสถานการณ์คลี่คลายเติ้งก็ได้รับการฟื้นบทบาท
อะไรคือความหวงแหนเป็นอย่างสูง
ความหวงแหนอย่างยิ่งยวดคือการยังดำรงอยู่ในฐานะแห่ง “สมาชิกภาพ” ของพรรค ไม่ถูกขับออกจากพรรค
นั่นเป็นเรื่องของ “จีน” เป็นเรื่องของ “พรรคคอมมิวนิสต์จีน”
ภายในพรรคคอมมิวนิสต์ “ไทย” มีบุคคลหนึ่งได้รับความสนใจเป็นอย่างสูง โดยเฉพาะจากคนรุ่นใหม่หลังเดือนตุลาคม 2519
นั่นก็คือ “ลุงแดง” หรือ “ลุงชิต”
คนในพื้นที่พัทลุง ตรัง คนในพื้นที่สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช ล้วนรู้จักและมีความเคารพ
เรื่องนี้ เทพศิริ สุขโสภา รู้ดีอย่างที่สุด
ในฐานะ “ลุงแดง” รับรู้ว่าเป็นคนบุกเบิกงานในพื้นที่ตรัง พื้นที่พัทลุง ยิ่งกว่านั้น ยังมีส่วนอย่างสำคัญในพื้นที่นครศรีธรรมราช พื้นที่สุราษฎร์ธานี
มีเรื่องเล่าขานมากมาย กลายเป็น “ตำนาน”
แต่ต่อมา “ลุงแดง” ถูกคำสั่งย้ายให้ออกจากพื้นที่ และเดินทางไปพำนักอยู่ในพื้นที่ภาคเหนือ ปักหลักอยู่ผาจิ ผาช้าง
รำลือว่า “ลุงชิต” ถูก “พรรค”ลงโทษ
ในความเป็นจริง ไม่ว่าเมื่ออยู่ “ภาคใต้” ไม่ว่าเมื่อเดินทางไป “ภาคเหนือ” ล้วนเป็นผลสะเทือน
จากความเห็น “ต่าง”
“ต่าง” ในเรื่องการสร้าง“ฐานที่มั่น”
ถูกลงโทษจากที่เคยเป็นผู้รับผิดชอบงานระดับ “ภาค” ลดลงมาเป็น “สมาชิกพรรค” ธรรมดา
แต่ “ลุงชิต” ก็ยังดำรง “สถานะ”ของตนเหมือนเดิม
แม้กระทั่งในการประชุมสมัชชาพรรคครั้งที่ 4 หลายคนที่ร่วมอยู่ในที่ประชุมก็เห็นการแสดงบทบาทความเห็น “ต่าง”
“ลุงชิต” แพ้ครั้งแล้วครั้งเล่า แต่ไม่เคย “ท้อ”
ยิ่งภาพของ “ลุงชิต” ในยุคหลังสถานการณ์เดือนตุลาคม 2519 ยิ่งเป็นภาพแห่งความฝังใจในการยืนหยัด
เป็นการยืนหยัด การต่อสู้ “ภายใน” อย่างแน่วแน่ มั่นคง
มีแต่พรรคการเมืองที่มีลักษณะมวลชน และมีความต่อเนื่องในการต่อสู้อย่างยาวนานเท่านั้นที่มีบทเรียนในการต่อสู้
ทั้งด้าน “แยกตัว” และด้าน “ยืนหยัด”
อาจเป็นเรื่องแปลกในประเทศที่พรรคการเมืองขาดความต่อเนื่อง อาจเป็นเรื่องแปลกในความผันผวนของการเมืองยุคใหม่
แต่ไม่แปลกหากศึกษาเส้นทางเหมา เส้นทางเติ้ง
