มกราคมเป็นเดือนแรกของปี หนังสือพิมพ์มติชนกำเนิดขึ้นเมื่อวันที่ 9 มกราคม 2521 ผ่านปีที่ 40 มาได้ 5 วัน เมื่อวันขึ้นปีที่ 40 บรรดาผู้ที่เคารพนับถือต่างพากันมาอวยพรและร่วมบริจาคเงินสมทบโครงการ “แบ่งปันความรู้ เชิดชูศาสนา พัฒนาแหล่งน้ำลำคลอง” เป็นโครงการสืบเนื่องจากการบำเพ็ญกรณีย์กับสังคมในหลายด้าน ทั้งด้านพุทธศาสนา ด้านจัดหาทุนซื้อหนังสือเข้าห้องสมุด ทั้งห้องสมุดบรมราชกุมารี ห้องสมุดพร้อมปัญญา และห้องสมุดโรงเรียน
รวมถึงการพัฒนาคูคลอง นับแต่เริ่มต้นที่คลองแสนแสบ วันนี้หลายคลองพัฒนาขึ้นมาก มีทั้งเขื่อนป้องกันการรุกล้ำของชาวบ้าน น้ำในคลองเริ่มใสปราศจากขยะ และสะอาดตาขึ้นมาก
เช่นเดียวกับห้องสมุดที่เต็มไปด้วยหนังสือ ซึ่งวันนี้ยังมีอุปกรณ์เกี่ยวกับระบบอิเล็กทรอนิกส์ให้นักเรียนและประชาชนทั่วไปได้เรียนรู้และใช้เป็นอุปกรณ์การสื่อสารถึงกันรวดเร็วขึ้น
วันนี้ประเทศไทยอยู่ในบรรยากาศปฏิรูปประเทศตามที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) และรัฐบาลประกาศไว้ สมาชิกสภาปฏิรูปประเทศต่างประชุมเสนอความคิดเห็นเพื่อนำไปสู่การปฏิรูปประเทศ 11 ด้าน สืบเนื่องจากสภาปฏิรูปแห่งชาติ เพื่อนำเสนอต่อสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาตินำไปออกเป็นพระราชบัญญัติ เสนอให้รัฐบาลประกาศใช้บังคับเป็นกฎหมายต่อไป
การปฏิรูปประการหนึ่งที่มีการเรียกร้องมาตลอด คือการปฏิรูปสื่อมวลชน
สื่อมวลชน ณ วันนี้มี “สื่อหลัก” คือ “หนังสือพิมพ์” ได้รับการเรียกร้องให้ปฏิรูปมากที่สุด
มีคำถามว่าจะให้หนังสือพิมพ์ปฏิรูปในเรื่องอะไร
คำตอบที่ได้รับคือการนำเสนอข่าวอันเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นทุกเวลานาที
ทุกวันนี้สื่อหลักนำเสนอข้อมูลข่าวสารอันเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นทุกวันในหน้าหนังสือพิมพ์แต่ละฉบับเท่าที่ปรากฏเป็นไปตามเหตุที่เกิดขึ้น ทั้งภาพและข่าว
การนำเสนอภาพและข่าวคือการปฏิรูปตลอดเวลา
สื่อหนังสือพิมพ์มีกฎหมายควบคุมในหลายกรณี ตั้งแต่กฎหมายอาญาเกี่ยวกับการหมิ่นประมาท กฎหมายแพ่งเกี่ยวกับการละเมิดเรียกค่าเสียหาย กฎหมายเกี่ยวกับการเสนอภาพและข่าวเด็ก กฎหมายว่าด้วยความรุนแรงที่เกิดขึ้นในครอบครัว รวมถึงภาพบุคคลอันจะนำไปสู่ความเสื่อมเสียของผู้เป็นข่าวและผู้เกี่ยวข้อง
การนำเสนอภาพและข่าวที่เกิดขึ้นนั้นอยู่ในการควบคุมถึง 3 ชั้น
ชั้นแรกคือ การควบคุมกันเองโดยบรรณาธิการของหนังสือพิมพ์แต่ละฉบับ ก่อนตีพิมพ์และเผยแพร่การตรวจสอบกันเองในส่วนนี้ มีหลักแห่งจรรยาบรรณกำกับ ทั้งจรรยาบรรณของความเป็นนักข่าวนักหนังสือพิมพ์ และจรรยาบรรณของสภาการหนังสือพิมพ์แห่งชาติที่กำหนดกันเอง
ชั้นต่อมาคือ การควบคุมจากสังคม เห็นได้จากทุกครั้งที่หนังสือพิมพ์เสนอข้อมูลข่าวสาร ทั้งภาพและข่าว สังคมโดยเฉพาะผู้ที่ตกเป็นข่าว รวมถึงผู้อ่านทั่วไปต่างเรียกร้องให้หนังสือพิมพ์แก้ไขเพื่อให้เกิดความถูกต้องของข่าวนั้น เมื่อมีการนำเสนอภาพลามก อนาจาร ซึ่งเป็นการประจานบุคคลในภาพ
การควบคุมสุดท้ายคือ การควบคุมโดยกฎหมาย ที่มีกฎหมายควบคุมหลายฉบับ
ดังนั้น การจะปฏิรูปสื่อมวลชนโดยเฉพาะสื่อหลักคือหนังสือพิมพ์ ผู้ที่เสนอการปฏิรูปต้องเข้าใจเสียก่อนว่า หนังสือพิมพ์คือเสรีภาพของประชาชนที่ปฏิรูปตัวเองตลอดเวลา
การปฏิรูปสื่อหนังสือพิมพ์ คือ การนำเสนอข่าวสารและภาพที่เกิดขึ้นโดยไม่บิดเบือน บนความถูกต้องและเป็นธรรม รวมถึงที่สำคัญ คือ เป็นไปตามหลักของจรรยาบรรณทุกประการ
ไม่ใช่ปฏิรูปสื่อด้วยการจัดตั้งสภา ออกกฎหมายบังคับให้ผู้ประกอบอาชีพนี้ต้องลงทะเบียนโดยรัฐที่ทุกรัฐบาลโดยเฉพาะรัฐบาลที่มาจากการยึดอำนาจต้องการ
เพราะการจัดตั้งสภาโดยกฎหมายเป็นการปิดกั้นสิทธิเสรีภาพของประชาชนโดยตรง
เรืองชัย ทรัพย์นิรันดร์
