สันติภาพ : มีจริงหรือไม่…
ชีวิตของคนหรือมนุษย์เราที่เกิดลืมตาขึ้นมาในโลกนี้มีลมหายใจ ทั้งที่มีร่างกาย จิตใจ จิตวิญญาณ สังคม ประเทศชาติที่ตั้งแต่เกิดมา ศึกษาเล่าเรียน มีหน้าที่การงานต้องกระทำรับผิดชอบครอบครัวเพื่อดำรงชีวิตเผ่าพันธุ์สืบตระกูล เชื้อชาติ สัญชาติ ศาสนาของตนเองรวมถึงความสุขของชีวิตในบริบทต่างๆ จนกระทั่งการเข้าสู่การตายดี
วันเวลานี้นับตั้งแต่วันที่ 7 ตุลาคม พ.ศ.2566 กลุ่มติดอาวุธปาเลสไตน์ ส่วนหนึ่งเป็นกลุ่มฮามาส รวมกับกลุ่มอื่นๆ แนวร่วมประชาชนเพื่อการปลดปล่อยปาเลสไตน์ ได้เข้าโจมตีด้วยอาวุธสงครามหนัก เข้าสู่กำแพงกั้นกาซา-อิสราเอล รวมถึงอิสราเอลได้โต้ตอบกลับด้วยความรุนแรง มีการจับตัวประกันทั้งคนไทยและชาวต่างชาติ จนกระทั่งอิสราเอลประกาศให้มีการอพยพประชาชนออกจากฉนวนกาซาทางตอนเหนือรวมทั้งเมืองกาซาด้วย นับวันเวลาที่ผ่านมามีผู้อยู่ในสถานการณ์ต้องได้รับบาดเจ็บล้มตายกันเป็นจำนวนมาก
เราท่านทั้งหลายที่ได้ติดตามข่าวสารทั้งเมืองไทยเราและต่างประเทศ ส่วนหนึ่งต่างก็มีความคิดที่ว่า ความขัดแย้งกันในเรื่องของความคิด ความเชื่อ ความรู้ การเมือง ศาสนา อำนาจ ผลประโยชน์ ของกลุ่มบุคคลในระดับผู้นำประเทศไม่ว่าจะระดับใดก็ตามนำมาซึ่งการใช้ความรุนแรงทั้งระดับจุลภาคไปถึงมหภาคก็คือการใช้กองทัพ อาวุธสงครามเข้าทำลายล้างฝ่ายตรงกันข้ามมีมายาวนานในครั้งอดีตหลายศตวรรษแม้กระทั่งปัจจุบัน คำถาม
หนึ่งก็คือความรักของมนุษย์เราทั้งโลกพึงมีต่อมนุษย์เราด้วยกัน สรรพสัตว์ สภาพแวดล้อมดินฟ้าอากาศ รวมถึงสันติภาพที่ทุกชาติพึงแสวงหาจักมีอยู่จริงในปัจจุบันหรือไม่อย่างไร
สันติภาพ (Peace) หมายถึงความสงบ ความเงียบสงบ สันติ สำรวม เยือกเย็น ปกติสุข เราท่านเราเคยได้ยินเทพธิดาแห่งสันติภาพ นกพิราบนกเขาเป็นสัญลักษณ์แห่งสันติภาพ ในโลกของเรามีทบวงสันติบาล เป็นหน่วยงานหนึ่งของสหประชาชาติ มีหน้าที่ในการดูแลรักษาสันติภาพในบริบทของการช่วยรักษาความสงบ ปกป้องพลเรือน พัฒนาชุมชน เศรษฐกิจ สนับสนุนการสร้างรัฐที่มั่นคงระยะยาว ลดความรุนแรงในพื้นที่ที่มีความขัดแย้งหรือดินแดนที่ไม่สามารถรับมือกับปัญหาต่างๆ ได้ด้วยตนเอง ไม่ให้เกิดความขัดแย้งซ้ำรอยป้องกันการใช้กำลังเข้าแทรกแซงอันจะคุกคามต่อสันติภาพโลก
บทบาทของสหประชาชาติในวันเวลาที่ผ่านมามีทั้งประสบความสำเร็จและมีข้อปรับปรุงแก้ไขในระยะเวลาที่ยาวนาน กฎบัตรหนึ่งในสหประชาชาติหมวด 6 ที่ว่าด้วยการแก้ไขข้อพิพาพด้วยสันติวิธี ในข้อ 33-38 และหมวดที่ 7 ว่าด้วยการดำเนินการเพื่อระงับภัยคุกคามต่อสันติภาพและละเมิดสันติภาพหรือการกระทำในลักษณะรุกราน ข้อ 39-51 ซึ่งถือเป็นมาตรการการใช้กำลังเพื่อให้เกิดสันติภาพ (Peace Enforcement) ผู้เขียนขออนุญาตไม่ลงรายละเอียดดังกล่าว หากท่านผู้อ่านสนใจเข้าไปดูได้ที่ www.mfa.go.th
ภาพหนึ่งที่ถูกนำเสนอในสื่อทั้งเมืองไทยเราและต่างชาติก็คือ ตึกอาคาร บ้าน ชุมชน โรงพยาบาล ถูกทำลายด้วยอาวุธสงครามที่มีประสิทธิภาพที่ใช้การควบคุมด้วยระบบเทคโนโลยีดาวเทียม การทำลายด้วยการตัดน้ำ อาหาร ที่อยู่อาศัย ไฟฟ้า ระบบการสื่อสาร การบาดเจ็บล้มตายของผู้คนจำนวนมากนำมาซึ่งความสลดหดหู่ให้แก่ผู้ที่ได้เห็นภาพ หรือสถานการณ์เช่นนั้น เด็กเล็ก ผู้หญิง คนชรา คนพิการ แม้กระทั่งสัตว์สุนัข แมว สัตว์เลี้ยงต้องได้รับความทุกข์เดือดร้อนจากสิ่งดังกล่าว คำถามหนึ่งก็คือเขาเหล่านั้นได้มีส่วนได้ส่วนร่วมกับภาวะแห่งความเป็นผู้นำประเทศที่มีความขัดแย้งกันโดยประชาชนผู้บริสุทธิ์ต้องรับชะตากรรมดังกล่าวไปด้วยหรือไม่ อย่างไร
หลักสูตรการเรียนการสอนในมหาวิทยาลัยต่างๆ ทั้งในเมืองไทยเราและต่างประเทศก็มีการศึกษาวิจัยมีนักวิชาการที่มีทั้งความรู้ความสามารถอยู่อย่างหลากหลายในหลักสูตรสันติภาพศึกษา หรือคำและความหมายที่ใกล้เคียงกันนี้ที่ศึกษากันในเชิงวิชาการตั้งแต่ระดับพื้นฐานไปถึงระบบนโยบายของกฎหมายประเทศ โลก กฎบัตรแห่งสหประชาชาติ รวมถึงความเชื่อ ความรู้ของท้องถิ่น ชุมชน วัฒนธรรมประเพณี ความเชื่อ ลัทธิ ศาสนาในแต่ละศาสนาก็เพื่อให้ทุกภาคส่วนได้มีวิถีชีวิตความเป็นอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข
การใช้ความรุนแรงด้วยมโนกรรม วจีกรรม กายกรรมทั้งการทำร้ายร่างกาย การฆ่าเป็นสิ่งที่อยู่ในมโนธรรมของความเป็นมนุษย์ส่วนหนึ่งที่ได้รับการยอมรับทั้งศีลธรรม จริยธรรม ศาสนา จากเหตุการณ์ดังกล่าวการรบราฆ่ากันด้วยอาวุธสงครามดูท่าทีว่าจักมิได้ยุติในวันหรือสองวันนี้ ผู้รู้ผู้เชี่ยวชาญในศาสตร์สาขาการเมืองระหว่างประเทศต่างให้ทรรศนะที่ว่า ความขัดแย้งดังกล่าวหากไม่สามารถกระทำให้ยุติได้ก็เป็นความเสียหายต่อมนุษยชาติในระดับภูมิภาค หรือเป็นการเอาชนะกันด้วยทิฐิ ความยิ่งใหญ่กันด้วยกำลังของกองทัพ อาวุธ เทคโนโลยี นำมาซึ่งธุรกิจการค้าขายอาวุธสงครามอย่างเต็มรูปแบบซึ่งแลกด้วยชีวิตของผู้คนทั้งหลาย เราท่านต่างมีท่าทีอย่างไรกับบริบทดังกล่าว
ชีวิตหนึ่งที่เกิดมาลืมตาดูโลกเรานี้ในยุคปัจจุบันมีจำนวนน้อยที่มีลมหายใจจนกระทั่งอายุหนึ่งร้อยปี ตึกอาคารสถานที่ราชการ โรงพยาบาล สิ่งที่เป็นสาธารณะที่ต้องใช้ร่วมกันของพลเมืองต้องใช้งบประมาณ กำลังคน วันเวลาในการสร้างเหล่านั้นมาอย่างยาวนานบางสถานที่ต้องใช้วันเวลาในการสร้างด้วยสติปัญญากำลังของคนหลายช่วงอายุคน สงครามการทำลายล้างกันเพียงใช้เวลาไม่นานนัก ภาพที่เราท่านพบเห็นก็คือสภาพของการพังทลาย ผู้คนส่วนหนึ่งต้องเข้าไปรื้อหาทรัพย์สินของตนที่ถูกทำลายนำมาซึ่งคำถามที่ว่า สันติภาพมีอยู่จริงในโลกของเราหรือเป็นเพียงคำสมมุติบัญญัติมาใช้เพียงชั่วขณะหนึ่งเท่านั้น
ผู้นำหลักของศาสนาต่างๆ ในโลกนี้ที่เป็นผู้รู้ ผู้ที่เป็นศูนย์กลางแห่งความเชื่อศรัทธาทั้งในศาสนาพุทธ คริสต์ อิสลาม ฮินดู หรือศาสนาอื่นๆ อีกมากมาย วันเวลานี้ท่านทั้งหลายต่างมีองค์ความรู้ในหลักการของศาสนาของตน ต่างต้องใช้โอกาสแสดงทรรศนะความคิดเห็นที่เป็นประโยชน์ต่อชาวโลกเพื่อจักให้เกิดความสุข สันติภาพในหลักการของศาสนา ฤาว่าศาสนาเดียวกันก็มีความเห็นต่างกันด้วยการตีความทั้งคำสอน พระผู้เป็นเจ้า ศาสดา คัมภีร์ที่มีความแตกต่างกัน คำถามหนึ่งสำหรับคนรุ่นใหม่ก็มีคำถามที่ว่า ศาสนายังมีความจำเป็นกับชีวิตของเขาเหล่านั้นหรือไม่…
คำสอนหนึ่งของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตโต) ที่ได้กล่าวถึงสันติภาพที่ว่า ไม่ใช่เป็นคำที่ท่องว่าเวรไม่ระงับด้วยการจองเวร แต่ต้องไปให้ถึงขั้นว่า ทำอย่างไรจะไม่ต้องจองเวรซึ่งมีอยู่ 3 แบบคือ (1) คนก่อเวรเขาทำรุนแรงได้ผล จนกระทั่งสูญสิ้นชาติพันธุ์หายไปหมดเลย จึงไม่มีโอกาสมาจองเวร (2) เมื่อถูกเขาก่อเวรแล้ว คนที่ถูกกระทำมีความสามารถที่จะทำให้การก่อเวรของผู้ทำร้ายนั้นไม่สัมฤทธิผล สงบไป หรือสยบได้เลิกหายต่อกัน เพราะเขาบอกอย่างนี้เรียกว่าชนะได้ด้วยธรรม โดยไม่ต้องทำร้ายเขา (3) ทำอย่างไรในระยะยาว เราจะสามารถทำที่จะไม่ให้มีการก่อเวรขึ้นมาอีกเลย แบบนี้ถือว่าเก่งที่สุด ทำให้โลกเราไม่มีการก่อเวรกันถือว่า เข้าสู่สันติภาพที่สุด
การเสียชีวิตของแรงงานไทยเราที่ไปอยู่ในประเทศดังกล่าว เพื่อต้องการหาเงินสร้างชีวิตบ้านครอบครัวในที่สุดของชีวิตก็คือการนำร่างที่ไร้ลมหายใจนำกลับคืนสู่บ้านเกิดในจังหวัดต่างๆ ของตนเอง ความโศกเศร้าเสียใจต่อการสูญเสียบุตรหลานอันเป็นที่รักประมาณมิได้ การตายและความสูญเสียของผู้คนที่เขาต้องอยู่ในประเทศดังกล่าวที่ต้องเผชิญอยู่ทุกวันเวลานาทีในวันนี้ องค์กรใด ใครที่จักมีความสามารถพิเศษเพื่อจะยุติความรุนแรงในทุกรูปแบบได้หรือไม่อย่างไร
เฉลิมพล พลมุข
