ยานลงจอดอัจฉริยะเพื่อสำรวจดวงจันทร์ (Smart Lander for Investigating Moon-SLIM) ขององค์การการบินและสำรวจอวกาศแห่งญี่ปุ่น (Japan Aerospace Exploration Agency-JAXA) หรือ “แจ็กซา” ประสบความสำเร็จในการร่อนลงจอดบนพื้นผิวดวงจันทร์เมื่อ 20 มกราคมที่ผ่านมาแล้วก็เงียบหาย ขาดการติดต่อไป
ทางแจ็กซาระบุเบื้องต้นว่า แผงโซลาร์เซลล์ที่ติดตั้งไว้ ไม่ได้ผลิตพลังงานให้กับตัวยาน ทำให้จำเป็นต้องใช้พลังงานเท่าที่มีอยู่ในการส่งข้อมูลที่ได้กลับมายังโลกให้มากที่สุด ก่อนที่ทุกอย่างจะหยุดไปส่วนสาเหตุที่ทำไมโซลาร์เซลล์ไม่ทำงานอย่างที่คาดกันนั้น ยังไม่รู้
เมื่อวันที่ 25 มกราคมที่ผ่านมา ทางแจ็กซาเผยแพร่ภาพที่ได้จาก “สลิม” ออกมาเป็นครั้งแรก ซึ่งเป็นการเปิดเผยถึงสาเหตุที่แหล่งพลังงานของยานไม่ทำงานออกมาด้วยในตัว นั่นคือเป็นเพราะสลิมลงจอดได้อย่างนิ่มนวลก็จริง แต่ผิดพลาดตรงที่หัวทิ่มเอาเท้าชี้ฟ้า
ไม่ได้แตกออกเป็นเสี่ยงๆ แต่ก็ไม่สามารถทำงานได้ครบถ้วนอย่างที่คาดหวังกัน
เพราะเมื่อลงจอดแบบกลับหัวเป็นหางอย่างนั้นแผงโซลาร์เซลล์ที่ควรจะหันให้กับทิศตะวันออก เพื่อรับแสงแดด จึงหันไปทางทิศตะวันตกที่ไม่มีแดดแทน ทำให้ผลิตพลังงานไม่ได้นั่นเอง
สภาพของสลิมบนพื้นผิวดวงจันทร์ เป็นหลักฐานได้เป็นอย่างดีว่า ถึงแม้มนุษย์จะพยายามพัฒนาเทคโนโลยีมาอย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่ยานอวกาศลำแรกของมนุษย์ลงจอดเป็นผลสำเร็จเมื่อ 60 ปีก่อนแต่การนำยานอวกาศลงจอดบนดวงจันทร์นั้นยากเย็นอย่างยิ่ง
โมริ โอซามุ นักวิทยาศาสตร์ญี่ปุ่นจากกรมวิทยาศาสตร์อวกาศระหว่างสถาบัน (Dept. of Interdisciplinary Space Science) ถึงได้ภาคภูมิใจและถือว่า “สลิม” ประสบความสำเร็จไม่น้อยเลย เมื่อคำนึงถึงว่า นี่เป็นความพยายามลงจอดเป็นครั้งแรกของญี่ปุ่นและการลงจอดโดยรวมทั้งหมดมีสัดส่วนในการประสบผลสำเร็จเพียง 40 เปอร์เซ็นต์เท่านั้นเอง
สลิมประสบความสำเร็จอย่างน้อยใน 2 แง่มุมหนึ่งคือ มันลงจอดได้อย่างนิ่มนวล ไม่ใช่การชนกระแทก ซึ่งสามารถทำให้ตัวยานแตกเสียหาย กลายเป็นซากชิ้นส่วนได้
อีกหนึ่งซึ่งสำคัญยิ่งกว่าก็คือ มันสามารถพิสูจน์ได้ว่า เทคโนโลยี “การลงจอดอย่างแม่นยำ” (pinpoint landing) ของสลิมมีประสิทธิภาพสูง
“ความแม่นยำ” ที่ว่านี้ ก็คือความสามารถในการลงจอดภายในรัศมีไม่ถึง 100 เมตรจากจุดลงจอดที่กำหนดไว้ ที่ผ่านมา การลงจอดโดยทั่วๆ ไปถือว่ามีประสิทธิภาพแล้วถ้าหากอยู่ในรัศมีไม่เกิน 10 กิโลเมตร วัดจากจุดลงจอดที่กำหนดไว้ ที่เรียกกันว่า “เขตลงจอด” (landing zones)
ที่น่าอัศจรรย์ก็คือ เมื่อคำนวณจากข้อมูลที่ส่งกลับมาแล้ว ทีมนักวิทยาศาสตร์จากหอควบคุมภาคพื้นดินของญี่ปุ่น เปิดเผยว่า เป็นไปได้ที่การลงจอดของสลิม อาจอยู่ห่างจากจุดลงจอดที่กำหนดไว้เดิมเพียง 3-4 เมตรเท่านั้น หรือถ้าจะเจาะจงให้มากขึ้นไปอีกก็คือ อยู่ในรัศมีไม่เกิน 10 เมตรอย่างแน่นอน เรียกได้ว่า เป็นการลงจอดที่แม่นยำสุดๆ เท่าที่เคยปรากฏมาในประวัติศาสตร์อวกาศ
คำถามถัดมาก็คือ แล้วใครเป็นคนถ่ายภาพสลิมเอาหัวทิ่มฝุ่นบนผิวดวงจันทร์เอาไว้ ส่งกลับมาให้เราดูกัน?
คำตอบก็คือ เจ้ายานสำรวจขนาดเล็ก ที่สลิมปล่อยออกไปจากตัวเองก่อนหน้าที่จะลงจอดไม่ช้าไม่นานนั่นแหละ ยานสำรวจจิ๋วที่ว่านี้มี 2 ลำด้วยกัน ขนาดพอๆ กับลูกเบสบอล หนักราว 2 กิโลกรัม หนึ่งในจำนวนนั้นมีหน้าที่ถ่ายภาพการลงจอดโดยเฉพาะ
ผู้ผลิตยานจิ๋วที่ว่านี้คือบริษัท ทาการะ ทอมมี (Takara Tomy) ผู้ผลิตของเล่นเด็กที่รู้จักกันไปทั่วโลกของเล่นดังชิ้นล่าสุดคือ เจ้าหุ่นทรานส์ฟอร์เมอร์ นั่นเองครับ
หุ่นจิ๋วทรงกลมนี้ เมื่อถูกปล่อยออกไปขณะที่สลิมอยู่เหนือพื้นผิวดวงจันทร์ไม่มากนัก ตัวยานทรงกลมจะแยกออกห่างจากกันเป็นสองซีก เผยให้เห็นกล้องถ่ายภาพ 2 ตัวในแต่ละซีก ตัวหนึ่งจับภาพด้านหน้า กล้อง อีกตัวจับภาพด้านหลัง ส่วนทรงกลมก็จะกลายเป็นล้อขับเคลื่อนต่อไป
ตอนนี้ สลิมเหมือนตกอยู่ในสภาพ “หลับ” ทางแจ็กซายังคงฝากความหวังว่ามันอาจตื่นขึ้นมาได้สักวันหนึ่งข้างหน้า เมื่อถึงคราว “อาทิตย์ตก” บนดวงจันทร์
โดยคาดว่าแผงโซลาร์เซลล์ที่ตอนนี้หันไปทางตะวันตกอาจจับแสงสายัณห์ได้บ้างแล้วแปลงเป็นพลังปลุกให้สลิมตื่นขึ้นได้
แต่ถ้าเลย 1 กุมภาพันธ์ไปแล้ว ทุกอย่างคงดับสนิท เนื่องจากถึงตอนนั้นก็จะเป็นเวลากลางคืนบนดวงจันทร์แล้ว อุณหภูมิจะลดลงสู่จุดเยือกแข็งและต่ำกว่า ซึ่งสลิมไม่ได้ถูกออกแบบและสร้างมาให้ทนทานกับสภาพเช่นนี้ได้
ถึงตอนนั้นคงจบสิ้นกันจริงๆ แน่นอน
