ผู้คนจำนวนไม่น้อยที่สงสัยว่า ทำไมสื่อมวลชนจึงเรียกร้อง “สิทธิเสรีภาพ” กันนักหนา ทั้งยังเห็นว่าทุกวันนี้ประเทศไทยมีสิทธิ เสรีภาพ ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าประเทศอื่นใด ทั้งในอาเซียนและในโลก
อันที่จริง สิทธิ เสรีภาพ มีพื้นฐานมาจากชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนในประเทศนั้น รากฐานที่สำคัญของสิทธิ เสรีภาพมาจากความเป็นธรรมในสังคม
การอยู่ร่วมกันของมนุษย์ ประการสำคัญคือการมีชีวิตความเป็นอยู่ที่เท่าเทียมกันในทุกด้านทุกทาง
การอยู่ร่วมกันในสังคม มีครอบครัวเป็นเบื้องต้น มีชุมชนเป็นประการต่อมา มีสังคมและประเทศชาติในที่สุด ทุกคนต้องอยู่ในกฎกติกาเดียวกัน
ขณะที่การอยู่ในครอบครัว มีบิดามารดาและบุตร หากครอบครัวนั้นเลี้ยงดูบุตรแต่ละคนอย่างเท่าเทียมกัน แม้พฤติกรรมของแต่ละคนผิดแผกแตกต่างกัน ซึ่งไม่ได้หมายความว่าจะปฏิบัติกับบุตรไม่เท่าเทียมกัน
หากสภาพความเป็นจริงตามวิสัยปุถุชนของมนุษย์ การมีความรักกับบุตรแต่ละคนซึ่งมีเกินกว่าหนึ่งคนขึ้นไปอาจแตกต่างไปบ้าง ไม่ใช่ปัญหาหรืออุปสรรคสำคัญต่อสิทธิเสรีภาพและความเป็นธรรมที่จะเกิดกับสังคม นับแต่มนุษย์อยู่รวมกัน เรื่องที่มนุษย์เรียกร้องคือความเป็นธรรมของบุคคล หากบุคคลใดไม่ได้รับความเป็นธรรม จะต่อสู้ดิ้นรนกระทั่งความเป็นธรรมเกิดขึ้น นั่นคือสิ่งที่จะได้รับต้องเท่าเทียมกับผู้อื่น ซึ่งไม่ได้หมายความว่าต้องได้รับ “เท่ากัน”
มนุษย์เริ่มเรียกร้องความเป็นธรรมผ่านสิทธิเสรีภาพมานานน่าจะเกินกว่าสองสามร้อยปี จากการเรียกร้อง จากการชุมนุม จากการป่าวประกาศ จากการพูด การเขียน ต่อมาคือการเขียนในหน้าหนังสือหลายรูปแบบ เช่น นวนิยาย บทประพันธ์ และหน้าหนังสือพิมพ์ในที่สุด
หนังสือพิมพ์จึงเป็นสัญลักษณ์ที่มนุษย์เรียกร้องความเป็นธรรมผ่านการมีสิทธิเสรีภาพ เพราะหากมนุษย์ไม่มีสิทธิเสรีภาพการเรียกร้องความเป็นธรรมจะไม่เกิดขึ้น และความไม่เป็นธรรมจะเกิดขึ้นเช่นเดียวกัน
ขณะที่การเรียกร้องความเป็นธรรมของมนุษย์คนหนึ่ง การเรียกร้องนั้นอาจไปกระทบความเป็นธรรมของอีกคนหนี่งได้ ดังนั้น จึงเกิดการจำกัดสิทธิการเรียกร้องไม่ให้กระทบสิทธิของอีกคนหนึ่ง ขณะเดียวกัน การจำกัดสิทธินั้นต้องไม่เป็นการกีดขวางสิทธิของผู้เรียกร้องเช่นกัน
ดังนั้น สิทธิเสรีภาพเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมจึงต้องมีกติกากำกับ
กติกานั้นคือกฎหมายที่ต้องใช้บังคับกับทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน เป็นมาตรฐานเดียวกัน อาจมีการลดหย่อนผ่อนปรนได้ตามกติกาที่กำหนด
กรณีครูจอมทรัพย์ แสนเมืองโคตร ตกเป็นจำเลยในคดีขับรถชนคนเสียชีวิต กระทั่งศาลฎีกาพิพากษาจำคุก เพิ่งพ้นโทษจากการอภัยโทษหลังถูกจำคุก 1 ปี 6 เดือน และเรียกร้องความเป็นธรรมว่าไม่ได้เป็นผู้กระทำความผิด เป็นอีกกรณีหนึ่งที่มีผู้นำเสนอผ่านสื่อออนไลน์และสื่อมวลชน คือหนังสือพิมพ์นำมาเสนอในทุกแง่มุมเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมตามที่ครูจอมทรัพย์เรียกร้อง เป็นสิทธิเสรีภาพเบื้องต้นของสื่อมวลชน
หากสื่อมวลชน โดยเฉพาะหนังสือพิมพ์ถูกจำกัดสิทธิเสรีภาพ ซึ่งหมายความว่าประชาชนย่อมถูกจำกัดไปด้วย ผู้ที่ไม่ได้รับความเป็นธรรมจะไปเรียกร้องความเป็นธรรมนั้นจากใคร
เรื่องของความเป็นธรรม ย่อมมีผู้รักษาหรือป้องกันไม่ให้เกิดความไม่เป็นธรรม คือพนักงานสอบสวน อัยการ และผู้พิพากษา มีกติกาคือกฎหมายเป็นแนวทางให้ปฏิบัติ ส่วนสื่อมวลชนคือผู้ที่นำข้อมูลข่าวสารนั้นออกมาเผยแพร่
กรณีมีผู้ไม่ได้รับความเป็นธรรม หรือคิดว่าไม่ได้รับความเป็นธรรม ซึ่งมาจากพื้นฐานของระบบยุติธรรม ตั้งแต่พนักงานสอบสวน พนักงานอัยการ เป็นเหตุให้ศาลสูงสุดพิพากษาลงโทษไปแล้ว สื่อมวลชนย่อมนำเสนอเพื่อร่วมกันเรียกร้องให้เกิดความเป็นธรรมขึ้นกับทุกฝ่ายบนพื้นฐานของสิทธิเสรีภาพเท่าที่มีอยู่
สิทธิเสรีภาพจึงมีความสำคัญและจำเป็นเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมขึ้นกับทุกฝ่ายทุกคนอย่างแท้จริง
เรืองชัย ทรัพย์นิรันดร์
