“รัฐเผด็จการทหารของไทยทุกสมัย ไม่เคยเข้มแข็งเท่ารัฐประชาธิปไตยในอเมริกาเหนือ หรือรัฐในยุโรปตะวันตก”
ข้อความโดยสรุปที่ยกมานี้ นิธิ เอียวศรีวงศ์ อ้างถึงนักปราชญ์ระดับนานาชาติบอกไว้ ได้แก่ S. P. Huntington เสนอว่าเงื่อนไขที่สำคัญยิ่งกว่าระบอบปกครอง คือ (สิ่งที่ขอเรียกว่า) รัฐเข้มแข็ง ซึ่งสามารถอำนวยระเบียบ กฎเกณฑ์ที่เป็นธรรม และบังคับใช้กฎหมายและนโยบายได้อย่างมีประสิทธิผล นี่ต่างหากที่จะทำให้เกิดการพัฒนาที่แท้จริงได้
นิธิ บอกต่อไปว่า แต่ไม่จำเป็นว่ารัฐเข้มแข็งต้องเกิดภายใต้ระบอบเผด็จการเท่านั้นอย่างที่นักคิดฝ่ายทหารของไทยชอบย้ำ รัฐเผด็จการทหารของไทยในทุกสมัย ไม่เคยเข้มแข็งเท่ารัฐในอเมริกาเหนือหรือรัฐในยุโรปตะวันตก ซึ่งล้วนเป็นรัฐประชาธิปไตย
เพราะ (รัฐเผด็จการทหารของไทย) บังคับใช้กฎหมายได้ไม่ทั่วถึง และบังคับใช้นโยบายของตนอย่างวิ่นๆ แหว่งๆ อำนวยให้เกิดระเบียบไม่ได้รักษากฎเกณฑ์อย่างเป็นธรรมก็ไม่ได้
(“ปากท้องภายใต้เผด็จการ” โดย นิธิ เอียวศรีวงศ์ ในมติชน ฉบับวันจันทร์ที่ 17 ตุลาคม 2559 หน้า 16)
ผมทำสำเนาบทความนี้ไว้ตั้งแต่ปีก่อน ถึงตอนนี้เห็นว่าเข้ากันได้กับบรรยากาศที่รัฐข้าราชการกร่างแต่โกง แล้วเก่งโยนบาปใส่นักการเมือง, ถนัดทางปากว่าตาขยิบ อวดปราบคอร์รัปชั่นเป็นแค่ข้ออ้างทำรัฐประหาร, ช่วยคนจนแบบสังคมสงเคราะห์แค่ให้เลิกบ่นทั้งๆ คนควรได้ตามสิทธิ์ของประชาชน แต่ทูนหัวอภิสิทธิ์ล้นเกินให้ข้าราชการเหนือประชาชน, ฟูมฟายวัฒนธรรมอดีต ไร้อนาคตเพื่อแก้ไขปัจจุบัน ฯลฯ
