หน้าแรก คอลัมนิสต์ ระหว่างรอรัฐธ...

ระหว่างรอรัฐธรรมนูญ : คอลัมน์ โลกสองวัย

17.02.17 | 16:44 น.
ร้านของมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมืองในงานฉลองรัฐธรรมนูญประจำปี พ.ศ.2481 (ภาพจากหอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์)

ระหว่างรอร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช…. ที่นายวิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี แจ้งถึงความคืบหน้าการแก้ไขเพิ่มเติมว่า ร่างรัฐธรรมนูญฉบับประชามติการดำเนินงานในชั้นคณะกรรมการกฤษฎีกาชุดพิเศษเพื่อพิจารณาแก้ไขร่างรัฐธรรมนูญฉบับประชามติใกล้เสร็จแล้ว

“เหลือเพียงการขัดเกลาถ้อยคำให้รัดกุมชัดเจน และได้ประสานกับสำนักอาลักษณ์และเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้เตรียมการไว้ เมื่อเสร็จจะส่งไปให้ ยังมีเวลาถึงวันที่ 18 กุมภาพันธ์” นายวิษณุให้ความเห็น และว่า จะเสร็จก่อนวันที่ 18 กุมภาพันธ์หรือไม่ ไม่สามารถตอบได้

นายวิษณุยืนยันว่าทันตามกรอบเวลาแน่นอน และจะมีการเปิดเผยร่างก่อนนำขึ้นทูลเกล้าฯ หรือไม่ ไม่ขอลงรายละเอียดในเนื้อหาว่าแก้ตรงไหนบ้าง แต่ยืนยันว่าไม่มีอะไรเกี่ยวข้องกับเรื่องการเมือง

เรื่องของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย เริ่มมาตั้งแต่พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช 2475 ประกาศใช้เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน 2475

ต่อมา พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปกเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการดำรัสเหนือเกล้าฯ สั่งว่า

Advertisement

โดยที่คณะราษฎรได้ขอร้องให้อยู่ใต้ธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยาม เพื่อบ้านเมืองจะได้เจริญขึ้น และโดยที่ได้ทรงยอมตามคำขอร้องของคณะราษฎร จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยมาตราต่อไปนี้…จากนั้นเป็นหมวด 1 มาตรา 1 ถึงหมวดที่ 5 มาตรา 39

ต่อมาจึงพระราชทานรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม ประกาศใช้เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2475 เป็นฉบับถาวร และกำหนดให้วันที่ 10 ธันวาคม เป็นวันรัฐธรรมนูญ

นิตยสารศิลปวัฒนธรรม ฉบับที่ 3 มกราคม 2560 มีเรื่อง “งานฉลองรัฐธรรมนูญ : มหกรรมแห่งชาติของคณะราษฎร” โดย ดร.ภูริ ฟูวงศ์เจริญ อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ค้นคว้ามาเขียนให้ได้อ่านเรื่องเกี่ยวกับวันฉลองรัฐธรรมนูญ และความรู้เรื่องรัฐธรรมนูญกับบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงการปกครองไว้อย่างละเอียด

เรื่องวันงานฉลองรัฐธรรมนูญเริ่มเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน 2475 รัฐบาลภายใต้การนำของพระยามโนปกรณ์นิติธาดา จัดตั้งกรรมาธิการจัดงานฉลองในการพระราชทานรัฐธรรมนูญ จากนโยบายว่า

“นอกจากมีการมหรสพ ควรมีการแสดงทางวิทยาศาสตร์อาชีพ และทางเศรษฐกิจด้วย เท่าที่สามารถจะทำได้ และให้มีการ Parade นักเรียนชายหญิง ลูกเสือ ทั้งนี้ ทั้งในกรุงเทพฯ และหัวเมืองโดยทั่วกัน”

การจัดงานครั้งแรก ระหว่างวันที่ 10-12 ธันวาคม 2475 แม้มีเวลาไม่ถึง 3 สัปดาห์ กรรมาธิการยังประสบผลสำเร็จในการผลักดันให้เกิดงานฉลองรัฐธรรมนูญขึ้นทั่วทุกจังหวัด

งานนี้เริ่มจากพิธีการที่เน้นเทิดทูนพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ก่อนมีกิจกรรมรื่นเริงนานาชนิดต่อเนื่องถึงเย็นวันที่ 12 ธันวาคม อาทิ การแข่งขันกีฬา การแสดงมหรสพ การเลี้ยงอาหาร การฉายภาพยนตร์ การจุดดอกไม้เพลิง เป็นต้น

เดิมคณะรัฐมนตรีตกลงให้เพิ่มวันหยุดราชการที่เกี่ยวกับกฎหมายสูงสุด 2 วัน คือ ประกาศให้วันที่ 10 ธันวาคม เป็น “วันที่ระลึกพระราชทานรัฐธรรมนูญฉบับถาวร” และให้วันที่ 27 มิถุนายน เป็น “วันที่ระลึกพระราชทานรัฐธรรมนูญชั่วคราว”

เรื่องงานวันฉลองรัฐธรรมนูญ มีการประกวดนางสาวสยาม ปรับเปลี่ยนการใช้สถานที่อย่างน้อย 3 แห่ง คือ แห่งแรกที่บริเวณวังสราญรมย์ แห่งที่สองคือบริเวณสวนอัมพร และน่าจะเป็นที่สุดท้ายคือบริเวณสวนลุมพินี ที่ข้าพเจ้า (ผู้เขียน) เคยไปเที่ยวมาเมื่อยังเป็นเด็กเล็กอยู่ มีน้าชายคนเล็กของแม่พาไปเที่ยว

การไปเที่ยวงานฉลองรัฐธรรมนูญครั้งนั้น น่าจะเป็นปี 2492 ประมาณนั้น น้าชายพาขึ้นรถเมล์สายตลาดพลู-หัวลำโพง ต่อรถไฟสายปากน้ำลงที่สวนลุมพินี ไปเบียดเสียดผู้คนจำนวนมาก ยังจำได้ถึงวันนี้