สุจิตต์ วงษ์เทศ : ท่าเรือนานาชาติ ย่านการค้า ยุคอยุธยา

บริเวณบางกะจะ มีแม่น้ำเจ้าพระยา (อยู่ทางซ้าย) กับแม่น้ำป่าสัก (อยู่ตรงกลาง) มาบรรจบกัน แล้วไหลลงทิศใต้ (ไปทางขวา) ออกอ่าวไทยทะเลสมุทรั้(ภาพโดย นราธิป ทองถนอม 13 กุมภาพันธ์ 2559) (ซ้าย) ป้อมเพชรบนเกาะเมืองอยุธยา อยู่หัวมุมแม่น้ำบรรจบกัน รูปร่างเหมือนหัวสำเภา คนแต่ก่อนเรียกย่านหัวสาระภา (ขวา) วัดพนัญเชิง มีก่อนยุคอยุธยา ย่านพ่อค้าจีน นอกเกาะเมืองอยุธยา ด้านทิศใต้

ภาพมุมกว้างที่พิมพ์ประกอบนี้มองจากวัดบางกะจะ ย่านสำเภาล่ม (ต่อเนื่องถึงบริเวณเวียงเหล็กของพระเจ้าอู่ทองในตำนาน) ฝั่งตรงข้ามวัดพนัญเชิง

ถ้าย้อนกลับยุคอยุธยาแม่น้ำบริเวณนี้กว้างขวาง มีเรือแพนาวานานาชาติจอดแน่นขนัดขนถ่ายสินค้า จึงมีคำบอกเล่าเรื่องสำเภาล่ม

ถ้าจัดจุดมองจากมุมนี้ ที่ท่าน้ำหน้าวัดบางกะจะ แล้วเห็นอย่างภาพถ่ายนี้ โดยมีแท่นตั้งแผ่นคำอธิบายอยู่ข้างหน้า ก้มอ่านได้ แล้วเงยหน้ามองภูมิสถานของจริงโดยรอบ น่าจะมีประโยชน์มาก แล้วดึงดูดนักท่องเที่ยวและผู้แสวงหาความรู้ไปยืนมองตรงจุดนี้

พระนครศรีอยุธยา ตั้งอยู่บนเกาะหนองโสน มีแม่น้ำล้อมรอบ เกาะนั้นมีสัณฐานคล้ายรูปสำเภานาวา ข้างหัวสำเภาอยู่ทิศตะวันออก ส่วนข้างท้ายสำเภาหรือท้ายเภตราอยู่ทิศตะวันตก

[สรุปจากคำให้การขุนหลวงวัดประดู่ทรงธรรม (เอกสารจากหอหลวง) กับหนังสืออธิบายแผนที่พระนครศรีอยุธยา (ภูมิสถานกรุงศรีอยุธยา) สอดคล้องกับเพลงยาวนิราศ ของกรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท (ใน ร.1) ที่บรรยายความทรงจำลักษณะพระนครศรีอยุธยาว่า “บริเวณอื้ออลด้วยชลธี ประดุจเกาะอสุรีลงกา”]


หัวสำเภา ภาษาปากยุคอยุธยาเรียก หัวสาระภา เป็นย่านการค้าของชาวจีนตั้งแต่ป้อมเพชร มีตลาดใหญ่ (ย่านในไก่) ต่อเนื่องตลาดน้อย จนถึงวัดสุวรรณดาราราม (วัดทอง) ซึ่งเป็นหลักแหล่งดั้งเดิมของ ร.1 ต้นราชวงศ์จักรี มีบรรพชนชื่อทอง

หน่วยงานทางวัฒนธรรมยังไงเขาก็ไม่ทำคำอธิบายและจุดมุมมองเหล่านี้ เพราะพูดกันมานานหลายสิบปีแล้ว ไม่มีขยับเขยื้อน มีแต่กระตือรือร้นเอาเวลาและงบประมาณทั้งหมดจัดอีเวนต์ปลูกผักชีริมคลองข้างทำเนียบ

กระทรวงท่องเที่ยวร่วมกับท้องถิ่นอยุธยาน่าจะทำเองได้ ไม่ยาก ที่ยากคือจะหาวิธีร่วมกันทำงานสำเร็จได้ยังไง?

บางกะจะ

บทความก่อนหน้านี้ภาพนาทีคนร้ายบุกทุบกระจกรถเก๋ง ตั้งเป้า10คัน แค้นขอเงินแม่ไม่ได้(คลิป)
บทความถัดไปจาก ‘ไสว่าสิบ่ถิ่มกัน’ กลายเป็น ‘ไสว่าสิบ่แตกแถว’ เวอร์ชั่นลาวที่ดังสนั่นออนไลน์