หน้าแรก คอลัมนิสต์ นาโตกับริมแลน...

นาโตกับริมแลนด์-มอนเตเนโกร : โดย โกวิท วงศ์สุรวัฒน์

1.03.17 | 13:00 น.

ตามทฤษฎีภูมิรัฐศาสตร์เรื่องดินแดนหัวใจโลกของเซอร์ฮัลฟอร์ด แมคคินเดอร์ ผู้เสนอทฤษฎีเมื่อ พ.ศ.2447 ที่ชี้ว่าการต่อสู้ระหว่างมหาอำนาจภาคพื้นดินภายในทวีปยูเรเชีย (ยุโรป+เอเชีย) คือรัสเซียกับมหาอำนาจทางทะเลขณะนั้นคืออังกฤษและสหรัฐอเมริกา ในที่สุดแล้วเมื่อมหาอำนาจภาคพื้นดินที่สามารถครอบครองดินแดนหัวใจโลกก็จะได้รับชัยชนะ และจะสามารถเดินหน้าต่อไปครอบครองโลกได้ทั้งหมด

ดินแดนหัวใจโลกนี้มีเนื้อที่ประมาณ 11 ล้านตารางกิโลเมตร ที่รายล้อมด้วยทิวเขาอัลไต ทิวเขาเทียนชานและทะเลทรายโกบี ทิวเขาฮินดูกูช ทิวเขาคอเคซัส ทิวเขาคาร์เพเทียน ดินแดนที่หนาวเย็นของแลปแลนด์และมหาสมุทรอาร์ติกที่เป็นน้ำแข็งอยู่ชั่วนาตาปี รวมทั้งแม่น้ำสายใหญ่ๆ ที่ไม่ไหลลงสู่ทะเล เช่น แม่น้ำวอลกา เป็นต้น และภายในนี้ก็เป็นดินแดนแห่งเกษตรและอุตสาหกรรมที่อุดมสมบูรณ์ซึ่งทำให้ดินแดนหัวใจโลกนี้เป็นป้อมค่ายธรรมชาติที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งจะเป็นแหล่งกลางที่จะขยายอำนาจออกไปครอบครองโลกได้ในที่สุด

ในช่วงปลายสงครามโลกครั้งที่ 2 เมื่อ พ.ศ.2487 เมื่อสหภาพโซเวียตกำลังรุกไล่กองทัพนาซีเยอรมันและมีทีท่าว่าสหภาพโซเวียต (พวกสลาฟ) จะมีชัยเหนือเยอรมนี (พวกติวตัน) และมีทีท่าว่าจะได้ครอบครองดินแดนหัวใจ (Heartland) ได้ทั้งหมด

มอนเตเนโกรเป็นสมาชิกนาโตแล้วก็ปิดล้อมรัสเซียทางทะเลเมดิเตอร์เรเนียนอย่างสิ้นเชิง (สีแดง) คือประเทศมอนเตเนโกร
มอนเตเนโกรเป็นสมาชิกนาโตแล้วก็ปิดล้อมรัสเซียทางทะเลเมดิเตอร์เรเนียนอย่างสิ้นเชิง (สีแดง) คือประเทศมอนเตเนโกร

ในครั้งนั้นนักภูมิรัฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเยล ศาสตราจารย์นิโคลัส เจ. สปิกแมน ได้เสนอทฤษฎีภูมิรัฐศาสตร์ชื่อ The Rimland ซึ่งคำว่า Rim นั้นแปลว่า “ริม” หมายความว่า บรรดาดินแดนที่ตั้งอยู่ริมทะเลของทวีปยูเรเชียอันได้แก่ เอเชียน้อย (Asia minor) คาบสมุทรอาระเบีย อิหร่าน อัฟกานิสถาน ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จีน เกาหลีและไซบีเรียตะวันออก ยกเว้นรัสเซียนั้นมีประชากรมากที่สุดในโลกและมีทรัพยากรธรรมชาติอย่างมหาศาล ซึ่งบรรดาประเทศที่ตั้งอยู่บนริมแลนด์ของทวีปยูเรเชียนี้ เป็นกันชนสำหรับการปะทะกันระหว่างสมุทรานุภาพกับมหาอำนาจทางภาคพื้นดินในดินแดนหัวใจโลก ดังนั้น ดินแดนที่ตั้งอยู่ริมทะเลของทวีปยูเรเชียจึงสำคัญว่าดินแดนหัวใจโลกมากนัก และแนวความคิดทฤษฎีของศาสตราจารย์
สปิกแมนนี้เองเป็นพื้นฐานของนโยบายสกัดกั้น (Containment policy) อันเป็นนโยบายหลักที่ทางสหรัฐอเมริกาใช้ในการก่อตั้งองค์การทหารกับประเทศพันธมิตรในดินแดนริมแลนด์เหล่านี้ คือ

1) องค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ (North Atlantic Treaty Organization) มีชื่อย่อว่า นาโต (NATO) เป็นพันธมิตรทางทหารระหว่างรัฐบาลประเทศต่างๆ ก่อตั้งเมื่อวันที่ 4 เมษายน พ.ศ.2492 โดยมีสมาชิกแรกเริ่ม 12 ประเทศ คือ เบลเยียม แคนาดา เดนมาร์ก ฝรั่งเศส ไอซ์แลนด์ อิตาลี ลักเซมเบิร์ก เนเธอร์แลนด์ นอร์เวย์ โปรตุเกส สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา ปัจจุบันมีสมาชิก 28 ประเทศ

Advertisement

2) องค์การสนธิสัญญากลาง (Central Treaty Organization) มีชื่อย่อว่า CENTO ก่อตั้งขึ้นใน พ.ศ.2498 โดยอิหร่าน อิรัก ปากีสถาน ตุรกี และสหราชอาณาจักร ยุบเลิกไปเมื่อ พ.ศ.2522

3) องค์การสนธิสัญญาป้องกันภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Southeast Asia Treaty Organization – SEATO) เป็นองค์การที่ก่อตั้งขึ้นตามสนธิสัญญามะนิลา ลงนามเมื่อวันที่ 8 กันยายน พ.ศ.2497 ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ มีสมาชิก 8 ประเทศ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ ปากีสถาน ไทย และฟิลิปปินส์ และมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2498 ยุบเลิกเมื่อ 30 มิถุนายน พ.ศ.2520

ทั้ง 3 องค์การนี้ล้วนแล้วแต่ต้องหาสมาชิกที่อยู่ในเขตริมแลนด์ตามแนวความคิดของศาสตราจารย์สปิกแมนทั้งสิ้นนั่นเอง แม้ว่าองค์การเซนโต และซีโตจะได้ถูกยุบเลิกไปแล้ว แต่องค์การนาโตกลับเจริญเติบโตขยายตัวออกไปอย่างกว้างขวางแทบจะปิดล้อมรัสเซียได้โดยสิ้นเชิง ซึ่งในปีนี้ (2560) ก็จะมีสมาชิกเพิ่มเป็น 29 ประเทศ คือ ประเทศมอนเตเนโกร (ท่านผู้อ่านที่เคารพคงพอจะจำได้นะครับที่อดีตนายกฯทักษิณไปได้หนังสือเดินทางมาจากประเทศนี้)

มอนเตเนโกร (Montenegro) เป็นประเทศเล็กๆ มีเนื้อที่ขนาดไล่เลี่ยกับจังหวัดสุราษฎร์ธานี มีประชากรเพียงหกแสนกว่าคนเท่านั้น ชื่อประเทศแปลว่า “ภูเขาสีดำ” เป็นประเทศเอกราชซึ่งตั้งอยู่ในยุโรปตะวันออกเฉียงใต้ มีอาณาเขตจรดทะเลเอเดรียติกและโครเอเชียทางทิศตะวันตก จรดบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาทางทิศเหนือ จรดเซอร์เบียทางทิศตะวันออก และจรดแอลเบเนียทางทิศใต้ มีพอดกอรีตซาเป็นเมืองหลวง และเมืองที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ

รัสเซียสมัยนายปูตินเป็นผู้นำก็ไม่ได้นิ่งนอนใจ ได้พยายามส่งสายลับไปทำรัฐประหารในมอนเตเนโกรเมื่อเดือนตุลาคมปีที่แล้ว (พ.ศ.2559) โดยวางแผนบุกเข้าสังหารนายกรัฐมนตรีของมอนเตเนโกรที่รัฐสภา เพื่อขัดขวางการเข้าเป็นสมาชิกองค์การนาโตของมอนเตเนโกร แต่ถูกจับได้เสียก่อน เนื่องจากสมาชิกของพวกกบฏถอดใจเข้ามาแจ้งทางการเสียก่อน

รัสเซียแทรกแซงการเมืองภายในเพื่อยับยั้งการเข้าร่วมนาโตของประเทศยูเครนและจอร์เจียได้สำเร็จมาก่อนหน้านี้แล้ว โดยใช้กองทัพบุกเข้าจอร์เจียเพื่อช่วยกลุ่มกบฏแบ่งแยกดินแดนแยกตัวออกจากจอร์เจียได้ถึงสองประเทศ ส่วนยูเครนนั้นรัสเซียก็เข้ายึดคาบสมุทรไครเมีย และยังมีการสู้รบกันต่อไปสำหรับกบฏแบ่งแยกดินแดนของยูเครนภาคตะวันออกในขณะนี้

ทฤษฎีริมแลนด์ยังใช้ได้อยู่ครับ