ผู้คนในโลกนี้ที่เกิดมาในประเทศ รัฐ เผ่า ความเชื่อศรัทธาที่พึ่งพิงของชีวิตสิ่งหนึ่งนั่นก็คือสิ่งที่เป็นนามธรรมและรูปธรรมที่สามารถจับต้องหรือสัมผัสได้ทั้งทางกายและทางใจ ความศรัทธามาในหลากหลายรูปแบบทั้งเชื่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในรูปแบบที่เป็นปรากฏการณ์ของธรรมชาติ ฟ้าผ่า แผ่นดินไหว ภูเขาไฟระเบิด ผี ต้นไม้ พระผู้เป็นเจ้า บ้างก็มีคำถามเชิงศาสนาปรัชญาที่ว่า ชีวิตคืออะไร เกิดมาทำไม อยู่ไปเพื่ออะไร และความตายคืออะไร
ศาสนา Religion ในโลกนี้ทั้งอดีตที่ผ่านมามีศาสนาที่ได้ตายไปหรือสูญหายไปแล้วหลายศาสนา อาทิ ศาสนามิถรา (Mithraism) นับถือพระอาทิตย์ของชาวเปอร์เซีย ศาสนามนีกี (Manichaeism) นับถือพระเจ้ากับพญามารเป็นสิ่งที่คู่กันนิรันดร์ ขณะเดียวกันก็มีศาสนาที่ยังคงดำรงอยู่ให้ผู้คนได้นับถือและเชื่ออยู่ทุกวันนี้ก็ยังคงมีอยู่ ในปัจจุบันก็มีศาสนา ลัทธิ ความเชื่อที่เกิดขึ้นมาใหม่ๆ ท่ามกลางโลกของความสลับซับซ้อนทางการเมือง เศรษฐกิจ สังคมในความเป็นวัตถุนิยม บริโภคนิยมและเงินนิยม
ความเชื่อของศาสนาที่ผู้คนในโลกมีการนับถืออยู่ในขณะนี้ก็มีหลายศาสนา อาทิ ศาสนาพุทธ คริสต์ อิสลาม พราหมณ์-ฮินดู สิกข์ เต๋า ชินโต ขงจื๊อ ยูดาย โซโรอัสเตอร์ บาไฮ นอกจากนี้ยังมีลัทธิความเชื่ออื่นๆ ที่เข้ามาเกี่ยวข้องกับชีวิตมนุษย์ทั้งทางตรงและทางอ้อม เช่น ลัทธิคอมมิวนิสต์ ลัทธิโอมชินริเกียว โยเร เป็นต้น และยังมีผู้คนส่วนหนึ่งในโลกนี้ไม่มีความเชื่อในลัทธิและศาสนา โดยเขาเหล่านั้นเห็นว่าศาสนามิได้มีความจำเป็นในชีวิตประจำวัน หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า Non-Religion
ผู้เขียนใคร่ขอนำตัวเลขผู้ที่นับถือศาสนาของโครงการศึกษาการเตรียมความพร้อมเข้าสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม รอบๆ บ้านเราดังนี้ 1.บรูไน นับถือศาสนาพุทธ ร้อยละ 13 คริสต์ 10 อิสลาม 67 อื่นๆ 10 2.กัมพูชา นับถือพุทธ ร้อยละ 100 3.อินโดนีเซีย นับถือพุทธ ร้อยละ 1 คริสต์ 8 อิสลาม 88 อื่นๆ 3 4.ลาว นับถือพุทธ ร้อยละ 75 อื่นๆ 25 5.มาเลเซีย นับถือพุทธ ร้อยละ 19 คริสต์ 12 อิสลาม 60 อื่นๆ 9 6.พม่า นับถือพุทธ ร้อยละ 90 คริสต์ 5 อิสลาม 3.8 อื่นๆ 1.2 7. สิงคโปร์ นับถือพุทธ ร้อยละ 42.5 คริสต์ 14.6 อิสลาม 14.9 อื่นๆ 28 8.เวียดนาม นับถือพุทธ ร้อยละ 100
และเมืองไทยเรา นับถือพุทธศาสนาร้อยละ 94.6 คริสต์ 0.7 อิสลาม 4.6 และนับถือศาสนาและลัทธิอื่นๆ ร้อยละ 0.1 (มติชนสุดสัปดาห์ 16-22 ต.ค.2558 หน้า 65)
ศาสนาพุทธ ก่อเกิดหรือเริ่มต้นตั้งแต่เจ้าชายสิทธัตถะได้ออกจากราชวัง เสียสละความสุขสบายของชีวิต ทั้งความเป็นพระราชามหากษัตริย์ทั้งลาภ ยศ สรรเสริญ สุข การต่อสู้กับสภาพดินฟ้าอากาศ สภาพแวดล้อม ความเชื่อดั้งเดิมและการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตของผู้คนในสมัยนั้นมิใช่เป็นเรื่องธรรมดา แม้กระทั่งระหว่างการแสวงหาความจริงเพื่อให้บรรลุธรรมเข้าสู่นิพพาน รวมไปถึงการเริ่มต้นองค์กรสงฆ์ไปจนกระทั่งพระพุทธองค์ดำรงตนจนวาระสุดท้ายของชีวิตก็มีเรื่องราวที่ถูกบันทึกไว้ในพระไตรปิฎกและหลักฐานอื่นๆ ให้เราท่านทั้งหลายได้ศึกษาติดตามมาจนถึงวันนี้
ในสมัยที่พระพุทธเจ้ายังทรงพระชนม์ชีพอยู่ก็มีเรื่องราวความขัดแย้งทั้งของฝ่ายบ้านเมืองที่เป็นพระญาติและสมาชิกในองค์กรสงฆ์ทั้งพระภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา แม้กระทั่งผู้คนที่มีความเชื่อในลัทธิอื่นๆ เข้ามาเกี่ยวข้องที่ยากจะหลีกเลี่ยงได้ กรณีพระเทวทัตคิดวางแผนปลงพระชนม์พระพุทธเจ้าและทำให้คณะสงฆ์แตกแยกกัน (สังฆเภท) การทำสังคายนาครั้งที่ 1 พระพุทธเจ้าปรินิพพานได้เจ็ดวัน พระสุภัททะได้มีความเห็นต่างเรื่องพระธรรมวินัย หรือกรณีการสังคายนาครั้งที่ 3 ที่มีพระเจ้าอโศกมหาราช เป็นประธานเนื่องด้วยสมัยนั้นมีนักบวชนอกรีตถูกจับสึกไปกว่าหกหมื่นคน รวมไปถึงความคิด ความเชื่อ ความรู้ของพุทธบริษัทแต่ละสมัยที่เห็นต่างในหลักการของพระธรรมวินัย…
พุทธศาสนาได้เผยแผ่ไปยังประเทศต่างๆ ทั่วโลกก็ด้วยความเชื่อมั่นศรัทธา วิถีปฏิบัติที่มีผลต่อการดำรงชีวิตทั้งปัจจุบันและอนาคต บางประเทศถึงกับบรรจุศาสนาพุทธไว้ในรัฐธรรมนูญที่ว่าเป็นศาสนาประจำชาติ การที่ชาวพุทธส่วนหนึ่งได้ใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับพี่น้องศาสนาอื่นๆ ก็มีมาตั้งแต่ครั้งพุทธกาล ความขัดแย้งประสานกลมเกลียวช่วยเหลือเกื้อกูลกันก็มีให้เห็นในยามที่มนุษยชาติต้องเผชิญกับความทุกข์ในภัยธรรมชาติ อาทิ น้ำท่วม สึนามิ แผ่นดินไหว โรคภัยไข้เจ็บ ความยากจน ผู้อพยพไร้ดินแดนที่อยู่และภาวะของสงคราม…
สังคมไทยเรามีพุทธศาสนามาตั้งแต่ครั้งก่อนสมัยสุโขทัย พระนครศรีอยุธยาจนกระทั่งมาถึงทุกวันนี้ วงการสงฆ์ไทยกับการบริหารกิจการบ้านเมืองหลายครั้งครามีความขัดแย้งกันเกิดขึ้น สมัยเมื่อมีสงครามระหว่างพม่ากับคนไทยสมัยกรุงศรีอยุธยา ก็มีพระภิกษุหรือพระสงฆ์เข้าไปเกี่ยวข้องในศึกสงคราม แม้ในสมัยรัชกาลที่ 4 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ท่านดำรงตนในสมณเพศเป็นเวลานาน ขณะเดียวกันก็มีการปฏิรูปกิจการคณะสงฆ์ก่อเกิดคณะธรรมยุตินิกายขึ้นมา การบริหารกิจการของคณะสงฆ์ไทยทุกวันนี้นอกจากจะมีพระธรรมวินัยเป็นหลักการสำคัญในการดำรงตนแล้วยังมีพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ.2505 เป็นแม่แบบที่ต้องปฏิบัติ ขณะเดียวกันพระภิกษุหรือพระสงฆ์ในฐานะประชาชนไทยก็ต้องปฏิบัติตามกฎหมายรัฐธรรมนูญของบ้านเมืองไปด้วย
ข่าวหรือเรื่องราวที่ปรากฏเกี่ยวกับพระภิกษุในคณะสงฆ์ไทยในสื่อที่ผ่านมาทั้งในเรื่องของการประพฤติผิดพระธรรมวินัย ละเมิดกฎหมายบ้านเมือง ล่วงละเมิดศีลในระดับพื้นฐานของชาวบ้าน การปฏิบัติกิจบางอย่างที่นอกเหนือกิจของสงฆ์ยังคงเป็นทั้งคำถามและคำตอบที่มีอยู่อย่างเป็นนัยสำคัญทั้งอดีตและปัจจุบัน
กรณีวัดพระธรรมกายที่ปรากฏเป็นข่าวในสื่อทุกประเภทมาเป็นเวลาหลายวันติดต่อกัน สืบเนื่องจากอดีตเจ้าอาวาส พระธัมมชโย (พระเทพญาณมหามุนี) ศาลได้ออกหมายจับกรณียักยอกทรัพย์และรับของโจรรวมไปถึงการบุกรุกที่สาธารณะ เหล่าศิษย์ก็ประท้วงในหลากหลายรูปแบบทั้งการโต้ตอบด้วยตรรกะเหตุผลในโลกของสื่อที่ไร้พรมแดนเป็นรายวัน…
เราท่านบางคนในฐานะชาวพุทธอาจจะมีความไม่สบายใจมากนักที่ฝ่ายรัฐบาลได้ใช้อำนาจมาตรา 44 คำสั่งหัวหน้า คสช.ที่ 5/2560 ให้วัดและบริเวณใกล้เคียงเป็นเขตควบคุมพิเศษ เข้าดำเนินการปิดล้อมเพื่อให้อดีตเจ้าอาวาสเข้าสู่กระบวนการของกฎหมายของบ้านเมือง โดยมีทั้งพระภิกษุสามเณร และศิษย์ก็ต่างปกป้องกับเหตุการณ์ดังกล่าว ขณะเดียวกัน พล.อ.เฉลิมชัย สิทธิสาท ผู้บัญชาการทหารบก (ผบ.ทบ.) และผู้บัญชาการกองกำลังรักษาความสงบเรียบร้อย (กกล.รส.) ได้ให้ความเห็นที่ว่า “ผมไม่อยากเห็นคน 3-4 พันคนต้องมาทนทุกข์ทรมานลำบากเพราะคนคนเดียว ผมคิดว่าพระธัมมชโย ท่านเคยไปเทศน์ไปสั่งสอนคนอื่นมาหลายสิบปี ท่านน่าจะมีจิตสำนึกยอมเสียสละ เพื่อให้ตรงนี้สงบสุข สิ่งที่ผมขออ้อนวอนขอให้ท่านเสียสละอย่าเอาความทุกข์ยากของประชาชนมากดดันรัฐบาล เสียสละคนเดียวจบ อย่าไปนั่งเสวยสุขอยู่ บ้านเมืองวุ่นวายอยู่ขณะนี้เพราะคนเพียงคนเดียว แค่ก้าวออกมาก็จบแล้ว…” (มติชนรายวัน 4 มีนาคม 2560 หน้า 3)
ในแวดวงของชาวพุทธระดับโลกขณะนี้มีพระภิกษุที่สร้างชื่อเสียง เผยแผ่ศาสนาเป็นที่รู้จักสำหรับผู้คนทั่วโลก อาทิ พระทะไลลามะ ที่อพยพจากทิเบตไปตั้งวัดสำนักอยู่ในประเทศอินเดีย ที่ให้ความสำคัญในความเป็นมนุษยชาติ ท่านติช นัท ฮันห์ พระชาวเวียดนามนิกายเซน แห่งหมู่บ้านพลัม ประเทศฝรั่งเศส ที่สอนการใช้ชีวิตอย่างมีสติ ในเมืองไทยเรามีพระภิกษุหรือพระเถระที่ประพฤติปฏิบัติตนในพระธรรมวินัยตลอดอายุในสมณเพศจนกระทั่งถึงมรณภาพหลายรูป อาทิ หลวงปู่ชา แห่งวัดหนองป่าพง จ.อุบลราชธานี ที่มีลูกศิษย์เป็นฝรั่งต่างชาติเปลี่ยนศาสนามาบวชเป็นพระภิกษุเป็นกำลังสำคัญในการเผยแผ่ศาสนาทั้งในและต่างประเทศมากมาย หลวงพ่อพุทธทาส แห่งสวนโมกขพลาราม อ.ไชยา จ.สุราษฎร์ธานี ที่คำสอนหนังสือตำราและวิถีปฏิบัติของท่านยังดำรงอยู่ในปัจจุบัน เจ้าของวลี ตัวกู ของกู…
พระภิกษุที่ตั้งใจทำงานด้านสังคมสงเคราะห์ช่วยเหลือผู้ติดเชื้อเอชไอวี ผู้ป่วยเอดส์ที่จังหวัดลพบุรี เปิดวัดดูแลผู้ป่วยโรคมะเร็งระยะสุดท้าย วัดคำประมง จ.สกลนคร เปิดวัดเพื่อให้การช่วยเหลือผู้แขนขาพิการ อัมพฤกษ์ อัมพาต วัดวังขนายทายิการาม อ.ท่าม่วง จ.กาญจนบุรี นอกจากนี้ยังมีวัดหรือสำนักปฏิบัติธรรมที่รองรับในการปฏิบัติวิปัสสนากัมมัฏฐาน เผยแผ่หลักธรรมวินัย สร้างวัดด้วยความเป็นพุทธศิลป์ที่จังหวัดเชียงราย รวมถึงการตั้งพุทธอุทยานธรรมทั้งที่เป็นของพระภิกษุและฆราวาส เมืองไทยเรายังมีพระภิกษุหนุ่มที่ตั้งใจเผยแผ่คำสอนของศาสนาด้วยภาษาสมัยใหม่รวมถึงการใช้เทคโนโลยีที่ร่วมสมัยอีกหลายรูป
พระไพศาล วิสาโล ท่านได้ให้ทางออกของวิกฤตพุทธศาสนาในสังคมไทย โดยให้มีการปฏิรูปคณะสงฆ์ ปฏิรูปมหาเถรสมาคม หรือสถาบันในการปกครองสงฆ์ ให้มีพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ฉบับใหม่ ปฏิรูปสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติรวมไปถึงระบบการศึกษาของคณะสงฆ์
โดยยกกรณีตัวอย่างของประเทศพม่าที่มีการรวมคณะสงฆ์ให้เป็นหนึ่งเดียว ควบคุมไม่ให้แตกแยกเป็นนิกาย ชำระคณะสงฆ์ให้บริสุทธิ์ เข้มงวดให้พระภิกษุอยู่ในพระธรรมวินัย โดยบทบาทของพระมหากษัตริย์เป็นกำลังสำคัญมาตั้งแต่สมัยพระเจ้าอนอรธา และในสมัยพระเจ้าธีบอ โดยมีแนวคิดที่จะปฏิรูปพระศาสนาเฉกเช่นเดียวกับพระเจ้าอโศกมหาราชซึ่งเป็นต้นแบบของธรรมราชา …
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ประยุทธ์ ปยุตฺโต) ซึ่งเป็นปราชญ์ของชาวพุทธรูปหนึ่งที่มีบทบาททั้งทางวิชาการและวัตรแห่งการปฏิบัติ เป็นพระภิกษุไทยรูปแรกที่ได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชาคณะ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จฯไปในการสถาปนาสมณศักดิ์ ทรงประเคนสุพรรณบัฏและหิรัญบัฏ พัดยศ ผ้าไตร เครื่องประกอบสมณศักดิ์ เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ.2559 ที่ผ่านมา พระคุณเจ้าได้ให้ข้อคิดเตือนสติชาวพุทธที่ว่า พระพุทธเจ้าและพระสาวกไม่ใช้ฤทธิ์บันดาลผลสนองความอยากให้แก่บุคคลใด แต่สอนให้ทุกคนมีความเพียรพยายามทำเหตุที่จะให้ผลนั้นด้วยสติปัญญาความสามารถ…
ก่อนที่พระพุทธเจ้าจะปรินิพพาน พระพุทธองค์ได้ฝากกิจการของพระศาสนาไว้ให้กับพุทธบริษัทสี่ นั่นก็คือ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา ปัจฉิมวาจาสุดท้ายในคืนวันเพ็ญวันวิสาขปุรณมี ดวงจันทร์เต็มดวงก็คือ “อานนท์ เมื่อเราล่วงไปแล้ว พวกเธอทั้งหลายอาจคิดว่าไม่มีศาสดาแล้ว พระธรรมวินัยที่เราแสดงไว้แล้วจะเป็นองค์ศาสดาของเธอทั้งหลายแทนเราต่อไป ภิกษุทั้งหลาย เราจักเตือนเธอว่าสังขารทั้งหลายมีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา เธอทั้งหลายจงทำประโยชน์ตน ประโยชน์ท่านให้ถึงพร้อมด้วยความไม่ประมาทเถิด…”
เฉลิมพล พลมุข
