“อนาคตอีสาน โอกาสประเทศไทย” ตามความคิดของคุณทักษิณ ชินวัตร เพื่อพลิกฟื้นภาคอีสานให้เสมอหน้าเคียงบ่าเคียงไหล่กับภาคอื่นๆ (ที่บรรยายพิเศษในงาน “ISAN NEXT พลิกเศรษฐกิจไทย ฝ่าวิกฤตโลก” มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ร่วมกับเครือมติชน จัดเมื่อวันศุกร์ที่ 20 ธันวาคม 2567)
นับเป็นเรื่องสำคัญมากที่ต้องสนับสนุนตามหลักการเบื้องต้น
แต่ต้องทบทวนถึงเหตุที่อีสานถูกด้อยค่าจนไม่เสมอหน้าและไม่เคียงบ่าเคียงไหล่ภาคอื่นๆ ซึ่งสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับเรื่องต่างๆ ที่ชนชั้นนำ “ไทยสยาม” ในอดีตก่อไว้ แล้วถูกปกปิดมานานมาก และยังไม่แก้ไข ส่งผลให้อีสานถูกด้อยค่าจากทุกสารทิศนับศตวรรษ จากข้ออ้างสารพัดขึ้นอยู่กับทัศนคติ และจุดยืนของแต่ละคน
สาเหตุใหญ่จะพบว่ามีต้นตอจากประวัติศาสตร์แห่งชาติของไทย ซึ่งเป็นประวัติศาสตร์ “เพิ่งสร้าง” ในรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม เมื่อเปลี่ยนชื่อประเทศสยามเป็นประเทศไทย (85 ปีที่แล้ว พ.ศ. 2482) ได้เปลี่ยน “ประวัติศาสตร์สยาม” เป็น “ประวัติศาสตร์ไทย” ที่มีโครงสร้างเนื้อหาหลัก ดังนี้
1.คนไทย ชนชาติไทย มีเชื้อชาติไทย สายเลือดบริสุทธิ์
2.ถิ่นกำเนิดในจีน ต่อมาถูกจีนรุกราน
3.คนไทย ชนชาติไทย เชื้อชาติไทย สายเลือดบริสุทธิ์ ต้องอพยพยกโขยงถอนรากถอนโคน ลงทางทิศใต้
4.สร้างกรุงสุโขทัย เป็นราชธานีแห่งแรกของไทยในดินแดนประเทศไทยปัจจุบัน
5.หลังการล่มสลายของกรุงสุโขทัย จึงสร้างอยุธยาเป็นราชธานีแห่งที่สอง
หนังสือเรียนชั้นมัธยมศึกษา (ของกระทรวงศึกษาธิการ) ราว 50 ปีมาแล้ว จึงสรุปจากประวัติศาสตร์แห่งชาติของไทยว่า อีสาน “ไม่ไทย” ใช้ในการเรียนการสอนทั่วประเทศว่า “อีสานมีพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรม แยกออกจากเรื่องของชนชาติไทยในแถบลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนบน, ตอนกลาง, และแถบภาคใต้ของประเทศ”
[หลังจากนั้นอีกหลายปีได้แก้ไขตัดข้อความตรงนี้ออกไป ส่วนประวัติศาสตร์กระแสหลักยังไม่แก้ไข]
ไม่มี “เชื้อชาติ” มีแต่ “สัญชาติ”
แต่หลักฐานทางประวัติศาสตร์โบราณคดีและมานุษยวิทยา อันเป็นที่รับรู้ในวงวิชาการสากล อยู่ตรงข้ามอย่างสิ้นเชิงกับประวัติศาสตร์ไทยกระแสหลักว่า “เชื้อชาติ” ไม่มี—ที่มีคือ “สัญชาติ” ดังนี้
1.เชื้อชาติในโลกนี้ไม่มี ซึ่งเป็นผลวิจัยทางวิทยาศาสตร์ได้ประกาศรับรู้ทั่วโลกหลายปีมาแล้ว ทำให้นานาชาติยกเลิกเชื้อชาติเกือบหมด ดังนั้น “เชื้อชาติไทย สายเลือดบริสุทธิ์” ก็ไม่มีจริงในโลก
2.ถิ่นกำเนิดคนไทยย่อมไม่มีในจีน เพราะในโลกนี้ไม่มีเชื้อชาติ จึงไม่มีคนไทย “ชนชาติไทย เชื้อชาติไทย สายเลือดบริสุทธิ์”
3.เมื่อคนไทยในจีนไม่มี ดังนั้นจีนไม่ได้ขับไล่ไทย และคนไทยไม่เคยมีการอพยพจากจีน
4.สุโขทัยก็ไม่ใช่ราชธานีแห่งแรกของไทย เพราะไม่เคยพบหลักฐานสนับสนุน
5.อยุธยาก็ไม่ใช่ราชธานีแห่งสอง แต่อยุธยามาจากอโยธยา ซึ่งเก่าแก่กว่าสุโขทัย และอโยธยาอุดหนุนให้เกิดสุโขทัย
สยามดั้งเดิม ลุ่มน้ำมูล
ที่สำคัญมากคือคนไทยมีต้นทางจากชาวสยาม และชาวสยามดั้งเดิมเริ่มที่อีสาน พบหลักฐานตรงไปตรงมาที่จารึก “เสียมกุก” ปราสาทนครวัดในกัมพูชา
“เสียมกุก” ชื่อขบวนแห่เกียรติยศของชาวสยามดั้งเดิม (ซึ่งเป็นเครือญาติใกล้ชิดของกษัตริย์กัมพูชา) อยู่นำหน้าขบวนแห่ในพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ของอาณาจักรเมืองพระนคร (มากกว่า 900 ปีมาแล้ว) เรือน พ.ศ. 1650
เขมรเรียก “เสียมกุก” แต่ภาษาไทยอ่านว่า “สยามกก” หมายถึงสยามดั้งเดิม ซึ่งเป็นลูกผสมหลายชาติพันธุ์ พูดภาษาไท-ไต-ไทย-ลาว [คำว่ากก แปลว่าต้นตระกูล, รากเหง้า, ดั้งเดิม, เริ่มแรก (เช่น ลูกผู้เกิดทีแรกเรียก “ลูกกก”)]
[ลายเส้นถอดแบบจากภาพถ่ายลายสลัก “เสียมกุก” บนระเบียงปราสาทนครวัด (กัมพูชา) โดย คงศักดิ์ กุลกลางดอน อาจารย์คณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร (ก่อน พ.ศ. 2557)]
สยามกก คือชาวสยามดั้งเดิมเริ่มแรกที่รวมตัวเป็นรัฐ มีศูนย์กลางอำนาจอยู่เมืองเสมา (ศรีจนาศะ) อ. สูงเนิน จ. นครราชสีมา บริเวณลำตะคอง ลุ่มน้ำมูล มีเครือญาติถึงลุ่มน้ำชีและลุ่มน้ำโขง
ชาวสยามลุ่มน้ำโขง-ชี-มูล มีเครือญาติและเครือข่ายแผ่ไปลุ่มน้ำป่าสัก-ลพบุรี ถึงลุ่มน้ำท่าจีน-แม่กลอง จากนั้นร่วมกันสถาปนาเมืองอโยธยา ลุ่มน้ำเจ้าพระยา เริ่มเรียกตนเองว่าไทย เป็นบรรพชนคนไทยปัจจุบัน
ต้นทางชาวสยาม-ความเป็นไทย
คนไทยมาจากชาวสยาม โดยอีสานเป็นพื้นที่ชาวสยามที่รวมเป็นบ้านเมืองใหญ่ แล้วถูกเรียกด้วยภาษาเขมรว่า “เสียมกุก” (จารึกและภาพสลักบนที่ระเบียงปราสาทนครวัด) หมายถึงสยามดั้งเดิมเริ่มแรกที่รวมเป็นเมืองใหญ่โตแข็งแรงอยู่ลุ่มน้ำมูล
ชาวสยาม หมายถึงคนหลายชาติพันธุ์พูดหลายภาษาต่างๆ กัน โดยใช้ภาษาไท-ไตเป็นภาษากลางทางการค้าดินแดนภายใน
ย้ำ—“การค้าดินแดนภายใน” บริเวณโขง-ชี-มูล และสาละวิน—ไม่เกี่ยวกับชายทะเล โดยมีศูนย์กลางอย่างน้อย 2 แห่ง คือ เวียงจัน (สองฝั่งโขง) และเมืองเสมา (ลำตะคอง ลุ่มน้ำมูล)
สิ่งแรกที่ต้องทำพร้อมกับเรื่องสำคัญอื่นๆ เพื่อ “อนาคตอีสาน โอกาสประเทศไทย” ได้แก่ ชำระประวัติศาสตร์ไทย แล้วสร้างคำอธิบายใหม่ในประเพณีพิธีกรรมให้สอดคล้องกับวัฒนธรรมสยาม-ความเป็นไทยจากลูกผสมหลายชาติพันธุ์ เพื่อสนับสนุน World Festival และ Soft Power
