นอกจากผู้ที่เกี่ยวข้องแล้ว ผมเชื่อว่าคงมีคนไม่กี่คนที่รู้ว่า เมื่อวันที่ 8 กันยายน พ.ศ.2558 ได้มีประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาการทบทวนความเหมาะสมของกฎหมาย พ.ศ.2558
การประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ สืบเนื่องมาจากการที่คณะกรรมการกฤษฎีกาเสนอคณะรัฐมนตรี ซึ่งประชุมกันเมื่อวันที่ 20 เมษายน 2558 ว่าก่อนหน้านั้นไม่เคยมีการกำหนดมาตรการพิจารณาทบทวนความเหมาะสมของบทบัญญัติของกฎหมาย ทำให้กฎหมายจำนวนมากมีบทบัญญัติที่ไม่สอดคล้องกับสภาวการณ์ของสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป และกลายเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประเทศ และการยกระดับความสามารถในการแข่งขันของประเทศโดยรวม จึงขอให้คณะรัฐมนตรีกำหนดให้มีการพิจารณาทบทวนความเหมาะสมของบทบัญญัติของกฎหมายทุกฉบับตามหลักเกณฑ์และระยะเวลาที่กำหนดโดยเร่งด่วน
คณะรัฐมนตรีพิจารณาแล้วเห็นชอบตามที่คณะกรรมการกฤษฎีกาเสนอกว่าสี่เดือน ต่อมาจึงได้มีการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาฉบับที่กล่าว
ที่ต้องมีการออกพระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ก็เพราะว่ามีพระราชบัญญัติ ประมวลกฎหมาย พระราชกำหนด และกฎที่ออกตามกฎหมายว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครองเป็นจำนวนมาก ที่เมื่อประกาศใช้แล้วไม่เคยมีการพิจารณาทบทวนเลยว่าการบังคับใช้กฎหมายหรือกฎฉบับนั้นๆ อำนวยความสะดวกหรือเป็นอุปสรรคแก่ผู้ที่ต้องปฏิบัติตามกฎหมายหรือกฎนั้น ยกตัวอย่างเช่น ระเบียบข้อบังคับที่กำหนดให้ประชาชนต้องแสดง และรับรองสำเนาบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน ทะเบียนสมรส หรือสูติบัตร ในการขออนุญาตประกอบธุรกิจ ทั้งๆ ที่ข้อมูลเหล่านั้นมีอยู่แล้วในฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ของทางราชการ การบังคับเช่นนี้นอกจากทำให้ล่าช้า เสียเวลา และต้องใช้กระดาษของทางราชการมากโดยเปล่าประโยชน์แล้ว ยังเป็นช่องทางให้เจ้าหน้าที่หาประโยชน์โดยมิชอบด้วยการถ่วงเวลา เรียกค่าน้ำร้อนน้ำชาหรือสินบน
พระราชกฤษฎีกาการทบทวนความเหมาะสมของกฎหมาย ที่ประกาศใช้ฉบับนี้กำหนดให้หน่วยราชการที่ออกใบอนุญาตต่างๆ กำหนดกรอบเวลา และรายละเอียดของเอกสารที่จำเป็นต้องใช้ในการขอใบอนุญาตอย่างชัดเจน เพื่อป้องกันความล่าช้าหรือการถ่วงเวลา และความไม่แน่นอนของกระบวนการทางราชการ
พระราชกฤษฎีกาฉบับนี้กำหนดให้นายกรัฐมนตรีเป็นผู้รักษาการตามพระราชกฤษฎีกา และให้รัฐมนตรีสั่งหน่วยราชการในบังคับของตนตรวจสอบกฎหมายที่อยู่ในความรับผิดชอบ แล้วพิจารณาทบทวนเหตุผลและความจำเป็นที่จะต้องใช้กฎหมายฉบับใดต่อไป หรือยกเลิกกฎหมายฉบับใด เพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์ทางเศรษฐกิจ สังคม การเมือง การปกครอง วิทยาศาสตร์เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมของประเทศและของโลกที่เปลี่ยนแปลงไป เพื่อยกระดับความสามารถในการแข่งขันของประเทศ และเพื่อการพัฒนายั่งยืน แล้วแจ้งผลการพิจารณาตรวจสอบให้คณะกรรมการพัฒนากฎหมาย (ที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายว่าด้วยคณะกรรมการกฤษฎีกา) ทราบภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่ประกาศใช้พระราชกฤษฎีกา
แต่ปรากฏว่าจนกระทั่งบัดนี้ยังไม่มีข่าวเลยว่ากระทรวงใดได้ตรวจสอบทบทวนกฎหมายฉบับใด และเสนอคณะกรรมการพัฒนากฎหมาย เพื่อพิจารณาแก้ไขกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ ฯลฯ ที่เป็นปัญหาและเป็นอุปสรรคทั้งแก่เอกชนผู้ประกอบธุรกิจและแก่เจ้าหน้าที่เอง
ผมหวังว่าในที่สุดจะไม่มีเอกชนรายใดที่ขอดำเนินคดีเอากับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงใด ฐานละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ เพื่อให้เกิดความเสียหายแก่เขา อันเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 ซึ่งมีโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงสิบปี หรือปรับตั้งแต่สองพันบาทถึงสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
วสิษฐ เดชกุญชร
