“บรรษัทน้ำมันแห่งชาติ” ถูกต่อต้านจากแนวคิดการค้าเสรี เพราะบรรษัทฯ เป็นสัญลักษณ์ของเศรษฐกิจแบบชาตินิยม-จารีต (ตามคำอธิบายของ “มติชน หน้า 3” อังคาร 4 เมษายน 2560) ย้อนยุค “สามทหาร” ของ จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ เมื่อครึ่งศตวรรษที่แล้ว
สามทหาร ได้ชื่อจากทหารสามเหล่าทัพ ประกอบด้วย ทหารบก, ทหารเรือ, ทหารอากาศ
เป็นชื่อ ปั๊มน้ำมัน ขององค์การเชื้อเพลิง (จัดตั้งเมื่อ 27 มกราคม 2503 อำนวยบริการแก่รัฐและประชาชน เพื่อให้มีและใช้ซึ่งน้ำมันเชื้อเพลิง และผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม)
และเป็นชื่อนิตยสารรายเดือน ขององค์การเชื้อเพลิง “เพื่ออำนวยประโยชน์ทางโฆษณาเผยแพร่กิจการน้ำมันเชื้อเพลิง และผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมต่อผู้บริโภค และเป็นสนองโอษฐ์ในทางแถลงการณ์ เพื่อความเข้าใจอันดีต่อทางราชการ องค์การของรัฐ ตลอดจนบริษัท พ่อค้าประชาชน และในโอกาสเดียวกันก็เป็นการส่งเสริมการศึกษาพร้อมไปด้วย คือให้มีศิลปวรรณคดี วิทยาศาสตร์ อักษรศาสตร์ ประวัติศาสตร์ สารคดี กวีนิพนธ์ นวนิยาย และสรรพวิชาการต่างๆ” (คำสั่งองค์การเชื้อเพลิง วันที่ 19 กันยายน 2504)
“สามทหาร” นิตยสารรายเดือน (ขององค์การเชื้อเพลิง กระทรวงกลาโหม) ฉบับปฐมฤกษ์ ปีที่ 1 เล่ม 1 วันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2504
ปกกระดาษอาร์ต พิมพ์สี่สี เนื้อกระดาษปรู๊ฟธรรมดา พิมพ์ขาวดำทั้งเล่ม ขนาด 8 หน้ายกธรรมดา จำนวน 80 หน้า เข้าเล่มเย็บสันด้วยลวด ขายราคาเล่มละ 3 บาท
องค์การเชื้อเพลิง เจ้าของ, พลตรี วิรัช เพชรโยธิน ผู้อุปถัมภ์, พลตรี ศักดิ์ พิศิษฏพงศ์ ผู้อำนวยการ มีสำนักงานอยู่ติดกับศาลเจ้าพ่อหลักเมือง กรุงเทพฯ
นายฉันทิชย์ กระแสสินธุ์ : บรรณาธิการ, ผู้พิมพ์ผู้โฆษณา, นายบุรินทร์ ลักษณะบุตร : บรรณาธิการผู้ช่วย, นายอาทร ทัพพะรังสี : บรรณาธิการผู้ช่วย
ผมซื้อสามทหารอ่านตั้งแต่ฉบับปฐมฤกษ์ เพราะมีสนามกาพย์กลอน ตามคำแนะนำของ ขรรค์ชัย บุนปาน และเรืองชัย ทรัพย์นิรันดร์ ขณะนั้นต่างเป็นนักเรียนนุ่งกางเกงขาสั้น เรียนชั้นมัธยมปีที่ 7 แผนกวิทยาศาสตร์ โรงเรียนวัดนวลนรดิศ ริมคลองบางกอกใหญ่ ฝั่งธนบุรี
บุคคลสำคัญของนิตยสาร สามทหาร รายเดือน คือ บรรณาธิการ ชื่อ นายฉันทิชย์ กระแสสินธุ์ ผู้ซึ่งได้รับยกย่องเป็นปราชญ์ทางภาษาและวรรณกรรมโบราณของไทย มีงานรวมเล่มมากมายหลายเรื่อง ผมใช้เป็นแนวทางศึกษาแล้วใช้ประกอบการค้นคว้ามาเขียนเรื่องต่างๆ ตลอดเวลาจนทุกวันนี้
นอกจากนั้นท่านยังเป็นโหรระดับปรมาจารย์ กับเป็นนักดนตรีไทย สีซอสามสาย แล้วแต่งทำนอง-เนื้อร้องหลายเพลง
คุณขรรค์ชัย เคยชวนผมไปกราบ อ. ฉันทิชย์ ที่บ้านย่านราชวัตร แล้วฟังท่านเล่าเรื่องหนังสือปาริชาติ รายเดือน ที่ท่านเป็นบรรณาธิการมาก่อน
สารบัญ สามทหาร ฉบับปฐมฤกษ์ (ปีที่ 1 เล่ม 1 วันที่ 1 ธันวาคม พุทธศักราช 2504) จะคัดมา ดังนี้
คำสั่ง, คำปรารภ………………………………………..พล.ต. ศักดิ์ พิศิษฏพงศ์
อาศิรพจน มหาภูมิพลาเศียรพาทราชสดุดี……….ฉันทิชย์ กระแสสินธุ์
บทความ ความนับถือ………………………………….ม.จ. พูนพิศมัย ดิศกุล
นักวัตถุนิยม…………………………………สด กูรมะโรหิต
ปลูกเรือนขุนช้าง…………………………..คึกฤทธิ์ ปราโมช
ข้าพเจ้าเพิ่งรู้ตัวฯ………………………….นายรำคาญ
สารคดี น้ำมันกับรถยนต์ 1962………………….ฤทธิ์ สุภางค์
โรงเรียนเคลื่อนที่………………………….ม.จ. ปรีชา กัลยาณวงศ์
นิยายขุนช้างขุนแผน…………………… พระยาสุนทรพิพิธ
สัพเพเหระ………………………………….พระยาพณิชยศาสตร์วิธาน
ประกาศิตเบื้องบน………………………..เหม เวชกร
ประวัติศาสตร์ ข้อขัดแย้งในประวัติศาสตร์……….ตรี อมาตยกุล
โบราณคดี เที่ยวเมืองสมัยทวารวดีที่คูบัว…………มานิต วัลลิโภดม
วรรณคดี พระยามหานุภาพไปกรุงจีน……………..ฉันทิชย์ กระแสสินธุ์
บรรเทิงคดี นาฬิกาของคุณปู่…………………………มนัส จรรยงค์
เรื่องจริงในชีวิต…………………………..มาลัย ชูพินิจ
ตุ๊ดตู่กับม่าเหมี่ยว………………………..สันต์ เทวรักษ์
ภาษา ฝากให้คิด…………………………………ฉ่ำ ทองคำวรรณ
ยามภาษา…………………………………นายตำรา ณ เมืองใต้
ร้อยกรอง สักรวา……………………………………..หลวงอิศราภรณ์ประพันธ์พงศ์
วิวิธวิจารณ์ เรื่องของไม้ตรี……………………………หนูเหน็ง
วิทยุ…………………………………………นายหงุดหงิด
ห้องโหร ดูดาว……………………………………….จันทรพิมพ์
ประชันกลอน ไพร่ฟ้าหน้าใส………………………….อิศราภรณ์ ประพันธ์พงศ์, สถิตยเสมานิล, จันทิมา
อักษรไขว้ สามทหาร……………………………………..ฟื้น บุณยะรัตเวช
คุยกันฉันมิตร………………………………..บรรณาธิการ
[ข้อมูลนิตยสารสามทหาร ฉบับปฐมฤกษ์ ผมได้รับความกรุณาจาก เอนก สีหามาตย์และศูนย์มานุษยวิทยา สิรินธร ตลิ่งชัน กรุงเทพฯ ขอบพระคุณอย่างยิ่ง]
