คนที่ติดตามสัมพันธ์ไทย-กัมพูชามาต่อเนื่องหลายทศวรรษสักหน่อย จะรู้สึกไม่ต่างกันว่าความเป็นไปครั้งนี้ดูจะเกินเลยกว่าที่ควรจะเป็นไปหลายมิติ
ความขัดแย้งระหว่างไทย-เขมรในเรื่องเขตแดนนั้นในอดีตเรื่อยมาเป็นเรื่องปกติธรรมดามาก เดี๋ยวรุกล้ำกันตรงนี้ ด้วยท่าทีที่ก่อปัญหาให้เกิดความหงุดหงิดต่อกันอย่างนั้น เป็นแบบนี้มาตลอด แต่ถึงที่สุดแล้วไม่มีอะไรเกิดขึ้น เพราะเป็นที่เข้าใจได้ว่าการยั่วยวนให้เกิดข่าวว่ามีปัญหาเรื่องพื้นที่เขตแดนกับไทย และกัมพูชาดูจะแสดงท่าทีที่ฉลาดกว่าเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นเรื่อยๆ เหมือนผู้นำประเทศเขมรอาศัยภาพว่ามีไหวพริบมากกว่าผู้นำไทยเป็นเครื่องมือ หรือวิธีการสร้างคะแนนนิยมทางการเมือง
เกมตุกติก และวางเหลี่ยมเล่ห์ให้รู้สึกว่าเหนือกว่าในชั้นเชิงการต่อรองเป็นเรื่องที่ผู้ติดตามใกล้ชิดต่อเนื่อง ฟังหรือเห็นแค่เป็นเรื่องขำๆ มาตลอด เพราะต่างรู้ว่าในที่สุดแล้วไม่มีอะไร เดี๋ยวก็เลิกรากันไป วนเวียนอยู่อย่างนี้ซ้ำซาก เพราะปัจจัยที่มาประกอบเป็นความสัมพันธ์ไทย-เขมรนั้นไม่ได้อยู่แค่มิติของเส้นเขตแดน แต่เป็นความสัมพันธ์ที่พึ่งพาอาศัยกันและกันอยู่หลายสิ่งหลายอย่าง
การติดต่อสัมพันธ์ข้ามชายแดนเป็นที่รับรู้กันว่าทั้งที่ต้องเดินทางผ่านด่านอย่างเป็นทางการ และไปมาหาสู่กันโดยช่องทางธรรมชาตินั้นเป็นความปกติจนหลายพื้นที่ไม่ต่างจากเป็นชาติเดียวกัน วิถีชีวิตในทุกวัฒนธรรมกลมกลืนเหมือนพี่น้องเครือญาติ อาหาร ดนตรี เพลง ความบันเทิง เสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย บ้านช่อง ภาษาที่สื่อสารกัน ไม่มีอะไรที่แตกต่าง
ความขัดแย้งมีอยู่ แต่เป็นปกติไม่บ้าบอคอแตกจนก่อความรู้สึกว่าจะนำสู่ความรุนแรงเลยเถิด
เหมือนที่กำลังเป็นอยู่ในช่วงนี้
และแม้จะเกิดความขัดแย้งกันจนพูดกันไม่รู้เรื่อง
ไม่มีใครไม่รู้แน่นอนว่าวิธีการจัดการแก้ไขกลับมาสู่ความเป็นปกตินั้น ไม่จำเป็นเลยต้องใช้ “การยกทัพเข้าเผชิญหน้าก่อสงครามกัน”
อย่างที่บอก กลไกความสัมพันธ์ที่จะใช้ต่อรอง เพื่อให้สามารถพูดจากันดีนี้นั้นมีมากมาย
และดูเหมือนว่า ไทยเราจะมีศักยภาพในการใช้ทุกกลไกได้ดีกว่า
ในทางเศรษฐกิจ กัมพูชาต้องอาศัยไทยอยู่มาก สินค้าอุปโภคบริโภคมากมายที่ใช้กินใช้อยู่ในเขมร ผลิตส่งจากประเทศไทย สาธารณูปโภคที่จำเป็นในชีวิตผู้คนปัจจุบันก็เช่นกัน ทั้งไฟฟ้า-น้ำมัน-เครือข่ายคลื่นสัญญาณอินเตอร์เน็ต หรือกระทั่งบริหารระบบการเงินอย่างธนาคาร และบริหารอื่นๆ ธุรกิจไปลงทุนสร้างความสะดวกสบาย ทันสมัยให้คนกัมพูชาได้ใช้อย่างหลากหลาย
เป็นที่รับรู้กันว่ายามเจ็บไข้ได้ป่วย ผู้คนในกัมพูชามักมาใช้บริการจากสถานพยาบาลประเทศไทย หรือเดินทางมาท่องเที่ยวพักผ่อน ใช้ชีวิตในประเทศไทยเป็นเรื่องปกติ
ประชาชนกัมพูชาจำนวนมาก เข้ามาหางาน สร้างเนื้อสร้างตัวในกิจการประเทศไทย ส่งเงินกลับไปให้ครอบครัว
เป็นเพื่อนบ้านที่มีชีวิตร่วมในสังคมเดียวกัน
การกระทบกระทั่งก็อย่างที่บอก เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นเป็นปกติ นานมาแล้วที่รับรู้กันว่าไม่มีอะไรต้องกังวล เกิดขึ้นแล้วผ่านไปเหมือนที่เคยเป็นมา
แต่กลับกลายเป็นว่า ครั้งนี้ไม่เป็นอย่างนั้นเสียแล้ว เพราะมีการขยายผลความขัดแย้งให้เป็น
กระแสบานปลายกันไปใหญ่โต
จนน่าแปลกใจว่าเกิดอะไรขึ้น เพราะเจตนาขยายผลนั้นดูจะเกิดจากความขัดแย้งทางการเมืองในประเทศเราที่จังหวะพอดีกับการหาสถานการณ์มาขยายการทำลายล้างกันและกัน
การหยิบฉวยข้อพิพาทไปใช้เพื่อสร้างประเด็นโจมตีทางการเมืองเกิดขึ้นมากมาย จนกลายเป็นความโกลาหล
ที่ประหลาดเหลือคือ ทั้งๆ ที่ทุกฝ่ายรู้ว่ามาตรการที่จะแก้ไขเรื่องนี้มีอยู่มากมายที่เป็นไปในทางสันติมากกว่า ไม่ว่าจะเป็นมาตรการทางเศรษฐกิจ หรือกระทั่งความสัมพันธ์ส่วนตัวที่มีอยู่ในทุกระดับและทุกวงการ แต่รัฐบาลกลับเหมือนจะไม่ใส่ใจกับความพยายามของบางพวกบางฝ่ายที่มุ่งก่อความวิตกให้กับคนทั่วไป ทั้งที่การจัดการเรื่องนี้ไม่ได้ยากเย็นอะไรเลย
แม้กระทั่งการชี้แจงให้ประชาชนเกิดความเข้าใจในสถานการณ์ก็ยังล้มเหลว
จนน่าสงสัยว่า มันเกิดอะไรขึ้นกับการรับมือของรัฐบาล
จนทำให้อดคิดไม่ได้ว่า “หรือเจตนาให้เป็นเช่นนั้น”
