นกเลือก ไม้เกาะ
‘ขุนนาง’ เฟ้น ‘เจ้านาย’
‘วิถี’ แห่ง ‘คน’
หากอ่านสำนวนแปลแต่ละสำนวนของยุทธนิยาย “สามก๊ก” อันเชื่อว่าเรียบเรียงจากต้นฉบับเดิมของหลอกว้านจงอย่างพินิจย่อมสัมผัสได้ในความแปลกแปร่งแห่งท่วงทำนอง
มิได้เป็นเรื่องของการแปลและเรียบเรียงซึ่งย่อมจะผิดเพี้ยนกันไปบ้าง แต่เป็นความนัยในจุดมุ่งหมาย
จากคำถามของลิซกต่อลิโป้
“ท่านผู้ใหญ่นั้นอยู่แห่งใด เอ็นดูช่วยพาเราไปหา เราจะได้คำนับให้ท่านรู้จักไว้”
เจ้าพระยาพระคลัง (หน)
“ข้าพเจ้ากับน้องชายผู้วิเศษไม่ค่อยจะได้พบกันเลย แต่ข้าพเจ้าได้พบบิดาของท่านอยู่เสมอ” (วรรณไว พัธโนทัย)
“พี่กับน้องมิได้พบกันสักเท่าไร บิดาของท่านกลับมาบ่อยๆ” (แพทย์หญิงกัลยา สุพันธุ์วณิช)
สะท้อน “ความนัย” อันเร้นแฝงอย่างแน่นอน
อย่าได้แปลกใจหากจะเห็นได้จากคำตอบของลิโป้ดำเนินไปตามเป้าหมายซึ่งลิซกกำหนดไว้อย่างครบครัน
พึงศึกษาจากสำนวน เจ้าพระยาพระคลัง (หน)
ลิโป้ตอบว่า “ท่านอยู่หนไหนเราไม่รู้ บิดาเราตายช้านานแล้ว”
ลิซกจึงว่า “จงไปหาเต๊งหงวนซึ่งเป็นบิดาท่าน”
ลิโป้จึงขับคนทั้งปวงเสียแล้วค่อยกระซิบว่า “ท่านเสพสุราเมากระมัง เรากับท่านเราจักบิดามารดากันมาแต่ก่อน เป็นไฉนจึงว่าดังนี้เล่า ซึ่งเรามาอยู่กับเต๊งหงวนทุกวันนี้เรียกว่าเป็นบิดานั้นเพราะจำใจอยู่ดอก”
ลิซกจึงว่า “ท่านนี้ฝีมือกล้าหาญในการสงคราม ลือชาปรากฏทุกหัวเมืองจะคิดเอาสิ่งใดก็จะได้ดังปรารถนาเป็นไฉนมาจำใจอยู่ดังนี้”
ลิโป้ตอบว่า “ซึ่งท่านว่าทั้งนี้ก็จริงอยู่แต่เราแสวงหาที่พึ่งซึ่งจะเป็นหลักนั้นยังมิได้”
ลิซกยิ้มแล้วจึงตอบว่า “ธรรมดานกก็ย่อมอาศัยป่าซึ่งมีผลไม้มากจึงเป็นสุข
ประเพณีขุนนางทำราชการถ้าพระมหากษัตริย์ทรงทศพิธราชธรรมแล้วก็มีความสุข ซึ่งว่าท่านจำใจอยู่ด้วยเต๊งหงวนนั้นจะเอาประโยชน์อันใด
ภายหน้าไปเห็นจะมีอันตราย จงผ่อนผันหาที่อยู่ให้เป็นสุขดีกว่า”
กระบวนการตั้งคำถามหาคำตอบระหว่างลิซกกับลิโป้มีเป้าหมาย ดำเนินไปอย่างมีวาระแฝงเร้นอย่างเด่นชัด
นี่ย่อมรู้กันอยู่
ยิ่งอ่านสำนวน วรรณไว พัธโนทัย เปรียบเทียบกับสำนวนเก่า เจ้าพระยาพระคลัง (หน)
ยิ่งแจ่มชัด กระจ่าง
ขณะที่กำลังรื่นรมย์สนุกสนานนั้นลิซกเอ่ยขึ้นว่า “ข้าพเจ้ากับน้องชายผู้วิเศษไม่ค่อยจะได้พบกันเลยแต่ข้าพเจ้าได้พบบิดาของท่านอยู่เสมอ”
ลิโป้จึงว่า “ท่านพี่คงจะเมาเสียแล้วกระมัง บิดาข้าพเจ้าตายนานแล้วจะมารู้จักกับท่านได้อย่างไร”
ลิซกหัวเราะลั่นบอกว่า “ไม่ใช่ ไม่ใช่ ข้าพเจ้าหมายถึงท่านเต๊งหงวน ผู้ว่าราชการต่างหากเล่า”
ลิโป้ได้ยินดังนั้นก็สะดุ้ง พลางว่า “ข้าพเจ้าอยู่กับเต๊งหงวนด้วยจำใจจริงๆ”
ลิซกจึงว่า “อันภูมิปัญญาของท่านน้องชายผู้วิเศษสูงยิ่งกว่าฟ้า ลึกยิ่งกว่าทะเล ทั่งทั้งพิภพมีใครที่ไหนจะไม่โค้งศีรษะให้แก่ท่าน ชื่อเสียงเกียรติยศของท่านระบือไปทั่ว ท่านประสงค์สิ่งใดก็ได้ง่ายดังล้วงกระเป๋าหยิบของ ไฉนท่านจึงว่าจำใจยอมอยู่ใต้คนอื่นด้วยเล่า”
ลิโป้ได้ฟังดังนั้นก็ว่า “ข้าพเจ้าแค้นใจที่ยังหานายดีๆ ไม่ได้สักคน”
ลิซกหัวเราะแล้วว่า “ธรรมดานกดีย่อมเฟ้นหากิ่งไม้เกาะจับ ขุนนางดีย่อมเฟ้นหาเจ้านายดีเป็นที่พึ่งพา
เมื่อมีโอกาสควรจะรีบฉวยไว้ ช้าไปจะต้องเสียใจเปล่าๆ”
ยิ่งอ่านสำนวนการแปลและเรียบแรง แพทย์หญิงกัลยา สุพันธุ์วณิช ยิ่งมีความเข้าใจต่อความนัยของหลี่ซู่กับหลี่ว์ปู้
หลังดื่มไปสักหน่อย
หลี่ซู่ว่า “พี่กับท่านมิได้พบกันสักเท่าไร บิดาของท่านกลับมาบ่อยๆ”
หลี่ว์ปู้ว่า “พี่เมาไปแล้ว บิดาของน้องเสียไปนานแล้วจะมาได้อย่างไร”
หลี่ซู่หัวเราะว่า “น้องเข้าใจผิด พี่หมายถึงติงหยวนต่างหากเล่า”
หลี่ว์ปู้ว่า “น้องมาอยู่กับติงเจี้ยนหยางก็เพราะภาวะจำยอม”
หลี่ซู่ว่า “น้องท่านความสามารถค้ำฟ้าบัญชาทะเล ใครๆ ในแผ่นดินนี้ต่างชื่นชม ความชอบยศถาบรรดาศักดิ์ง่ายเหมือนหยิบของในถุง เหตุไฉนจึงว่าจำยอมต้องอยู่ใต้บัญชาของคนคนนี้”
หลี่ว์ปู้ว่า “เสียดายยังไม่พบเจ้านายที่ใช่”
หลี่ซู่ว่า “นกเลือกไม้เกาะ ขุนนางเลือกเจ้านาย เห็นโอกาสไม่รีบคว้า จะเสียดายภายหลัง”
หากมองผ่านปลายพู่กันของหลอกว้านจงเด่นชัดอย่างยิ่งว่าทิศทางแห่งการสนทนาไม่ว่าจะเรียกว่าหลี่ซู่ ไม่ว่าจะเรียกว่าลิซก อยู่ในสถานะ “นำ” ครองความเหนือกว่าไม่ว่าจะเรียกว่า “หลี่ว์ปู้”
ไม่ว่าจะเรียกว่า “ลิโป้”
นำตั้งแต่เมื่อไปเสนอต่อตั๋งโต๊ะแล้ว
“อันลิโป้นั้นกล้าแข็งก็จริง แต่เป็นคนใจหยาบช้าหารู้จักคุณคนไม่ โลภเห็นแต่จะได้สิ่งของอันดี ข้าพเจ้าจะขอไปเกลี้ยกล่อมมาอยู่กับท่านจงได้”
ขณะเดียวกัน การเลือก “ม้าวิเศษ” อย่าง “ชื่อทู่-เซ็กส์เทา” ยิ่งแหลมคม
บทบาทก็คือ การเลือกตีตรงหัวใจในเมื่อเป็น “คนกล้าแข็ง” เชี่ยวชำนาญในการรบย่อมต้องการ “เครื่องมือ” อันทรงความหมาย
และเมื่อเริ่มบทสนทนาก็ฟาดอย่างแจ้งในความเป็นจริง ไม่รั้งรอ
ภาพของลิโป้จึงเป็นภาพของนักรบแต่ขาดมันสมอง อาจไม่สามารถต่อกรสัประยุทธ์ซึ่งหน้า
จำเป็นต้องใช้เล่ห์ เพทุบาย
การเอ่ยนามเต็งหงวนขึ้นมาในวงสนทนามีความสำคัญเป็นอย่างสูง ยิ่งหากพลิกนามานุกรมอัน สังข์ พัธโนทัย รวบรวมไว้ในหนังสือ “พิชัยสงคราม สามก๊ก” ยิ่งประจักษ์ชัด
ผ่านนามของ เต๊งหงวน ติงเหยียน Ting Yuan
เป็นผู้ว่าราชการแคว้นเกงจิ๋ว เป็นผู้คัดค้านตั๋งโต๊ะมิให้ถอดหองจูเปียนออกจาก ราชบัลลังก์
นี่ย่อมมิได้เป็นการปะทะกันอย่างธรรมดา
ตรงกันข้าม รากฐานของตั๋งโต๊ะมาจากเมืองหลงซี มณฑลกานซุ ขณะที่สถานะของเต๊งหงวนแนบแน่นอยู่กับเกงจิ๋ว
เกงจิ๋ว หรือ จิงโจว เหนือกว่าหลงซีอย่างแน่นอน
หากศึกษายุทธนิยายสามก๊กลึกยิ่งขึ้นย่อมตระหนักในบทบาทและความหมายของเกงจิ๋ว
ไม่ว่าในยุคของเล่าเปียว ไม่ว่าในยุคของกวนอู
00การดึงลิโป้เข้ามาอยู่ในสถานะกำลังสำคัญของเต๊งหงวนจึงมีความลึกซึ้ง ขณะเดียวกัน ก็แยกลิโป้ออกจากเต๊งหงวนของตั๋งโต๊ะก็แยบยล
ลดทอน “พลัง” ของเกงจิ๋ว
เสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับการรุกเข้ามาเพื่อขยายอำนาจของตั๋งโต๊ะผู้มาจากหลงเส
แต่ละจังหวะก้าวของลิซกจึงสำคัญ
