สุจิตต์ วงษ์เทศ : กรุงเทพฯ พื้นที่ลุ่มต่ำลาดลงเป็นก้นกระทะให้น้ำท่วมขัง ระบายไม่ทัน

ฝนตกกระหน่ำจนน้ำท่วมขัง การจราจรติดขัด ย่านรามอินทรา เมื่อวันอังคารที่ 30 พฤษภาคม 2560 (ภาพจาก ห้องสมุดภาพ มติชน)

ฝนตกห่าใหญ่ น้ำรอระบาย แต่ระบายไม่ทัน เลยท่วมซ้ำซากฟากกรุงเทพฯ ด้านทิศตะวันออก เพราะเมืองขยายไปทางพื้นที่ลุ่มต่ำ บริเวณแก้มลิงธรรมชาติตั้งแต่ยุคดั้งเดิมก่อนมีกรุงเทพฯ

กรุงเทพฯ น้ำท่วมขังก้นกระทะ

กรุงเทพฯ ทุกวันนี้ มีแม่น้ำเจ้าพระยาไหลผ่ากลางเมือง จากทิศเหนือลงทิศใต้ (ให้น้ำไปรวมในทะเลอ่าวไทย) จึงมีกรุงเทพฯ 2 ฝั่ง เรียกชื่อต่างกันว่า ฝั่งธนบุรี กับ ฝั่งกรุงเทพฯ  (หรือฝั่งพระนคร)

ฝั่งธนบุรี พื้นที่เป็นดอน จึงมีระดับสูงกว่าฝั่งกรุงเทพฯ ซึ่งมีพื้นที่ลุ่มต่ำลาดลงไปทางทิศตะวันออก แล้วเป็นแอ่งก้นกระทะอยู่แถบเขตดินแดง, ห้วยขวาง, บางกะปิ ฯลฯ

เพราะดั้งเดิมเป็นแก้มลิงธรรมชาติขนาดมหึมา กักน้ำก่อนไหลลงทะเลอ่าวไทย และเป็นพื้นที่เลี้ยงควายไถนาของคนรุ่น ไม้ เมืองเดิม ใช้เป็นฉากทุ่งนาในนิยายเรื่องแสนแสบของไอ้ขวัญกับ อีเรียม

แต่คนปัจจุบันไปตั้งชุมชนเมืองขนาดใหญ่ โดยไม่เรียนรู้อย่างนอบน้อมธรรมชาติ ก็ต้องมีปัญหาแก้ไม่ตกหรอก นอกจากยอมรับการท่วมของน้ำประจำปี

 

ฝั่งธน ที่ดอนสามเหลี่ยมใหม่

ฝั่งธนบุรีเป็นที่ดอนสูง (กว่าฝั่งกรุงเทพฯ) เพราะเป็นบริเวณดินดอนสามเหลี่ยมใหม่ของลุ่มน้ำเจ้าพระยา อันเนื่องจากการทับถมของโคลนตะกอนที่ลำน้ำพัดพามาจากที่สูงในฤดูน้ำหลาก

[มีรายละเอียดอีกมากในหนังสือ สร้างบ้านแปงเมือง ของ ศรีศักร วัลลิโภดม สำนักพิมพ์มติชน พ.ศ. 2560 ราคา 280 บาท เป็นคัมภีร์บอกภูมิประเทศที่ก่อให้เกิดสร้างบ้านแปลงเมืองทั่วไทย]

ถ้าน้ำไม่มากจริงๆ ฝั่งธนก็ท่วมยาก หรือท่วมไม่สาหัสมากเท่าฝั่งกรุงเทพฯ

เพราะเป็นที่ดอนสูงโดยธรรมชาติ จึงเป็นหลักแหล่งของคน แล้วมีชุมชนเก่าสุดในกรุงเทพฯ อยู่บริเวณนี้ เช่น บางระมาด, บางเชือกหนัง เป็นต้น

จนเป็นเมืองบางกอก แล้วเติบโตเป็นกรุงธนบุรีของพระเจ้าตาก

 

มิวเซียมกรุงเทพฯ ไม่มี

มิวเซียมกรุงเทพฯ ยังไม่มี เพราะผู้บริหารกรุงเทพมหานคร (กทม.) มุ่งแต่รุกไล่ชุมชนประวัติศาสตร์อย่างชุมชนป้อมมหากาฬ ทำให้กรุงเทพฯ ไม่มีแหล่งเรียนรู้พัฒนาการความเป็นมาของชุมชนบ้านเมืองก่อนจะเป็นกรุงเทพฯ

หอสมุดเมืองที่สี่แยกคอกวัว น่าจะทำนิทรรศการง่ายๆ บอกความเป็นมากรุงเทพฯ ไปพลางๆ จนกว่าจะมีมิวเซียมกรุงเทพฯ (ไม่รู้อีกกี่ชาติ?)

 

เกาะติดทุกสถานการณ์จาก
Line @Matichon ได้ที่นี่

LINE @Matichon