เมืองแกลง (อ. แกลง จ. ระยอง) เป็นแหล่งอุดมสมบูรณ์มาแต่ดั้งเดิมดึกดำบรรพ์บริเวณปากน้ำประแส น่าจะเป็นชุมชนสถานีการค้าย่อยมาตั้งแต่ก่อนยุคอยุธยา
เหนือปากน้ำประแสมีชุมชนใหญ่ระดับเมือง ในพระราชพงศาวดารเรียก เมืองแกลง ประกอบด้วยบ้านหลายหมู่ เช่น บ้านประแส, บ้านไร่, บ้านกร่ำ (ในเอกสารเรียก บ้านตร่ำ) ฯลฯ
จึงเป็นที่ซ่องสุมผู้คนกองกำลังของผู้นำท้องถิ่น มาตั้งแต่ก่อนกรุงแตก แล้วร่วมกันแข็งข้อต่อต้านพระเจ้าตากที่ออกไปจากอยุธยา
พระเจ้าตาก เมื่อรวบรวมผู้คนอยู่เมืองระยอง ได้ยกไพร่พลไปปราบปรามสำเร็จ จับได้คนมีฝีมือกลุ่มหนึ่ง มีชื่อในพระราชพงศาวดารว่า นายบุญมี บางเหี้ย, นายแทน, นายมี, นายเมืองพม่า, นายสนหมอ กับบุตรชื่อนายบุญมี ฯลฯ
แต่ผู้นำท้องถิ่น 2 คน ขุนรามกับหมื่นซ่อง เป็นกรมการเมืองระยอง (ที่มีหลายคน) หนีรอดไปอยู่กับพระยาจันทบูร เจ้าเมืองจันทบุรี
พระเจ้าตากยกไปตีได้เมืองจันทบุรี พระยาจันทบูรหนีไปอยู่เมืองพุทไธมาศ (เวียดนาม) ส่วนขุนรามกับหมื่นซ่องไร้ร่องรอยชื่อหายจากพงศาวดาร โดยไม่บอกว่าตาย หรือหนีไปอยู่ไหน?
อีกไม่นานพระเจ้าตากยกไพร่พลทางทะเลจากเมืองจันทบุรีเข้าอยุธยา ขับไล่ไพร่พลมอญพม่าค่ายโพธิ์สามต้น แล้วสถาปนากรุงธนบุรี มีศึกรอบด้านจนไม่ได้ปราบปรามกลุ่มแข็งข้อทางฝั่งทะเลตะวันออก
เมื่อต้นกรุงรัตนโกสินทร์ วังหลังน่าจะได้รับมอบหมายให้ดูแลหัวเมืองชายทะเลตะวันออก จึงให้บิดาสุนทรภู่บวชไปเป็นสมภารอยู่บ้านกร่ำ เมืองแกลง เพื่อเกลี้ยกล่อมกลุ่มแข็งข้อที่มีมาแต่ก่อน แล้วยังไม่ยอมอ่อนน้อม
สุนทรภู่รับงานราชการลับจากราชธานีที่กรุงเทพฯ ไปบอกบิดาซึ่งบวชอยู่เมืองแกลง ครั้นต้องเดินทางลำบากจึงพึมพำรำพันเป็นกลอนในนิราศเมืองแกลงว่า
“จะกรวดน้ำคว่ำขันจนวันตาย แม้เจ้านายท่านไม่ใช้แล้วไม่มา”
เป็นพยานว่าสุนทรภู่ไม่ใช่คนท้องถิ่นฝั่งทะเลตะวันออก แต่เกิดในตระกูลผู้ดีบางกอก
ผู้ดีวังหลัง เมืองบางกอก
สุนทรภู่อยู่ในตระกูลผู้ดี เกิดในวังหลัง เมืองบางกอก แล้วศึกษาในสำนักวัดชีปะขาวสำหรับลูกหลานเจ้านายขุนนางครั้งนั้น (เทียบได้กับ ร.ร. วชิราวุธ สมัย ร.6 หรือเทพศิรินทร์ สมัย ร.7)
เพราะวัดชีปะขาวสถาปนาขึ้นโดยพี่สาวองค์น้อยของ ร.1
ฉะนั้นไม่น่าเชื่อตามตำราเก่า ที่ว่าสุนทรภู่เกิดบ้านกร่ำ เมืองแกลง จ. ระยอง ถ้าจริง สุนทรภู่ต้องไม่ได้เรียนหนังสือ เพราะยุคนั้นยังไม่มีโรงเรียนวัดเพื่อลูกหลานชาวบ้าน
บ้านกร่ำ เมืองแกลง ยุคนั้น เป็นเขตอิทธิพลของขุนรามกับหมื่นซ่อง ที่แข็งข้อต่ออำนาจกรุงธนบุรีกับกรุงรัตนโกสินทร์ (ตามที่เล่ามาแต่ต้น)
ขอบพระคุณคณะอาจารย์หมอศิริราชฯ จัดที่ทางให้สุนทรภู่กลับบ้านเกิดวังหลัง ปากคลองบางกอกน้อย
