สุจิตต์ วงษ์เทศ | ‘นางทั้งห้า’ ห่มสไบเฉียง

“นางทั้งห้า” ห่มสไบบรรเลงมโหรี (วัฒนธรรมทวารวดี) เป็นต้นทางสืบเนื่องถึงมโหรีหญิงกล่อมพระบรรทมสมัยอยุธยาและรัตนโกสินทร์

เมื่อวันที่ 22 กันยายน นายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ชวนท่านมาชมภาพประติมากรรมปูนปั้นนักดนตรีสตรีห้าคนห่มสไบ อายุประมาณ 1,300 ปี ที่ National Museum Bangkok : พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร

ประติมากรรมปูนปั้นประดับศาสนสถานชิ้นนี้แสดงรูปนักดนตรีผู้หญิงห้าคนกำลังบรรเลงดนตรี คนกลางถือเครื่องดนตรีห้าสายที่มีลักษณะคล้ายพิณของอินเดีย ถัดไปทางซ้าย เป็นนักดนตรีกำลังตีฉิ่ง คนซ้ายสุดกำลังดีดพิณน้ำเต้า คนขวาสุดไม่ปรากฏเครื่องดนตรีในมือ แต่สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นคนตีกรับ ส่วนนักดนตรีที่นั่งอยู่ในท่าเท้าแขนและไม่ถือเครื่องดนตรี น่าจะเป็นผู้ขับร้อง สันนิษฐานว่าเป็นวงดนตรีที่เรียกว่า วงขับไม้บรรเลงพิณ ประติมากรรมชิ้นนี้สะท้อนให้เห็นถึงรูปลักษณ์ของคน และรูปแบบดุริยางคศิลป์ในวัฒนธรรมทวารวดี… (ข่าวจาก มติชนออนไลน์ วันอังคารที่ 22 กันยายน 2569)

กรมศิลปากรอธิบายไว้นานมากแล้ว จนถึงขณะนี้ยังไม่ได้เปลี่ยน ว่าทวารวดีเป็นมอญ (ตามที่ ศ.ยอร์ช เซเดส์ บอกไว้) ทำให้เป็นที่รับรู้ทั่วประเทศว่าทวารวดีเป็นรัฐของมอญ ส่วนความเป็นไทยในประวัติศาสตร์เชื้อชาติไทยอพยพยกโขยงถอนรากถอนโคนมาจากอัลไต-น่านเจ้า และเริ่มในไทยที่สุโขทัยราชธานีแห่งแรก

เมื่อกรมศิลปากรยังยึดถือคำอธิบายเดิม สไบของ “นางทั้งห้า” ก็ไม่เกี่ยวกับไทย เพราะตอนนั้นคนไทยยังมาไม่ถึงสุโขทัย

ถ้าจะให้สไบ “นางทั้งห้า” เป็นของบรรพชนคนไทย กรมศิลปากรต้องประกาศเป็นทางการว่าปรับเปลี่ยนประวัติศาสตร์ไทย จากประวัติศาสตร์เชื้อชาติไทย เป็นประวัติศาสตร์ประเทศไทย ซึ่งมีความหมาย ดังนี้

ดินแดนและผู้คนในประเทศไทยเป็นส่วนหนึ่งที่แยกไม่ได้จากดินแดนและผู้คนในอุษาคเนย์หลายพันปีมาแล้ว ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์จนสมัยปัจจุบันที่ประกอบด้วยชนเผ่าพื้นเมืองหลายชาติพันธุ์

ดังนั้นผู้คนในประเทศไทยก็ประกอบด้วยชนเผ่าพื้นเมืองหลายชาติพันธุ์ที่ล้วนเป็นบรรพชนคนไทยทุกวันนี้ [เชื้อชาติไม่มีในโลก และเชื้อชาติไทยก็ไม่มี]

ถ้าประวัติศาสตร์ไทยปรับเปลี่ยนเป็นสากลอย่างนี้ สไบของ “นางทั้งห้า” ก็เป็นวัฒนธรรมร่วมมีส่วนเกี่ยวข้องกับบรรพชนคนไทย (และบรรพชนคนตระกูลมอญ-เขมรด้วย) เพราะสืบเนื่องถึงสมัยรัตนโกสินทร์ทั้งวงดนตรีและคนบรรเลงมีห่มสไบตามภาพมโหรีแบบอยุธยาในหนังสือตำนานเครื่องมโหรีปี่พาทย์ของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ