หน้าแรก คอลัมนิสต์ สุจิตต์ วงษ์เ...

สุจิตต์ วงษ์เทศ : พลังสร้างสรรค์ จากศิลปกรรมมรดกของอาเซียนในอุษาคเนย์

21.07.17 | 16:47 น.
สวาย สาเร็ธ ศิลปินจากพระตะบอง ผู้เติบโตขึ้นในค่ายผู้ลี้ภัยใกล้กับชายแดนไทย-กัมพูชา นำเสนอประเด็นความขัดแย้งสงครามและความไม่สงบทางการเมือง ซึ่งเป็นทั้งอดีตและปัจจุบันของกัมพูชา ผ่านผลงานประติมากรรมทำจากผ้าลายพรางยัดไส้นุ่นชื่อ “Toy (Churning of the Sea of Milk)” ผลงานชิ้นนี้อ้างอิงไปยังภาพสลักการกวนเกษียรสมุทรอันมีชื่อเสียงของปราสาทนครวัด ตอนกวนเกษียรสมุทร หรือ “กูรมาวตาร” เป็นปางหนึ่งของพระนารายณ์หรือพระวิษณุที่ทรงอวตารมาเป็นเต่าเพื่อรองรับเขามันทรที่ใช้ในการกวนเกษียรสมุทรเพื่อทำน้ำอมฤต (คำบรรยายจากหนังสือฯ)

พลังสร้างสรรค์มีในประวัติศาสตร์โบราณคดี ถ้าไม่ทำตัวเองเหมือนถูกจำจองต้องโทษเป็นพรหมลูกฟักอยู่บนหอคอยงาช้าง นักประวัติศาสตร์โบราณคดีจะมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งให้สังคมไทยมุ่งไปข้างหน้าอย่างสง่าผ่าเผยในสากลโลก

สถาปัตยกรรมโบราณในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (โดยศูนย์ศึกษาศิลปกรรมโบราณในเอเชียอาคเนย์ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร) เป็นหนังสือรวมรูปศิลปกรรมยอดเยี่ยมที่เปี่ยมไปด้วยพลังให้คนอ่านคิดสร้างสรรค์สิ่งวิเศษๆ ต่อไปได้ในอนาคต

ขอคัดข้อความสละสลวยตอนหนึ่ง มาดังนี้

 

แรงบันดาลใจจากสถาปัตยกรรมโบราณ

Advertisement

ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ต่องานศิลปะร่วมสมัย

มรดกทางวัฒนธรรมอย่างสถาปัตยกรรมโบราณเป็นหนึ่งในแหล่งข้อมูลและแรงบันดาลใจในการทำงานศิลปะของศิลปินร่วมสมัยในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไม่ว่าจะเป็นในแง่ของรูปทรงโครงสร้าง เทคนิคการก่อสร้าง หน้าที่ใช้สอย ความหมายและนัยยะ

อย่างไรก็ดี ในขณะที่สถาปัตยกรรมจากโลกก่อนยุคสมัยใหม่ในภูมิภาคนี้มักสร้างขึ้นเนื่องในศาสนา ศิลปะร่วมสมัยที่พาดพิงสิ่งก่อสร้างดังกล่าวกลับไม่ได้เป็นผลงานที่สร้างขึ้นเพื่อเสริมสร้างศรัทธาในศาสนาเสมอไป รวมทั้งไม่ใช่การหวนหาอดีตอันรุ่งเรืองเพื่อรื้อฟื้นความหลังเสียทีเดียว

ผลงานเหล่านี้เชื่อมโยงปัจจุบันเข้ากับอดีต ผ่านมุมมองของคนร่วมสมัย ศาสนา ประวัติศาสตร์ อดีตและความทรงจำถูกนำกลับมาคิดพิจารณาและตีความใหม่

ศิลปกรรมเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของการเมืองเรื่องอัตลักษณ์ของวัฒนธรรมหรือชาติต่างๆ ในภูมิภาคที่ผุดโผล่ขึ้นมาในฐานะความพยายามในการค้นหา ประกอบการสร้าง หรือตั้งคำถามเกี่ยวกับตัวตนที่มีรากเหง้าในโลกแบบโลกาภิวัตน์