ทิวเขาเมืองอู่ทอง เกือบถูกระเบิดเปิดเปิงจนวอดวายหายเหี้ยนเหมือนหลายๆ แห่งในไทย หรืออาจเว้าแหว่งเหวะหวะเหมือนปะผุอย่างที่พบจากการระเบิดหินทุกภูเขา
แต่รอดได้เพราะนักโบราณคดีตามอัธยาศัยกลุ่มหนึ่งสำรวจพบหินตั้ง สิ่งก่อสร้างอย่าง “เฮี้ยน” ของคนดั้งเดิมราว 2 พันกว่าปีมาแล้ว กระตุ้นให้กรมศิลปากรต้องทบทวนแล้วตรวจสอบใหม่ จึงพบโบราณสถานมากกว่า 20 แห่ง
บนยอดเขา มีโบราณสถาน
เขารางกะปิด เป็นทิวเขาทางตะวันตกของเมืองอู่ทอง (อ. อู่ทอง สุพรรณ) มีหลายยอดเรียกต่างๆ กัน ได้แก่ เขาทำเทียม, เขาคอก, เขาพระ ฯลฯ
“จากการศึกษาทางโบราณคดีพบว่าบนเทือกเขาแห่งนี้มีโบราณสถานกระจายตัวอยู่ไม่ต่ำกว่า 20 แห่ง เรียกว่ากลุ่มโบราณสถานพุหางนาค”
[จากบทความเรื่อง “โบราณสถานพุหางนาค คือหินตั้งจริงหรือ?” โดย ปรัชญา รุ่งแสงทอง (สำนักศิลปากรที่ 2 สุพรรณบุรี กรมศิลปากร) พิมพ์ในนิตยสารศิลปากร (พฤษภาคม-มิถุนายน 2560) หน้า 21-22]
เกือบโดนระเบิด
“โบราณสถานที่สำคัญเหล่านี้เคยถูกทอดทิ้ง และมีข่าวบ่อยๆ ว่าอาจถูกระเบิดทิ้งไปพร้อมๆ กับการให้สัมปทานระเบิดภูเขา เพื่อนำหินใช้ประโยชน์”
“การที่กรมศิลปากรได้ดำเนินการต่างๆ เหล่านี้ ย่อมเป็นหลักประกันว่ารัฐไม่สามารถให้สัมปทานระเบิดภูเขาที่อู่ทองได้อีกแล้ว เพราะภูเขาเหล่านี้ล้วนแต่มีโบราณสถาน”
ศิริพจน์ เหล่ามานะเจริญ อดีตอาจารย์คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ทบทวนเรื่องเดิมที่ได้จากการสำรวจเมืองอู่ทองเมื่อหลายปีมาแล้ว [เขียนในบทความเรื่อง “หินตั้ง” ศาสนาผีเมืองอู่ทอง สุพรรณ ไม่ใช่เจดีย์ในศาสนาพุทธ (พิมพ์ใน มติชน รายวัน ฉบับวันพฤหัสบดีที่ 31 สิงหาคม 2560) หน้า 13]
ปีนป่ายไต่เขา เข้าถึง “วัฒนธรรมชาติ”
ทิวเขาเมืองอู่ทองเมื่อพันๆ ปีมาแล้ว ล้วนเป็นสถานที่เฮี้ยนและศักดิ์สิทธิ์ จึงพบซากหินตั้งและโบราณสถานกระจายทั่วไป
ปัจจุบันยังสืบทอดความเฮี้ยนและศักดิ์สิทธิ์นั้น ดังมีวัดบนเขาพระ, เขาทำเทียม, เขาดีสลัก ฯลฯ
แต่มีอีกหลายบริเวณยังไม่พบสิ่งอื่นใด ซึ่งน่าจะเปิดให้มีทัวร์ทางเลือกปีนป่ายไต่เขา หรือกิจกรรมเข้าถึง “วัฒนธรรมชาติ” (วัฒนธรรม กับ ธรรมชาติ)
ทั้งหมดล้วนชักจูงดึงดูดการแบ่งปันแลกเปลี่ยนข้อมูลประวัติศาสตร์สังคมของอู่ทองและใกล้เคียง ซึ่งเป็นต้นทางประวัติศาสตร์ไทยตั้งแต่ครั้งนับถือศาสนาผี มีหินตั้ง สืบเนื่องถึงรับศาสนาพุทธกับพราหมณ์ แล้วดัดแปลงเป็นศาสนา หรืออาจสร้างสถูปครอบหินตั้งเหล่านั้น เพราะไม่อาจปฏิเสธอำนาจศาสนาผีที่มีมาก่อน
